Lương Viện - ngôi làng không trộm, không rác

“Đóng cửa bảo nhau”

Đường vào thôn Lương Viện là tuyến bê tông thoáng rộng nối từ Ql49B quanh co qua từng nóc nhà, khóm ruộng, bờ tre tạo cho tôi cảm giác thư thái, bình yên. Anh cán bộ khoe: “Lương Viện có nhiều thiết chế văn hóa cổ xưa. Nơi đây là một làng quê điển hình ở xứ Huế có chùa làng, nhà thờ làng, có chợ, có sông, bến đò và đền văn chỉ. Gần đây, Lương Viện có nhiều cái nhất xuất phát từ nội lực mà nhiều nơi đến học tập, như xây dựng quỹ khuyến học, đưa điện thắp sáng làng quê; bê tông hóa giao thông nông thôn....

Đường về Lương Viện  thật bình yên

Người đầu tiên chúng tôi gặp ở Lương Viện là ông Nguyễn Đoàn, trưởng thôn. Hôm ấy, ông Đoàn đang chân lấm tay bùn gieo đậu lạc ở đồng làng vừa trở về, công việc thường nhật của bà con Lương Viện trong thời điểm giêng hai. Ông Đoàn điềm đạm: “Ở đây tuy nghèo, nhưng an ninh trật tự yên ổn lắm. Nếp này có từ đời cha ông để lại, thế hệ con cháu chúng tôi nối gót giữ gìn”. Chưa kịp hỏi tiếp, ông Đoàn chậm rãi, bây giờ nghe đài, xem ti vi nơi này nơi kia xảy ra nhiều tệ nạn xã hội, bà con sợ lắm. Sợ rằng quá trình đô thị hóa nông thôn hiện nay sẽ có tác động xấu vào làng, rồi nếp sống chân chất, bình yên bao đời qua bị phá vỡ”.

Sợ có lỗi với ông cha, hơn 5 năm trước thôn họp lại rồi đi đến quyết định thành lập đội tự quản gồm 7 đoàn viên, thanh niên; trong đó anh Nguyễn Khánh Phương, thôn đội trưởng làm thủ lĩnh. Đội hoạt động trên tinh thần tự nguyện. Hằng đêm, các thành viên trong đội luân phiên lùng gác từ đầu xóm đến cuối thôn. Hễ thấy người lạ vào làng có dấu hiệu nghi vấn là “alô”, thông tin cho bà con theo dõi. Tiếng đồn lan xa, những kẻ lạ mặt có máu tham chưa dám bén mảng vào làng. Các tệ nạn khác, như cờ bạc, rượu chè, trai làng gây gỗ được giải quyết tận gốc. Ngày lễ tết, hễ bắt gặp ai “xây sòng”... là có đội tự quản đến hỏi thăm...

Ông Nguyễn Văn Truyền, tầm 60 tuổi, ở cạnh bên bước sang góp chuyện: “Từ ngày tôi lớn lên chưa thấy, chưa nghe một chuyện gì ồn ào, mất trật tự trị an ở Lương Viện. Cái hay là nhờ mấy bác trong thôn luôn khuyên bảo, có vấn đề nổi cộm, bức xúc bà con phải đóng của bảo nhau, dùng tình giải quyết chứ không được mang ra xã, huyện vì lúc đó hơn hay thiệt tình nghĩa xóm giềng khó được hàn gắn”

Theo tuyến bê tông nối từ nhà bác Đoàn ra đầu xóm, tôi phải trầm trồ với người đồng hành trước những ngôi nhà xây bề thế hướng ra mặt ruộng chẳng khác gì các biệt phủ của các đại gia ở thị thành. Mà lạ, ghé thăm những ngôi nhà này chẳng thấy chủ. Cửa nhà thì mở toang, nhìn rõ từ trước ra sau, xe máy dựng ngay ngoài ngõ. Tò mò, được bác Lê Hùng Quyền đang đùa với cháu đầu xóm giải thích: “Làng bao năm không có trộm cắp nên xe máy đi về vứt cả đêm ngoài vườn, chẳng ai lấy. Hễ có hễ động tĩnh bà con xúm lại chặn đường là hết thoát”. Tuy nhiên, theo nhiều trong thôn, đó chỉ là một phần lý do. Cái chính là do bà con ở đây không có tính tham lam. Như giáp Tết vừa rồi có ông Tây đi qua làng bị hỏng xe máy vứt mấy ngày liền bên đường chẳng ai sờ tới, hiện nó đang nằm ở trụ sở UBND xã.

Làng sạch rác

Không chỉ mệnh danh làng “sạch” tệ nạn xã hội, gần đây ở Lương Viện được ví làng không rác. Bắt đầu từ năm 2012, Lương Viện được chọn làm điểm xây dựng làng sạch rác theo đề án thu gom rác thải sinh hoạt của huyện Phú Lộc. Lý do Lương Viện được chọn cũng bắt nguồn từ nền tảng “chữ tín”, có những dấu ấn tạo động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển. Trưởng thôn Nguyễn Đoàn cho biết, mô hình làng không rác ra đời ban đầu cũng khá lo vì địa hình phức tạp, dân cư không tập trung, ý thức người dân giữ gìn nếp sống văn minh hạn chế. Nhưng rồi những khó khăn ban đầu cũng tháo gỡ khi cả thôn đồng tâm hiệp lực”.

Có chủ trương, Ban chỉ đạo thôn phối hợp chi hội nông dân, phụ nữ, thanh niên...tiến hành tuyên truyền vận động người dân có ý thức bảo vệ môi trường, xây dựng làng sạch đẹp. Những cam kết như mặc định trong dân, từng gia đình thu gom tập kết đúng điểm quy định. Sau đó, giao nhiệm vụ tổ thu gom rác lẻ trong khu vực đưa đến bãi trung chuyển. Hơn ba năm qua, hình ảnh tiếng xe leng keng qua các ngõ đã giúp mọi người, mọi nhà chung tay cùng hành động giữ gìn vệ sinh môi trường khu vực dân cư, điểm công cộng. Các dịp lễ tết, Ban chỉ đạo thôn, đoàn hội cơ sở cùng người dân phát quang, khai thông cống rãnh, kênh mương giảm tình trạng tác nghẽn vì rác. Môi trường đường làng ngõ xóm, khu dân cư, chợ ngày càng sạch đẹp hơn.

Ông Phan Duệ, 82 tuổi, người dân thôn Lương Viện chia sẻ với tôi trong dịp này: “Cuộc sống kinh tế của bà con Lương Viện chưa khá hơn so với nhiều nơi khác, nhưng phải tự hào về những việc làm, phong trào có ý nghĩa thiết thực trong cộng đồng, làng xóm, cho thế hệ trẻ. Đó là điều mà thế hệ chúng tôi mãn nguyện và luôn quyết tâm duy trì lâu dài”.

Bài, ảnh: Minh Văn