Chính sách thuế mới đặt HKD trước không ít áp lực, song nếu biết tận dụng các chính sách thì đây chính là thời điểm vàng để HKD đầu tư, mở rộng và từng bước tiến vào “sân chơi lớn”.
 |
| Hướng dẫn hộ kinh doanh sử dụng máy tính tiền kết nối dữ liệu với cơ quan thuế |
Minh bạch thuế
Ngày 1/6/2025, HKD chính thức bước vào “ngưỡng cửa mới” trong thực hiện nghĩa vụ thuế. Theo quy định của Nghị định 70/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 123/2020/NĐ-CP quy định về hóa đơn, chứng từ, những hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên sẽ không còn áp dụng phương pháp thuế khoán như trước mà phải chuyển sang hình thức kê khai thuế. Đồng thời, HKD, doanh nghiệp (DN) hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng; ăn uống; nhà hàng; khách sạn;... sẽ phải sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền kết nối chuyển dữ liệu điện tử với cơ quan thuế (còn gọi là hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền).
Để sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, HKD cần đáp ứng điều kiện có kết nối internet và có máy tính hoặc điện thoại thông minh, Ipad... Đồng thời, HKD cũng phải thực hiện đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền với cơ quan thuế và được cơ quan thuế chấp nhận. Đối với việc đăng ký mới hoặc đăng ký thay đổi thông tin, HKD phải thông qua các nhà cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền đã được Cục Thuế công bố đủ điều kiện. Trên địa bàn, các đơn vị cung cấp giải pháp này có thể kể tên như: Viettel, VNPT, MISA…
Hiện trên địa bàn thành phố có 556 HKD thuộc diện triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. Riêng tại Thuế cơ sở 1 thành phố Huế có tổng số 324 HKD thuộc diện triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền và đến cuối tháng 6 đã có 224 hộ áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.
 |
| Sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền |
Ngoài ra, Nghị quyết 198 của Quốc hội thông qua ngày 17/5/2025 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân cũng nêu rõ: “HKD, cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế từ ngày 1/1/2026. HKD, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo pháp luật về quản lý thuế”. Theo đó, HKD sẽ không còn áp dụng hình thức khoán nộp thuế một lần, không phải kê khai, không cần hóa đơn, không phần mềm mà buộc phải kê khai thuế, xuất hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế.
Theo ông Trần Minh Đức, Giám đốc Trung tâm Đào tạo và Tư vấn Tài chính - Kế toán - Thuế Hồng Đức, HKD sẽ phải thực hiện yêu cầu cao hơn về tuân thủ pháp luật thuế. Họ buộc phải minh bạch hơn trong hoạt động kinh doanh, từ ghi nhận doanh thu, chi phí cho đến việc thực hiện nghĩa vụ thuế. Điều này có thể làm tăng chi phí tuân thủ trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài sẽ giúp họ hoạt động chuyên nghiệp hơn và có điều kiện tiếp cận các nguồn vốn, các chương trình hỗ trợ dễ dàng hơn.
Vẫn còn lúng túng
Trong giai đoạn hiện nay, các chính sách thuế mới triển khai và cả những chính sách sẽ triển khai từ 1/1/2026 đang khiến nhiều HKD khá lúng túng.
Bà Nguyễn Thị Nhung, chủ cửa hàng kinh doanh hàng ngũ kim chia sẻ, tôi không rành công nghệ, thông tin thì mù mờ, nên khi nghe nói sắp tới HKD phải kê khai thuế, sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, tôi khá lo lắng. Nhiều chức năng cơ bản trên điện thoại thông minh tôi còn không biết dùng, mỗi lần thao tác gì cũng phải nhờ con cháu. Giờ lại yêu cầu mở phần mềm, nhập thông tin người mua, ký số rồi in hóa đơn…, tôi thực sự không biết bắt đầu từ đâu. Chưa nói, từ trước đến nay, hoạt động kinh doanh của chúng tôi chủ yếu lấy công làm lời là chủ yếu. Giờ nếu áp dụng kê khai thuế, chúng tôi không rõ cách thức hạch toán các chi phí như: Lao động, mặt bằng, giá bán hay liệu có cần thuê kế toán để thực hiện việc kê khai hay không. Chúng tôi chưa từng kê khai hay lưu trữ chứng từ nên rất lo sợ thực hiện không đúng thủ tục sẽ bị xử phạt.
