Nên thu hồi toàn bộ thửa đất nếu diện tích còn lại không đủ xây dựng nhà ở

Tuy nhiên, việc thu hồi đất, giải phóng mặt bằng có xảy ra hiện tượng mà mọi người thường đùa rằng: “Nhà ai hun hút sâu trong hẻm. Bỗng chốc hiên ngang lộ mặt tiền”. Chỉ mới căn cứ vào giá đất hàng năm của UBND tỉnh thì những ngôi nhà, thửa ở vị trí 2, 3, 4 bỗng chốc trở thành vị trí 1, giá trị tăng lên gấp nhiều lần. Và một vài năm sau đó, nếu dự án được điều chỉnh mở rộng hoặc những ngôi nhà “lộ mặt tiền” này tiếp tục bị thu hồi, Nhà nước phải đền bù cho họ với giá đất ở vị trí 1 do chính Nhà nước hoặc chủ đầu tư dự án đã tạo ra trước đó. Nhưng, trước đó chính Nhà nước cũng đã đền bù cho những ngôi nhà vị trí 1 đã được di dời.

Tại sao những thửa đất ở vị trí 2,3,4 trở thành vị trí 1 với giá trị tăng thêm do Nhà nước tạo ra không phải chi trả, bù đắp lại một phần cho Nhà nước? Việc hưởng lợi của họ là không có căn cứ pháp luật. Chính sách nhà nước là điều tiết lợi ích để làm sao khắc phục được chuyện rủi, may này. Pháp luật quy định: Nhà nước điều tiết một phần lợi ích từ việc thu hồi, chuyển mục đích sử dụng đất để thực hiện các khoản hỗ trợ cho người có đất bị thu hồi. Lợi ích của những thửa đất lộ mặt tiền này rõ ràng chưa được điều tiết cho phù hợp với những đối tượng bị ảnh hưởng có đất bị thu hồi và san sẻ một phần kinh phí cho ngân sách.

Nếu diện tích đất ở còn lại sau khi thu hồi đất không đủ điều kiện xây dựng để ở theo quy định của UBND tỉnh thì nên ra quyết định thu hồi toàn bộ thửa đất. Điều này vừa tránh được việc tồn tại nhà siêu lép, siêu mỏng vừa tránh được việc phải ra quyết định thu hồi, tổ chức giải phóng mặt bằng nhiều lần, gây tốn kém.

Qua đó, việc quy định diện tích tối thiểu được tách thửa đối với từng loại đất trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế cũng cần quy định cụ thể đối với loại đất phi nông nghiệp không phải là đất ở, đặc biệt là đối với đất sản xuất, kinh doanh. Một số tỉnh có quy định diện tích tối thiểu được phép tách thửa đối với đất sản xuất, kinh doanh của hộ gia đình, cá nhân là 25m² cạnh nhỏ nhất phải lớn hơn hoặc bằng 3m². Trên cơ sở đó, cho phép những thửa đất còn lại không đủ chuẩn tối thiểu để xây dựng nhà ở (40m², cạnh mặt tiền 4m, cạnh chiều sâu vuông góc với mặt tiền 5m) có thể chuyển đổi mục đích sử dụng cho việc sản xuất kinh doanh để tăng hiệu quả sử dụng, tránh lãng phí quỹ đât.