Thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT năm 2021 (ảnh minh họa). Ảnh: H. Phúc
Không ngạc nhiên khi năm nay số thí sinh đăng ký dự thi bài thi tổ hợp khoa học tự nhiên (KHTN) chiếm tỷ lệ gần 32%, thì tổ hợp KHXH lại áp đảo khi có đến gần 56% thí sinh đăng ký. Có khoảng 9-10% số thí sinh chỉ đăng ký dự thi các môn thành phần của các bài thi tổ hợp. Đây là những thí sinh đã tốt nghiệp THPT, dự thi để lấy kết quả của một số môn thi xét tuyển đại học, cao đẳng.
Đây là năm thứ 3 liên tiếp có đông đảo thí sinh đăng ký bài thi KHXH. Trước đó, năm 2020, tỷ lệ thí sinh đăng ký bài thi KHXH là 55% và năm 2021 là 53%. Lý giải điều này, nhiều trường cho rằng, những học sinh chưa thật sự vững về kiến thức các môn KHTN thường có xu hướng chọn bài thi KHXH nhằm “thoát” điểm “liệt” để đạt được mục đích tốt nghiệp. Hơn nữa, việc lựa chọn bài thi KHXH cũng sẽ giúp các em có nhiều thời gian hơn để đầu tư vào các môn mà các em lựa chọn để xét tuyển đại học như ngữ văn, toán, ngoại ngữ.
Còn theo nhiều thí sinh, các môn thi của bài thi KHXH là lịch sử, địa lý, giáo dục công dân tương đối gần gũi với cuộc sống, có thể suy luận tình huống, suy đoán đáp án. Điều này cũng đã được minh chứng tại các kỳ thi tốt nghiệp THPT từ năm 2021 về trước, khi điểm môn giáo dục công dân luôn cao, môn địa lý được sử dụng Atlat địa lý trong phòng thi nên cũng rất dễ lấy điểm. Vẫn biết, ở tổ hợp xã hội môn lịch sử, dù điểm trung bình khá thấp với phổ điểm 4,12, song môn giáo dục công dân lại rất khả quan với phổ điểm 7,80; địa lý phổ điểm 6,55. Do vậy, nếu cộng điểm thành phần ba môn lịch sử - địa lý - giáo dục công dân thì thí sinh vẫn bảo đảm đủ điều kiện xét tốt nghiệp.
Trường THPT Dân tộc nội trú tỉnh có 100 học sinh thi tốt nghiệp THPT 2022, chỉ có tầm 10 em chọn tổ hợp khoa học tự nhiên. Đây cũng là cách lựa chọn an toàn cho học sinh dân tộc. Theo Hiệu trưởng Đỗ Thúc Công, nhóm học sinh chọn tổ hợp KHXH thường đã có kết quả trúng tuyển bằng phương thức học bạ, nên chọn bài thi “nhẹ nhàng” để hoàn tất điều kiện đủ trong xét tuyển đại học.
Thí sinh trao đổi kết quả sau khi thi tốt nghiệp THPT năm 2021 (ảnh minh họa). Ảnh: H. Phúc
Tương tự, tại Trường THPT Đặng Trần Côn có nhiều học sinh chọn thi tổ hợp KHXH. Một phần có thể do các em học chưa tốt tổ hợp KHTN nhưng cũng có thể do sở thích, sở trường của các em có liên quan đến các môn thi đại học, cao đẳng. Hiện nay, các trường đại học, cao đẳng xét tuyển ngành nghề liên quan đến tổ hợp KHXH rất đa dạng, ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Đây cũng là lợi thế lớn cho học sinh.
Học sinh lựa chọn KHXH để được điểm cao và khó bị điểm liệt. Một số nhà giáo dục cho rằng, đây là xu hướng tốt, HS bớt “xa lánh” môn sử, địa; tuy nhiên điều này dẫn đến hệ lụy trong việc đào tạo nguồn nhân lực. Nền kinh tế ngày càng đòi hỏi nhiều lao động liên quan đến khoa học - công nghệ, nhất là các ngành nghề liên quan đến STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán). Nếu học sinh chọn KHTN ngày càng giảm, không chỉ ảnh hưởng đến nguồn nhân lực của đất nước, địa phương mà còn ảnh hưởng đến đời sống và thu nhập của họ sau này.
Xu hướng thế giới cho thấy, các ngành nghề STEM ngày càng dễ có việc làm, có thu nhập cao, trong khi các ngành xã hội có việc làm hạn chế. Nếu không có giải pháp cân bằng độ khó đề thi giữa các môn KHXH và KHTN, dẫn tới nguy cơ học sinh thiên về chọn tổ hợp KHXH để an toàn tốt nghiệp, mà không phải chọn tổ hợp thi theo xu hướng nghề nghiệp và đam mê môn học thực sự.
Quyết định chọn bài thi KHXH hay KHTN sẽ tác động đến việc chọn lựa nguyện vọng xét tuyển vào đại học của học sinh. Tuy nhiên, nhiều giáo viên ở các trường lưu ý, thí sinh không nên chủ quan với phương án lựa chọn bài thi tổ hợp KHXH, vì với cách ra đề mới, không phải cứ học thuộc lòng là làm tốt bài thi. Muốn đạt được điểm cao, đòi hỏi thí sinh phải có tư duy tổng hợp, cách xử lý nhanh nhạy thay vì “học vẹt, học tủ".
Hơn nữa, do năm nay dịch bệnh kéo dài, việc học bị ảnh hưởng. Quan trọng hơn cả nhiều trường đại học, ngành đại học cũng có các tổ hợp xét tuyển liên quan đến nhóm môn xã hội, thuận lợi hơn cho các em khi xét tuyển.
Huế Thu