Một vướng mắc nữa khiến nhiều HKD lo lắng khi áp dụng kê khai thuế, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền chính là đầu vào của các sản phẩm. Cụ thể, các mặt hàng kinh doanh của một số hộ được nhập từ nông dân, ngư dân nên sẽ không có hóa đơn đầu vào; hay sản phẩm là hàng tồn kho không có hóa đơn đầu vào, chưa được kê khai trước đó sẽ được xử lý ra sao cho hợp lệ.
 |
| Cán bộ Viettel hướng dẫn hộ kinh doanh thực hiện xuất hóa đơn |
Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ Dự toán Pháp chế, Thuế TP. Huế chia sẻ, việc triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền hay chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai thuế đối với HKD là một bước tiến quan trọng trong hiện đại hóa công tác quản lý thuế. Tuy nhiên, quá trình này vẫn đang gặp một số khó khăn nhất định, đặc biệt đối với nhóm HKD nhỏ lẻ. Trong đó, khó khăn lớn nhất là nhận thức và thói quen kinh doanh của HKD. Nhiều hộ vẫn chưa nhận thức rõ về lợi ích lâu dài của việc sử dụng hóa đơn điện tử, còn e ngại thay đổi, hoặc chưa quen với việc sử dụng công nghệ trong hoạt động bán hàng và quản lý thuế. Chi phí đầu tư thiết bị và phần mềm cũng là rào cản, nhất là với các hộ có quy mô nhỏ, vốn ít. Việc trang bị máy tính tiền, máy in hóa đơn, phần mềm kết nối dữ liệu với cơ quan thuế có thể gây áp lực tài chính ban đầu. Hạ tầng kỹ thuật tại một số khu vực, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa chưa đảm bảo khiến việc triển khai kết nối dữ liệu điện tử với cơ quan thuế chưa thuận lợi...
Trước những vướng mắc đó, cơ quan thuế đã và đang triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ đồng bộ như: Cung cấp phần mềm miễn phí và tài liệu hướng dẫn sử dụng cho các HKD có nhu cầu, giúp giảm chi phí triển khai ban đầu. Phối hợp với các tổ chức trung gian, DN cung cấp giải pháp công nghệ đưa ra các gói máy tính tiền giá rẻ, phù hợp với từng mô hình HKD. Tổ chức tập huấn, tuyên truyền trực tiếp, gián tiếp, nhất là tại các khu chợ, tuyến phố kinh doanh truyền thống để HKD hiểu rõ lợi ích và được hướng dẫn thực hành cụ thể. Đồng thời, từng bước thực hiện lộ trình chuyển đổi linh hoạt, không áp dụng cứng nhắc mà khuyến khích HKD chủ động đăng ký, từ đó tạo sự đồng thuận trong cộng đồng.
Ông Trần Hữu Bình, chủ cửa hàng thức ăn và phụ kiện dành cho thú cưng băn khoăn, khi HKD áp dụng kê khai thuế thì khoảng cách hoạt động giữa HKD và DN sẽ không còn quá xa. Nhiều người khuyên tôi nên đăng ký thành lập DN để tận dụng các chính sách hỗ trợ. Tuy nhiên, tôi vẫn lo, liệu việc chuyển đổi lên DN có làm tăng gánh nặng chi phí, thủ tục và nghĩa vụ thuế?
Chuyển đổi lên DN hay vẫn giữ nguyên mô hình HKD là câu hỏi này không chỉ của riêng ông Bình, mà của nhiều HKD hiện nay. Khi các yêu cầu về kê khai, báo cáo, hóa đơn của HKD trở nên tương đồng với DN, thì lợi thế "đơn giản" của mô hình HKD không còn nhiều. Đây chính là động lực để các HKD cân nhắc việc chuyển đổi lên DN nếu họ muốn phát triển bền vững, mở rộng quy mô và tăng khả năng cạnh tranh. Đồng thời, Nhà nước hiện cũng đang có nhiều chính sách hỗ trợ về thuế, tín dụng và thủ tục hành chính… Nếu tận dụng được những lợi thế này, HKD có thể chuyển đổi lên DN và lúc đó, cơ hội mở rộng sản xuất, kinh doanh, vươn mình phát triển sẽ không quá xa vời.
(Còn nữa)