 |
| Công ty TNHH may mặc HuaJing (Việt Nam) tại Khu Công nghiệp Tứ Hạ góp phần giải quyết việc làm cho lao động địa phương. |
Rào cản từ hạ tầng, mặt bằng
Giai đoạn 2021 - 2025, các KKT, KCN trên địa bàn thu hút 66 dự án mới, 43 dự án tăng vốn. Tổng vốn đăng ký cấp mới và điều chỉnh đạt 44.672 tỷ đồng, bằng 140% kế hoạch. Các doanh nghiệp đạt doanh thu khoảng 192.260 tỷ đồng, nộp ngân sách 22.368 tỷ đồng, chiếm khoảng 42% tổng thu ngân sách hằng năm của thành phố.
Những kết quả trên cho thấy vai trò quan trọng của KKT, KCN đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố. Tuy nhiên, qua giám sát, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố nhận thấy, dư địa khai thác vẫn còn lớn, trong khi nhiều dự án chưa phát huy hiệu quả như kỳ vọng.
Thực hiện Chương trình công tác năm 2026 và Quyết định số 16/QĐ-KTNS ngày 6/8/2026, Đoàn giám sát của Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố đã khảo sát, làm việc với các đơn vị liên quan.
Qua giám sát, Đoàn ghi nhận những kết quả đạt được, đồng thời chỉ ra những vấn đề cần tập trung xử lý, gồm công tác phối hợp liên ngành, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, hoàn thiện hạ tầng, giải phóng mặt bằng, giải quyết thủ tục hành chính và hỗ trợ doanh nghiệp.
Hiện các KKT, KCN có 203 dự án còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký khoảng 152.282 tỷ đồng. Trong đó, 139 dự án đang hoạt động; 50 dự án đang làm thủ tục, chuẩn bị đầu tư hoặc xây dựng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều dự án chậm tiến độ, ngừng triển khai.
Tại KKT Chân Mây - Lăng Cô, 66 dự án còn hiệu lực có tổng vốn đăng ký khoảng 108.437 tỷ đồng. Song, vốn thực hiện mới đạt 29.718 tỷ đồng, tương đương 27%.
Từ khi thành lập, ngân sách đã bố trí khoảng 4.371 tỷ đồng đầu tư hạ tầng KKT Chân Mây - Lăng Cô. Khoảng 110km đường giao thông chính cơ bản hoàn thành. Hệ thống điện, nước, cầu cảng và xử lý nước thải từng bước được đầu tư. Tuy nhiên, hạ tầng vẫn chưa đồng bộ, nhất là hạ tầng ngoài hàng rào.
Từ thực tế này, Đoàn giám sát đề nghị các cơ quan liên quan nghiên cứu ưu tiên nguồn lực đầu tư công trung hạn cho các công trình kết nối, giao thông đối ngoại và hạ tầng kỹ thuật thiết yếu, tạo điều kiện thu hút đầu tư. Cùng với đó, giải phóng mặt bằng tiếp tục là vấn đề cần được tháo gỡ. Toàn thành phố hiện có 14 dự án trọng điểm đang thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng với tổng diện tích khoảng 2.000ha. Tuy nhiên, đến nay, các đơn vị mới hoàn thành khoảng 700ha. Phần diện tích còn lại tiếp tục ảnh hưởng đến tiến độ triển khai nhiều dự án.
Bên cạnh đó, tại một số dự án, thủ tục đầu tư, quy hoạch, xây dựng, môi trường còn chậm. Sự phối hợp giữa một số sở, ngành, địa phương chưa chặt chẽ cũng ảnh hưởng đến tiến độ xử lý. Trong đó, Dự án hạ tầng của Viglacera tại KCN Phong Điền là một trường hợp cho thấy rõ hệ quả của việc xử lý chưa dứt điểm. Khoảng 175ha chưa thể đưa vào cho thuê do liên quan đến Kết luận thanh tra số 355/KL-TTCP ngày 4/3/2021 của Thanh tra Chính phủ liên quan đến việc thực hiện pháp luật trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế).
Phân định trách nhiệm, không để nguồn lực nằm chờ
Theo Ban Quản lý KKT, CN, một số dự án kéo dài do nhà đầu tư gặp khó khăn về tài chính, huy động vốn, thị trường thay đổi hoặc hồ sơ chưa bảo đảm. Có dự án đã hình thành tài sản lớn trên đất. Nếu chấm dứt hoạt động, thu hồi đất sẽ phát sinh vấn đề xử lý tài sản, quyền lợi của nhà đầu tư và tổ chức tín dụng.
Tuy nhiên, qua giám sát, vấn đề đặt ra là dự án kéo dài cũng đồng nghĩa đất đai, hạ tầng tiếp tục bị bỏ trống, nguồn lực chưa được phát huy. Vì vậy, cần phân định rõ trách nhiệm trong quá trình xử lý.
Cơ quan nhà nước cần tháo gỡ những rào cản thuộc cơ chế, chính sách, thủ tục. Nhà đầu tư phải chịu trách nhiệm về năng lực tài chính, tiến độ và các cam kết đã đưa ra.
Đoàn giám sát đề nghị xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý; đồng thời rà soát đầy đủ các dự án tồn đọng, xác định nguyên nhân và hướng xử lý đối với từng trường hợp. Mục tiêu là không để dự án được cấp phép nhưng kéo dài nhiều năm mà không tạo ra giá trị tương xứng.
Một vấn đề khác được Đoàn giám sát lưu ý là hạ tầng môi trường. Hiện các KCN Phong Điền, Tứ Hạ, Phú Bài đã có nhà máy xử lý nước thải tập trung. KCN La Sơn đang vận hành thử nghiệm. Trong khi đó, các cụm công nghiệp đang hoạt động chưa được đầu tư đồng bộ hệ thống xử lý nước thải tập trung. Do đó, Đoàn giám sát đề nghị các đơn vị liên quan ưu tiên nguồn lực hoàn thiện hạ tầng môi trường; tăng cường quản lý đất đai, xử lý vi phạm tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp. Đồng thời, rà soát, định hướng phát triển cụm công nghiệp phù hợp, tránh đầu tư dàn trải.
Đồng chí Trần Gia Công, Trưởng ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố đề nghị, Ban Quản lý KKT, CN cùng các sở, ngành, địa phương tập trung phối hợp tháo gỡ khó khăn về giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hạ tầng thiết yếu, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả xúc tiến đầu tư.
Các cơ quan liên quan cần nghiên cứu ưu tiên nguồn vốn đầu tư công trung hạn để hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật ngoài hàng rào; đồng thời đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung và các công trình giao thông kết nối KKT, KCN, cụm công nghiệp. Bên cạnh đó, cần quan tâm phát triển nhà ở, nơi lưu trú cho công nhân; nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, tăng thu ngân sách và thực hiện các chính sách hỗ trợ để doanh nghiệp, người dân dễ tiếp cận.