Trong bối cảnh hiện nay, khi toàn tỉnh đang ra sức thực hiện cuộc vận động xây dựng Thừa Thiên Huế sáng, xanh, sạch, không rác thải, những mô hình về BVMT được lồng ghép thực hiện ở khu dân cư càng đóng vai trò quan trọng.
Khu dân cư ở phường Thủy Biều (TP. Huế) chung tay vệ sinh môi trường
Thời kỳ đầu, để đảm bảo cảnh quan môi trường, mặt trận các cấp đã vận động các tầng lớp Nhân dân tự quản BVMT bằng cách thường xuyên tổng vệ sinh nơi ở, nơi làm việc, vệ sinh chuồng trại chăn nuôi, xây dựng hệ thống xử lý ô nhiễm môi trường nước, khí thải, phong quang đường làng ngõ xóm, cống rãnh sạch đẹp...
Từ sự vận động đó, từng khu dân cư đã bổ sung các nội dung BVMT vào các hương ước, quy ước cộng đồng, xây dựng những tiêu chí đánh giá, xếp loại khu dân cư, gia đình văn hoá...
Thời gian qua, đã có hàng nghìn khu dân cư, cơ quan, đơn vị, trường học và hàng trăm nghìn gia đình đăng ký và được công nhận đạt chuẩn văn hoá.
Nhiều mô hình điểm khu dân cư như Đông Phước 2 (Thủy Biều, TP. Huế), Vạn Hạ Lang (Quảng Phú, Quảng Điền), Cự Lại Trung (Phú Hải, Phú Vang), Chiết Bi (Thủy Tân, TX. Hương Thủy), Dương Sơn (Hương Toàn, TX. Hương Trà), Bến Củi (Phong Xuân)... đã thành công trong việc thực hiện các giải pháp BVMT.
Rác thải của từng hộ gia đình ở các mô hình điểm khu dân cư đã được thu gom, phân loại và đưa đến bỏ đúng nơi quy định. Các hộ chăn nuôi gia súc có hệ thống xử lý bằng hầm biogas hoặc bể chứa để làm phân bón cho sản xuất nông nghiệp. Nhiều cây xanh được trồng để phủ xanh, chắn gió, chắn cát, tạo cảnh quan xanh, sạch từng vườn nhà, đường làng ngõ xóm.
Sau nhiều năm, sức lan tỏa của mô hình được nhân rộng ra nhiều khu dân cư khác trên toàn tỉnh với nhiều hình thức phong phú, đa dạng hơn, làm cho cảnh quan môi trường khu dân cư ngày càng xanh, sạch, đẹp, gắn công tác BVMT với phát triển bền vững. Từ đó, ý thức của người dân trong việc sống thân thiện với môi trường cũng được nâng lên, trở thành thói quen, nếp sống tốt, góp phần xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh.
Tuy đã có nhiều nỗ lực của các cấp chính quyền, tổ chức chính trị xã hội, song tình hình môi trường vẫn ngày càng phức tạp do chịu nhiều tác động của phát triển kinh tế, gia tăng dân số, điều kiện sống ngày càng tăng cao. Trong khi đó, ý thức của một bộ phận người dân, việc chấp hành các quy định pháp luật về môi trường của các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất còn hạn chế.
Chỉ riêng vấn đề rác thải, ngoài việc vứt rác bừa bãi, việc lạm dụng và xả bao bì ni lông ra các dòng kênh, cống rãnh, sông hồ đang là vấn nạn mà tỉnh phải kêu gọi, huy động người dân dốc sức thu gom và hạn chế sử dụng túi ni long sử dụng một lần để tránh gây hại về lâu dài cho môi trường, cho các công trình giao thông...
Chính vì thế, trên cơ sở những mô hình khu dân cư BVMT, cần duy trì và mở rộng thực hiện các chương trình, phong trào như xây dựng khu dân cư kiểu mẫu xanh, sạch, đẹp; thu gom rác thải, trồng cây xanh; 60 phút sạch nhà đẹp ngõ vào sáng chủ nhật...
Các khu dân cư cần phát huy dân chủ và kịp thời lên tiếng, phản ánh các cơ sở, hộ gia đình sản xuất, canh tác, nuôi trồng gây ô nhiễm; kiến nghị xử lý kịp thời các điểm rác thải hình thành không đúng quy định, gây ô nhiễm môi trường; đề xuất được tham vấn ý kiến vào các báo cáo đánh giá tác động môi trường của các dự án, chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, được tham gia đánh giá hiện trạng môi trường... có liên quan đến cộng đồng dân cư.
Bài, ảnh: Hoài Nguyên