 |
| Bộ Khoa học và Công nghệ ra mắt Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn đầu tiên của Việt Nam, tháng 6/2026 - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang |
Bộ chỉ số đo lường sự phát triển ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam được chia thành 5 trụ cột: Quy mô kinh tế; Công nghệ và nghiên cứu, phát triển; Năng lực sản xuất; Nhân lực; Hệ sinh thái và hạ tầng.
Đo cả quy mô và giá trị tạo ra tại Việt Nam
Ở trụ cột Quy mô kinh tế, Bộ chỉ số theo dõi tổng doanh thu của ngành công nghiệp bán dẫn, bao gồm các hoạt động nghiên cứu, phát triển, thiết kế, sản xuất, đóng gói, kiểm thử sản phẩm bán dẫn và các hoạt động cung cấp dịch vụ, sản xuất thiết bị, máy móc, công cụ, nguyên vật liệu phục vụ ngành.
Đáng chú ý, Bộ chỉ số đưa vào tỷ lệ giá trị gia tăng tại Việt Nam của ngành công nghiệp bán dẫn, qua đó phản ánh phần giá trị được tạo ra từ các hoạt động nghiên cứu, phát triển, thiết kế, sản xuất, đóng gói, kiểm thử và phụ trợ trong nước. Cùng với đó là tổng vốn đầu tư được giải ngân vào ngành.
Cách tính giá trị gia tăng trong nước được xác định từ nhiều cấu phần như chi phí R&D thực hiện tại Việt Nam, chi phí lao động trong nước, giá trị đầu vào từ nhà cung ứng trong nước, khấu hao tài sản tại Việt Nam và giá trị quyền sở hữu trí tuệ được tạo ra, bảo hộ tại Việt Nam.
Theo dõi từ thiết kế đến thương mại hóa chip
Trụ cột Công nghệ và nghiên cứu, phát triển tập trung vào năng lực tạo ra công nghệ, với các chỉ số về số lượng bằng độc quyền sáng chế và giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả phần mềm trong lĩnh vực bán dẫn; tỷ lệ chi cho R&D; số lượng hợp đồng, dự án R&D và chuyển giao công nghệ.
Đặc biệt, Bộ chỉ số theo dõi số lượng thiết kế chip chuyên dụng được sản xuất thử và được thương mại hóa, cùng số lượng phòng thí nghiệm phục vụ nghiên cứu, đào tạo bán dẫn đã được đưa vào hoạt động.
Ở trụ cột Năng lực sản xuất, các chỉ số gồm số lượng doanh nghiệp nghiên cứu, phát triển, thiết kế sản phẩm bán dẫn; nhà máy chế tạo chip; nhà máy đóng gói, kiểm thử; số lượng wafer được sản xuất tại Việt Nam và số lượng sản phẩm bán dẫn được đóng gói, kiểm thử trong nước.
Đo lường nguồn nhân lực và hệ sinh thái
Trụ cột Nhân lực không chỉ tính tổng số lao động trong ngành mà còn theo dõi số nhân lực có trình độ đại học trở lên, số giảng viên được đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về bán dẫn và số người được đào tạo để có khả năng tham gia ngành.
Bộ chỉ số cũng ghi nhận số người tốt nghiệp chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ, tiến sĩ chuyên sâu về vi mạch bán dẫn.
Trong khi đó, trụ cột Hệ sinh thái và hạ tầng tập trung vào số lượng doanh nghiệp phụ trợ; số khu chức năng có hạ tầng kỹ thuật phù hợp với công nghiệp bán dẫn; đồng thời theo dõi quy mô và giá trị gia tăng nội địa của ngành công nghiệp điện tử Việt Nam.
Cục Công nghiệp công nghệ thông tin được giao chủ trì thu thập, tổng hợp dữ liệu; xây dựng và cập nhật cơ sở dữ liệu về doanh nghiệp, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực bán dẫn.
Bộ chỉ số cũng được rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung để phù hợp với thực tiễn phát triển của ngành.
Liên quan đến ngành công nghiệp bán dẫn, mới đây, tại Hội thảo "Thách thức và giải pháp thúc đẩy phát triển chip bán dẫn chuyên dụng tại Việt Nam", ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, Bộ KH&CN cho biết, theo định hướng của Bộ, sắp tới sẽ ban hành danh mục khoảng 20 nhóm chip chuyên dụng được Nhà nước ưu tiên đặt hàng, tập trung vào AI, điện toán biên, viễn thông thế hệ mới, cảm biến, IoT, điện tử công suất và bảo mật phần cứng. Danh mục này sẽ tạo tín hiệu thị trường rõ ràng để doanh nghiệp định hướng nghiên cứu và đầu tư.
Quan trọng hơn, Nhà nước sẽ xây dựng chương trình hỗ trợ xuyên suốt từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất thử, đo kiểm đến thương mại hóa. Thay vì chỉ tài trợ nghiên cứu, chính sách mới hướng tới chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp trong giai đoạn đầu, đồng thời quản lý theo kết quả kỹ thuật cụ thể.
Một giải pháp mang tính đột phá khác là sử dụng các dự án đầu tư công, chương trình chuyển đổi số quốc gia và các dự án hạ tầng trọng điểm làm "khách hàng đầu tiên" cho chip Việt Nam. Đây sẽ là cú hích giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn nhất của quá trình thương mại hóa mà vẫn bảo đảm các tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt.
Cùng với đó, việc xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, phòng thử nghiệm, cơ chế chứng nhận và đánh giá độ tin cậy sẽ tạo nền tảng để sản phẩm Việt Nam đủ điều kiện cạnh tranh trong nước cũng như quốc tế.