 |
| Vận chuyển bom còn sót lại sau chiến tranh tại địa bàn xã A Lưới 1 đi tiêu hủy. Ảnh: Sáu Lê |
Hiểm họa vẫn còn
Người dân xã Bình Điền vẫn chưa quên vụ tai nạn bom mìn khiến một người đàn ông bị thương nặng, phải cưa cụt cả hai chân để giữ tính mạng. Tai nạn không chỉ để lại những thương tổn về thể chất mà còn ảnh hưởng lâu dài đến cuộc sống của nạn nhân và gia đình.
Cuối tháng 3/2026, trong lúc làm đồng, người dân xã Đan Điền phát hiện một vật thể nghi là đạn còn sót lại sau chiến tranh. Ngay sau khi tiếp nhận tin báo, chính quyền địa phương phối hợp với lực lượng chức năng kiểm tra, xác định đây là một quả đạn pháo và tổ chức thu gom, xử lý an toàn.
Tại phường Phong Thái, lực lượng chức năng phát hiện, xử lý 24 vật nổ tại cánh đồng Đồng Lâm. Cũng trên địa bàn phường, một hầm đạn chứa 35 vật nổ, gồm đạn pháo, đạn cối, lựu đạn và đạn lựu phóng được phát hiện tại tổ dân phố Bắc Triều Vịnh và xử lý an toàn.
Những vụ việc cho thấy, bom mìn, vật nổ còn sót lại sau chiến tranh vẫn hiện diện ở cả những khu vực người dân thường xuyên lao động, sản xuất. Không chỉ đe dọa trực tiếp đến tính mạng con người, một số loại vật nổ còn tiềm ẩn nguy cơ gây cháy rừng. Theo kết quả xác minh của cơ quan chức năng, nguyên nhân một số vụ cháy rừng trên địa bàn thành phố thời gian qua có liên quan đến đạn lân tinh còn sót lại dưới lòng đất phát nổ.
Nguy cơ tai nạn càng đáng lo ngại ở những khu vực từng diễn ra giao tranh ác liệt hoặc chưa được khảo sát, rà phá. Bên cạnh việc vô tình phát hiện, tiếp xúc với vật nổ khi lao động, sản xuất, thì tâm lý hiếu kỳ, sự chủ quan, thiếu kiến thức phòng tránh cũng gia tăng rủi ro tai nạn, đặc biệt đối với trẻ em.
Theo thống kê của các đơn vị, ban, ngành chức năng, dù công tác khảo sát, rà phá bom, mìn, vật nổ còn sót lại sau chiến tranh đã được triển khai trong nhiều năm, song tại không ít địa phương, nhất là khu vực đồi núi, vùng cát, nguy cơ ô nhiễm vẫn còn rất lớn. Hiện, thành phố vẫn còn khoảng 158.000ha đất, chiếm khoảng 30% diện tích tự nhiên, được xác định bị ô nhiễm bom mìn, vật nổ. Thực trạng này đặt ra yêu cầu tiếp tục huy động nguồn lực, kinh phí và nhân lực cho công tác khắc phục hậu quả chiến tranh.
Ông Lê Việt Thành, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Phong Thái cho biết, bom, mìn, đạn pháo và các loại vật nổ còn sót lại sau chiến tranh thường tập trung tại những khu vực từng xảy ra giao tranh ác liệt. Chính quyền địa phương thường xuyên tuyên truyền, khuyến cáo người dân nâng cao ý thức phòng tránh; tuyệt đối không tự ý đào bới, di chuyển hoặc tác động vào những vật thể nghi là bom mìn, vật nổ. “Khi phát hiện vật thể nghi là bom, mìn, vật nổ, người dân cần giữ nguyên hiện trạng, nhanh chóng thông báo cho chính quyền và lực lượng chức năng để có biện pháp xử lý an toàn”, ông Lê Việt Thành khuyến cáo.
Giải phóng khoảng 4,5 triệu m² đất
Trong bối cảnh diện tích đất còn ô nhiễm bom mìn, vật nổ lớn, việc huy động nguồn lực, nhất là thông qua hợp tác quốc tế, có ý nghĩa quan trọng đối với công tác khảo sát, rà phá và xử lý.
Trên cơ sở thỏa thuận hợp tác giữa Liên hiệp các tổ chức hữu nghị TP. Huế và tổ chức PeaceTrees VietNam (PTVN), Dự án “Khảo sát và rà phá bom, mìn, vật nổ để hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội TP. Huế giai đoạn 2026 - 2030” được triển khai nhằm góp phần khắc phục hậu quả chiến tranh, bảo đảm an toàn cho người dân và hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.
Dự án hướng đến khảo sát, rà phá, xử lý bom, mìn, vật nổ, từng bước đưa đất trở lại sử dụng an toàn, tạo điều kiện để triển khai các công trình phúc lợi, phát triển sản xuất và sinh kế cho người dân. Cùng với đó, hoạt động giáo dục phòng tránh tai nạn bom, mìn, vật nổ được lồng ghép nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng, giảm thiểu nguy cơ tai nạn.
Ông Huỳnh Tiến Đạt, Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố cho biết, thông qua dự án, các bên kỳ vọng tiếp tục củng cố quan hệ đối tác Việt Nam - Hoa Kỳ, thúc đẩy hợp tác vì hòa bình, đồng thời nâng cao hiệu quả khắc phục hậu quả bom mìn, vật nổ còn sót lại sau chiến tranh trên địa bàn thành phố.
Theo kế hoạch, đến tháng 5/2030, PTVN sẽ góp phần giải phóng khoảng 4,5 triệu m² đất, xử lý 1.500 nhiệm vụ khẩn cấp và tổ chức 1.500 buổi giáo dục phòng tránh bom mìn, vật nổ. Dự án dự kiến mang lại lợi ích cho khoảng 38.000 người dân trên địa bàn TP. Huế.
Bà Claire Yunker, Giám đốc điều hành PeaceTrees VietNam khẳng định, khắc phục hậu quả bom, mìn, vật nổ không chỉ mang ý nghĩa nhân đạo, góp phần bảo vệ tính mạng, sức khỏe người dân, mà còn mở ra cơ hội giải phóng đất đai, triển khai các công trình, phát triển sinh kế và thúc đẩy kinh tế - xã hội.