Tách mình khỏi những ồn ào phố thị, A Lưới hiện lên như một bản trường ca trầm lắng và sâu sắc của thiên nhiên đất Cố đô. Trong tập phát sóng của chương trình “Hành trình Kết nối xanh”, khán giả sẽ có cơ hội khám phá một A Lưới nguyên sơ, hùng vĩ – nơi rừng núi không chỉ là không gian sinh tồn mà còn là linh hồn của đời sống đồng bào các dân tộc thiểu số Pa Cô, Tà Ôi, nơi màu xanh của rừng là hơi thở gắn liền với ký ức và tương lai.

Do hoàn cảnh gia đình nghèo khổ, năm 1958, khi tôi 10 tuổi, ba mẹ tôi đã lặng lẽ đưa cả nhà rời làng An Truyền, tục danh làng Chuồn (Thừa Thiên), tìm ra Quảng Trị để mưu sinh. Bị thất học, các anh em tôi phải bán mì, cà-rem (kem) hay bán bánh ú, kẹo đậu phụng… trên đường phố, trên tàu lửa, phụ giúp thêm gia đình. Biết tôi có hoàn cảnh khó khăn, các chị tiểu thương chợ Quảng Trị động viên tôi vừa giúp mẹ bán cơm, vừa đi học. Các chị phân công nhau giúp đỡ, để tôi khỏi thất học, người thì làm lại giấy khai sinh cho tôi, người thì tìm giáo viên dạy kèm. Từ năm sinh chính thức của tôi là 1948, các chị đã làm giấy khai sinh sụt tuổi năm 1951 cho tôi để có thể thi vào lớp đệ thất (nay là lớp 6) Trường Trung học Nguyễn Hoàng (Quảng Trị).

Ông Đặng Chí Tâm cúi mạnh người, đưa tay khoát mặt nước, vốc một vốc nước đưa lên miệng uống ngon lành rồi nói: “Nước giếng Trau ni ngọt lắm cô. Cả làng An Bằng tui bao nhiêu đời đều nhờ vào giếng làng này mà có nước dùng trong sinh hoạt. Chừ văn minh hiện đại rồi, bà con dùng nước máy, nước giếng khoan nên không còn ai đi gánh nước giếng làng nữa. Nhớ ơn người xưa, con cháu đi làm ăn xa gửi tiền về tu sửa lại giếng làng, bảo vệ di sản của người lớp trước để cho con cháu đời sau biết ơn đó cô”.

Mùa mưa, nước phủ kín cả cánh đồng làng và kéo dài tới tận phía bên kia chân núi. Vẫn chưa đến mùa vụ mới nên chỉ có bóng đám cò trắng canh giữ trên những bờ ruộng đã ngập sâu. Bên kia chân núi, vài ngôi nhà ẩn hiện sau những rèm xanh cây lá. Chiều tà, khói bếp tỏa ra từ những chái nhà như những sợi chỉ mỏng, líu ríu nấn ná trên mấy ngọn cây trong chốc lát rồi tan vào sương khói.

Ngày con bé Xuyến ra đời, cha nó đón nhận với vẻ thờ ơ. Ông là con độc đinh, muốn cha mình được thấy đích tôn trước lúc qua đời. Từ trạm xá về là ông đi biệt mù cà cưỡng, cả làng quê phía hạ lưu sông Hương tê tái đi tìm mà không thấy bóng ông. Bà ngoại Xuyến thương con gái, đưa hai mẹ con về nuôi. Vài năm sau có người tử tế ngỏ lời, không chờ đợi được con người bạc nghĩa đã bặt tăm đó, không cần giấy tờ, đơn trương để bỏ, bà gả con gái và lãnh phần nuôi cháu ngoại. Thương yêu chăm bẵm cháu chưa bao năm thì bỗng nhiên bà ngã bệnh, chỉ một ngày là tìm về nằm bên ông ngoại, trên gò đất mênh mông nắng gió ngoài nghĩa địa làng.

Ngày ngày trên các cung đường, thấy xe khách, xe tải đua nhau ào ào phóng, ào ào vượt, cảm giác rất bất an, nghĩ, chạy kiểu ấy thế nào có ngày cũng… chết. Mà đúng là chết thật! Rất nhiều vụ tai nạn nghiêm trọng đã xảy ra, làm nhiều người chết, nhiều phương tiện hư hỏng nặng, khiến giao thông ách tắc trong nhiều giờ…

“Thương binh, bệnh binh, gia đình quân nhân và gia đình liệt sĩ là những người có công với Tổ quốc, với Nhân dân. Cho nên bổn phận chúng ta là phải biết ơn, phải thương yêu và giúp đỡ họ”, thấm nhuần lời dạy của Bác, những ngày tháng bảy lịch sử, cả nước lại lặng mình tưởng nhớ những người đã anh dũng chiến đấu, hy sinh, hiến dâng máu xương và cả tuổi thanh xuân của mình vì “hòa bình - độc lập - tự do” của Tổ quốc.

Đình làng không chỉ là biểu tượng văn hóa, tâm linh, tín ngưỡng quan trọng trong đời sống của cộng đồng, mà còn là “chứng nhân” của lịch sử.