    |
 |
| Các em học sinh nên lắng nghe những chia sẻ, tư vấn từ những buổi hướng nghiệp, tư vấn tuyển sinh hơn là những nội dung trên nền tảng số. Ảnh: NVCC |
Càng xem càng rối
Với từ khóa “ngành học vô dụng” trên nền tảng TikTok, có hàng loạt video điểm mặt chỉ tên những ngành học mà sinh viên tốt nghiệp thường làm trái ngành, khó kiếm việc làm, thậm chí là không có việc làm vì không còn phù hợp với xã hội hiện tại. Video mới nhất theo nội dung “ngành học vô dụng” đã thu hút hơn 23.700 lượt xem chỉ trong vòng chưa đầy 3 giờ đăng tải.
Việc ăn theo các trào lưu, đón đầu hoặc tạo ra các xu hướng mới thu hút được người xem chính là cách hái ra tiền của người làm công việc “sáng tạo nội dung trên nền tảng số”. Họ tung các video hướng nghiệp cũng là điều dễ hiểu khi mùa tuyển sinh sắp đến gần. Tuy nhiên, những video hướng nghiệp kiểu này khiến người trẻ càng xem càng rối, bởi rất nhiều ngành học, họ thản nhiên đưa vào danh sách “vô dụng” trong thời điểm hiện tại và có thể bị xóa sổ ở tương lai, như: Quản trị kinh doanh, Quản trị nhân sự, Ngôn ngữ Anh…
“Trong các môn học ở trường, em học khá môn Anh văn và ba mẹ cũng đầu tư cho việc học ngoại ngữ của em từ nhỏ. Em dự định chọn ngành Ngôn ngữ Anh vì đúng sở thích và thế mạnh. Nhưng xem xong video này, em thấy hoang mang, nản chí khi sợ học xong mà không tìm được việc làm thì xem như mất 4 năm uổng phí học đại học", Nguyễn Kiều Anh, học sinh Trường THPT Nguyễn Huệ chia sẻ.
Cũng định hướng chọn ngành Quản trị kinh doanh, nhưng Đỗ Thanh Thảo, học sinh Trường THPT Hai Bà Trưng cân nhắc thêm ngành học Thiết kế đồ họa, bởi sợ học xong thì “vô dụng” như “tiên tri” TikTok đang dự đoán. Thanh Thảo kể: “Em đã xác định chọn ngành Quản trị kinh doanh từ năm học lớp 10, nhưng mấy video trên TikTok cũng làm em thấy lo. Gia đình không quá khá giả về kinh tế, nên em rất sợ áp lực học xong mà không có việc làm. Em cũng đang tham khảo thêm vài nơi tư vấn tuyển sinh và làm phương án dự phòng thêm ngành Thiết kế đồ họa cho mình”.
Chọn lọc thông tin
Thống kê tại nhiều quốc gia trên thế giới, số thanh, thiếu niên dùng TikTok chiếm hơn một nửa số tài khoản người dùng tại nước sở tại. Ở Việt Nam, TikTok công bố trong năm 2022 là hơn 27 triệu tài khoản. Ngoài ra, một khảo sát do Công ty Nghiên cứu thị trường Decision Lab thực hiện vào quý 4 năm 2022 cho thấy, 67% người trẻ (từ 11-26 tuổi) có dùng TikTok.
Nền tảng chia sẻ video này ngày càng chứng tỏ sức hút mạnh mẽ với giới trẻ, bởi đúng tâm lý muốn thể hiện bản thân của nhiều người và giải trí nhanh - gọn - nhẹ của giới trẻ hiện đại. Lên mạng để nghe tư vấn tuyển sinh hay vấn đề, thông tin mà mình đang quan tâm không còn lạ với lớp trẻ. Tuy nhiên, tin tới đâu tùy thuộc vào kỹ năng của mỗi người.
Chị Nguyễn Thị Ý, có con học lớp 12 Trường THPT Nguyễn Huệ cho biết: Tôi thực sự lo lắng khi những thông tin vô thưởng, vô phạt về chọn lựa nghề nghiệp được đăng tải tràn lan trên mạng xã hội. Tôi chỉ muốn con tham gia các buổi tư vấn hướng nghiệp do trường tổ chức, để từ đó có cái nhìn toàn diện về những ngành nghề sẽ phát triển trong tương lai.
Theo PGS.TS. Hoàng Công Tín, Trưởng khoa Môi trường, Trường đại học Khoa học, Đại học Huế, khi các thầy, cô đi chia sẻ, tư vấn tuyển sinh trực tiếp ở các trường học, đối tượng tiếp nhận chỉ vài ngàn học sinh là cùng, nhưng trên mạng xã hội thì nhanh như cái chớp mắt đã có hơn 10.000 lượt xem. "Tôi thấy các ngành học trong những video kể trên, lượng sinh viên ra trường và đi làm vẫn đều đều, tất nhiên không thể 100% được. Các em học sinh xem TikTok rồi tự chọn ngành học cho mình rất dễ bị hoang mang và không định hướng được mình có thế mạnh gì, thích cái gì? Trong khi người làm video chỉ đưa ra thông tin mà không hề có kiểm chứng từ những khảo sát có uy tín", PGS.TS. Hoàng Công Tín bức xúc.
Hậu quả của những video hướng nghiệp lệch lạc này khiến nhiều bạn trẻ hoang mang về tương lai khi không biết chọn những nghành nghề mà mình thích, hay nghe TikTok để tránh nghề “vô dụng”. Thiết nghĩ, người trẻ hãy tự tin vào năng lực, sở trường của mình; đồng thời, cần tham khảo những thông tin chính thống về thị trường lao động để có sự lựa chọn nghề nghiệp phù hợp.