Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng: Ươm mầm tài năng trẻ

Các tác giả đạt giải nhất Cuộc thi cấp tỉnh

Từ Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng (Cuộc thi) được tổ chức hàng năm, nhiều học sinh, trong đó có cả các em đang học tiểu học hay trung học cơ sở đã có nhiều ý tưởng sáng tạo hết sức độc đáo có tính ứng dụng cao. Ngoài vận dụng kiến thức được học trên lớp, các em còn biết tìm tòi và triển khai các ý tưởng nhờ sự hỗ trợ giúp đỡ của các nhà nghiên cứu để thực hiện ý tưởng. Từ đây, nhiều tài năng trẻ được phát hiện, nhiều đề tài được công nhận tác quyền và được các doanh nghiệp mua tác quyền.

Ai từng quan tâm theo dõi Cuộc thi năm 2016 đều không thể quên hình ảnh cậu học sinh lớp 11 Trường THPT Chuyên Quốc học Huế Đặng Hoàng San. Cùng với nhóm bạn, San đã thực hiện thành công 2 đề tài “Chế tạo hệ thống nhật động pin năng lượng mặt trời theo hệ tọa độ xích đạo thiên cầu” và “Thiết bị định vị bầu trời và tích hợp tri thức phục vụ nghiên cứu thiên văn học” lần lượt đạt giải đặc biệt và giải nhất Cuộc thi toàn quốc.

GS.TS Trần Hữu Dàng, Chủ tịch Liên hiệp các hội KHKT tỉnh vẫn còn nguyên xúc cảm khi kể với chúng tôi. Là tác giả duy nhất được phỏng vấn trực tiếp tại buổi lễ trao giải Cuộc thi toàn quốc diễn ra ở Nhà hát lớn Hà Nội, sự tự tin và kiến thức của San khiến khán phòng thực sự vỡ òa. Em và đồng đội đã đứng lên bục cao nhất của một giải thưởng toàn quốc, được tuyển chọn kỹ lưỡng trong hơn 629 đề tài tham gia của 53 tỉnh, thành và trong đó có 106 đề tài được xét trao giải.

GS.TS Trần Hữu Dàng nhớ lại, ngay cả ban giám khảo Cuộc thi tỉnh cũng bối rối khi nghiên cứu 2 đề tài của Đặng Hoàng San và 2 nhóm cộng sự. Ban giám khảo phải tiến hành chấm 2 lần, tìm mọi kênh thông tin về nội dung đề tài xem các em có lấy ý tưởng từ người khác, nhưng hoàn toàn không. Chính các em đã “làm khó” ban giám khảo Cuộc thi toàn quốc khi hai đề tài này đều được 2 hội đồng chấm thi hoàn toàn độc lập đánh giá cao và cho số điểm cao nhất. Và cũng rất khó khăn khi phải chọn 1 trong 2 đề tài để trao giải nhất và đặc biệt của Cuộc thi. Nói như thế để biết rằng, Thừa Thiên Huế đã tạo nên được dấu ấn rất lớn trong Cuộc thi toàn quốc không chỉ bởi số lượng giải thưởng đạt được mà cả chất lượng các đề tài tham dự.

Đặng Hoàng San cũng từng chia sẻ với chúng tôi rằng, để thực hiện những ý tưởng này em phải tìm tòi trên rất nhiều kênh thông tin, liên hệ với những người có chuyên môn về thiên văn ở trong và ngoài nước…Với một học sinh lớp 11, nếu không có niềm đam mê thật sự thì điều đó rất khó thực hiện. Sau thành công này, San và các bạn đang tiếp tục nghiên cứu để nâng cao chất lượng khoa học và tính ứng dụng của đề tài, chuẩn bị cho Cuộc thi cấp quốc tế sẽ được tổ chức tại Nhật Bản vào tháng 5/2017. Mong muốn của nhóm là đề tài sẽ dần được hoàn thiện và ứng dụng ra thực tiễn như một góc nhìn cao và xa hơn là thay đổi toàn bộ hệ thống điện mặt trời trên thế giới.

Số lượng đề tài tham gia Cuộc thi gia tăng mạnh mẽ. Nếu trong những năm đầu tiên, mỗi năm Cuộc thi chỉ nhận được từ 20 đến 30 đề tài thì đến năm 2015 nhận được từ 85 đề tài và tăng lên 125 đề tài trong năm 2016; trong đó, 12 đề tài thuộc lứa tuổi tiểu học, 62 đề tài thuộc lứa tuổi trung học cơ sở, 50 đề tài thuộc lứa tuổi trung học phổ thông và 1 đề tài của sinh viên. Chất lượng các đề tài tham gia chuyển biến rõ nét. Nhiều tác giả, nhóm tác giả đã có sự đầu tư công sức nghiên cứu nghiêm túc, thuyết minh rõ ràng, mô hình đẹp, mới, giàu tính sáng tạo và khả năng ứng dụng.

Nếu từ những năm đầu, Cuộc thi chỉ được phát động và tổ chức cấp thành phố thì đến nay, phong trào sáng tạo đã lan rộng tới các cơ sở. Nhiều đơn vị trên địa bàn tỉnh đã tổ chức Cuộc thi cấp thị xã, huyện thu được nhiều kết quả đáng khích lệ. Từ những vòng thi cấp huyện, thị xã, phong trào sáng tạo đã được lan rộng hơn tới học sinh các trường. Nhiều câu lạc bộ nhà khoa học trẻ, câu lạc bộ thiên văn… cũng lần lượt ra đời, hỗ trợ hoạt động nghiên cứu, tạo thêm sân chơi, môi trường giao lưu, học hỏi cho các em học sinh đam mê nghiên cứu khoa học...

Hoàng Loan