Trang phục lịch sự, kín đáo nơi tôn nghiêm là nét ứng xử văn minh du lịch
Nhiều du khách lần đầu đi du lịch, thiếu sự tư vấn và hướng dẫn nên vẫn giữ thói quen không đẹp tại điểm vui chơi, ảnh hưởng đến hình ảnh du lịch tỉnh nhà. Chẳng hạn, có không ít khách mặc trang phục thiếu lịch sự khi đến những nơi tôn nghiêm hay nói chuyện, nghe điện thoại ồn ào, chen lấn, không xếp hàng nơi công cộng, thiếu tôn trọng các quy định.
Không chỉ du khách mà ngay cả người dân bản địa cũng có những cách hành xử thiếu chuẩn mực, văn minh, như chèo kéo khách, xả rác bừa bãi, "chặt chém" tại nhiều điểm... trở thành nỗi ám ảnh của không ít du khách. “Huế rất đẹp, thân thiện và mến khách. Tuy nhiên, chúng tôi hơi phiền vì nạn chèo kéo khách ở các bến xe. Còn ở một số cửa hàng, giá cả không được niêm yết khiến chúng tôi e dè trong mua sắm”, anh Kim Ihyun (18 tuổi, du khách Hàn Quốc) chia sẻ.
Vào tháng 3/2017, Bộ VH, TT & DL đã ban hành bộ quy tắc ứng xử văn minh trong du lịch. Bộ quy tắc gồm 2 chương là những quy định mang tính chuẩn mực, góp phần định hướng hành vi, thái độ, thói quen, cách thức ứng xử văn minh của tổ chức và cá nhân khi tham gia các hoạt động du lịch. Bộ quy tắc khá đầy đủ và chi tiết, nhưng theo ý kiến của nhiều người lại hơi dài dòng.
Để những quy tắc có thể dễ dàng được người dân và du khách chịu xem, chịu đọc hơn, từ 3/1/2018, Sở Du lịch ban hành bộ quy tắc ứng xử văn minh du lịch dưới dạng file hình ảnh, kèm theo chú thích bằng hai ngôn ngữ: tiếng Việt và tiếng Anh. Những hình ảnh minh họa gắn với phong cảnh, con người, đặc trưng về Huế được thiết kế đẹp mắt, gần gũi được xem là “cẩm nang” bỏ túi cho du khách.
Ông Trần Viết Lực, Trưởng phòng Nghiên cứu và Phát triển Du lịch, Sở Du lịch, cho hay: “Sở đã in 10.000 bản quy tắc ứng xử bằng hình ảnh và thông qua các đơn vị du lịch để gửi đến du khách, các cá nhân, tập thể hoạt động trong ngành du lịch và người dân. Chúng tôi còn tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng với mục đích nâng cao ý thức của khách du lịch và cộng đồng địa phương trong ứng xử đối với môi trường du lịch, từng bước hình thành thói quen, hành vi ứng xử văn minh, thái độ lịch sự trong hoạt động du lịch”.
Cũng theo ông Trần Viết Lực, bộ quy tắc ứng xử đưa ra những thông điệp để truyền thông, giáo dục, mang tính chất định hướng cho các cá nhân và tổ chức tham gia hoạt động du lịch, chứ nó không thay thế quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.
Bộ quy tắc ứng xử là rất cần thiết cho ngành du lịch. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở tính định hướng hành vi, khuyến cáo, không bắt buộc phải thực hiện thì tác dụng sẽ không thực sự rõ nét. "Quy tắc phụ thuộc nhiều vào ý thức tự giác của khách du lịch và người dân, điều này có lẽ trông chờ ở sự “mưa dầm thấm lâu”. Muốn đạt hiệu quả cao hơn cần phải có chế tài rõ ràng để hoạt động du lịch có thể đi vào nề nếp và được cải thiện rõ ràng", anh Hoàng Đại Nghĩa (Hướng dẫn viên du lịch) nêu ý kiến.
Nhưng về nguyên tắc, chế tài không nằm trong những bộ quy tắc ứng xử. Bởi bộ quy tắc chỉ mang tính khuyến cáo, chứ không phải quy định pháp lý nên không thể đưa chế tài vào được. Điều đó cho thấy, có quy tắc ứng xử là vẫn chưa đủ. "Chế tài xử phạt thuộc vào điều chỉnh của những quy phạm xử phạt hành chính khác do những cơ quan chức năng có thẩm quyền phụ trách. Ví dụ khách say xỉn, phá rối trật tự sẽ có Đội Quản lý trật tự đô thị hoặc Công an phường, xã xử lý", ông Trần Viết Lực cho biết. Nên chăng, giám sát và đưa ra chế tài xử phạt đối với du khách, người dân có các hành vi vi phạm để phát huy tính văn minh trong ứng xử du lịch thì cần có sự vào cuộc và phối hợp liên ngành một cách đồng bộ, chặt chẽ.
Bài, ảnh: Phước Ly