 |
| Hội thảo “Xây dựng Cơ sở dữ liệu gắn với bộ chỉ số đo lường hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo địa phương” - Ảnh: VGP/TG |
Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ KH&CN) tổ chức hội thảo “Xây dựng Cơ sở dữ liệu gắn với bộ chỉ số đo lường hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo địa phương”, nhằm thúc đẩy hình thành hệ thống dữ liệu đồng bộ, phục vụ đánh giá và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo trên phạm vi cả nước.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực Đông Nam Á, việc xây dựng một hệ thống dữ liệu đầy đủ, cập nhật và có khả năng khai thác hiệu quả được xem là yêu cầu cấp thiết.
Theo các chuyên gia, tại nhiều quốc gia có hệ sinh thái khởi nghiệp phát triển như Hoa Kỳ, Israel hay Singapore, các báo cáo định kỳ và cơ sở dữ liệu được duy trì thường xuyên đã trở thành công cụ quan trọng giúp cơ quan quản lý đánh giá thực trạng, điều chỉnh chính sách và thu hút đầu tư. Trong khi đó, Việt Nam vẫn đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt dữ liệu cập nhật về hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ và các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo.
Theo Báo cáo Global Startup Ecosystem Index 2025 của Startup Blink, Việt Nam đứng thứ 50 thế giới về hệ sinh thái khởi nghiệp. Vị trí này cho thấy dư địa phát triển còn rất lớn, đồng thời đặt ra yêu cầu phải xây dựng cơ sở dữ liệu quy mô lớn để theo dõi, đánh giá và thúc đẩy sự phát triển của hệ sinh thái. Một hệ thống dữ liệu hoàn chỉnh không chỉ cung cấp bức tranh toàn cảnh theo thời gian thực mà còn là căn cứ quan trọng để đánh giá hiệu quả các chính sách hỗ trợ của Nhà nước.
Tại hội thảo, các ý kiến tập trung thảo luận về quá trình hình thành, vận hành và khai thác cơ sở dữ liệu hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo theo định hướng “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.
Một trong những nội dung trọng tâm được giới thiệu tại hội thảo là bộ chỉ số đo lường hệ sinh thái khởi nghiệp địa phương (PEEI). Bộ chỉ số này được xây dựng trên cơ sở tham khảo các mô hình quốc tế nhưng đã được điều chỉnh để phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam. PEEI gồm 50 chỉ số thuộc 8 trụ cột, phản ánh toàn diện các yếu tố từ thể chế, nguồn vốn, hạ tầng hỗ trợ đến dịch vụ, kết nối, thị trường và kết quả khởi nghiệp. Các chỉ số được chấm theo thang điểm 100 với trọng số ngang nhau nhằm bảo đảm tính cân bằng trong đánh giá.
Theo các diễn giả, PEEI không chỉ giúp các địa phương tự đánh giá năng lực hệ sinh thái khởi nghiệp của mình mà còn tạo điều kiện để so sánh, học hỏi kinh nghiệm và thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh trong thu hút nguồn lực phát triển. Đồng thời, bộ chỉ số cũng góp phần tăng cường liên kết vùng khi các địa phương có thể nhận diện những điểm tương đồng và khác biệt để mở rộng hợp tác.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay vẫn là nguồn dữ liệu đầu vào. Dù một phần dữ liệu có thể được khai thác từ các hệ thống thống kê hiện có, nhiều thông tin quan trọng như dòng vốn đầu tư, số lượng thương vụ hay cảm nhận của doanh nghiệp khởi nghiệp vẫn chưa được thu thập đầy đủ. Vì vậy, việc chuẩn hóa nguồn dữ liệu, bổ sung các chỉ số về đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực phân tích dữ liệu ở cấp địa phương được xem là điều kiện tiên quyết để các công cụ đánh giá phát huy hiệu quả.
Kinh tế dữ liệu - Hướng đi để dữ liệu tự làm giàu và tạo giá trị
Đáng chú ý, hội thảo đã đưa ra cách tiếp cận mới khi gắn việc xây dựng cơ sở dữ liệu hệ sinh thái khởi nghiệp với phát triển kinh tế dữ liệu (Data Economy). Theo đó, dữ liệu được coi là một loại tài sản kinh tế và là yếu tố đầu vào cốt lõi của quá trình sản xuất trong kỷ nguyên số. Dữ liệu không chỉ được thu thập, lưu trữ và phân tích mà còn có thể được khai thác, thương mại hóa để tạo ra giá trị kinh tế mới.
Các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của mô hình “Ngân hàng dữ liệu” (Data Bank) trong chuỗi giá trị kinh tế dữ liệu. Đây sẽ là nơi kết nối các nguồn dữ liệu, hỗ trợ quá trình chuyển hóa dữ liệu thành thông tin có giá trị thương mại thông qua các công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, từ đó tạo ra vòng tuần hoàn liên tục giúp cơ sở dữ liệu được làm giàu và phát triển bền vững.
Một nội dung khác nhận được nhiều sự quan tâm là đề xuất xây dựng mạng lưới Tech Station - các tổ hợp đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp và hỗ trợ công nghệ ở cấp phường, xã. Theo các diễn giả, đây sẽ là “điểm chạm” trực tiếp giữa khoa học công nghệ với người dân và doanh nghiệp, giúp chuyển hóa các chủ trương lớn về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số thành những giải pháp cụ thể phục vụ sản xuất, kinh doanh và đời sống.
Mô hình Tech Station được xây dựng trên nền tảng lý thuyết tăng trưởng nội sinh, lấy con người, tri thức và đổi mới sáng tạo làm động lực phát triển. Ba trụ cột chính gồm phát triển nguồn nhân lực tại chỗ, thúc đẩy ứng dụng công nghệ và tăng cường năng lực hấp thụ, lan tỏa tri thức. Thông qua đó, các địa phương có thể từng bước chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh.
Theo các chuyên gia, trong bối cảnh doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh và các nhóm khởi nghiệp ngày càng có nhu cầu ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số nhưng còn hạn chế về nguồn lực, việc hình thành các Tech Station tại cơ sở là giải pháp cần thiết. Không chỉ là nơi hỗ trợ kỹ thuật, các trạm công nghệ này còn đóng vai trò hạ tầng mềm của tăng trưởng, góp phần kết nối tri thức, công nghệ và chính sách với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.