Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đối với ngành học kiến trúc, hình thức tuyển sinh chủ yếu dựa vào kết quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông Quốc gia; đồng thời, kết hợp với thi bổ sung môn năng khiếu (vẽ). Mỗi ngành học được xét tuyển tối đa 4 tổ hợp môn, trong đó có những trường chỉ dành 1-2 tổ hợp môn xét tuyển đối với ngành kiến trúc nhưng tại một số trường khác, ngành kiến trúc xét tuyển đến 4 tổ hợp môn để tạo thêm cơ hội lựa chọn cho thí sinh. Tại Huế, ngành kiến trúc được xét tuyển 3 tổ hợp môn, gồm: toán - vật lý - vẽ mỹ thuật, toán - ngữ văn - vẽ mỹ thuật, hoặc toán - tiếng Anh - vẽ mỹ thuật.
Rèn luyện vẽ sớm giúp thí sinh tự tin hơn khi thi năng khiếu (ảnh minh họa)
Việc buộc phải thi vẽ không phải cố tình hạn chế khả năng trúng tuyển của thí sinh, mà thực chất, tại nước ta nếu thi tuyển đầu vào cá nhân không có thiên hướng về mỹ thuật thì sẽ rất khó để phát triển tư duy tạo hình và khả năng hành nghề sau này. Việc thi tuyển vẽ đầu vào, do vậy, là nhằm phân loại những người có khả năng cảm nhận và những người hoàn toàn không. Điều này khác với các nước, tuy thí sinh không thi vẽ, nhưng được học và giáo dục về cái đẹp, về hình khối, về tư duy kiến trúc từ nhỏ. Bởi thế trước khi học một trường kiến trúc, hầu hết thí sinh đều đã có thiên hướng về sáng tạo rồi.
Năng khiếu là một phần bẩm sinh, trong khi mỹ thuật hơn thế, cần phải có một quá trình rèn luyện. Các thí sinh cần xác định được cụ thể thời điểm, kế hoạch học vẽ, nhưng quan trọng hơn hết là phải có tinh thần chăm chỉ và cầu tiến. Tốt nhất là nên bắt đầu học vẽ sớm và luyện thi bài bản tại các trung tâm. Cần lựa chọn lĩnh vực, lớp vẽ phù hợp với định hướng phong cách, năng lực của bản thân, có được người thầy tin tưởng, tận tâm và những người bạn cùng chí hướng. Về nội dung ôn thi, nên tìm hiểu kỹ đặc trưng của từng trường để hiểu rõ tiêu chí chấm điểm khác nhau. Cũng lưu ý, cần chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi thi để tạo tâm lý tự tin.
Một vài sẻ chia cho thấy, trong suốt quá trình làm bài thi, phần dựng hình và đặc điểm của mẫu cần phải khái quát một cách toàn diện. Về không gian, chiều sâu và bề dày của khối cần phải chú trọng hàng đầu. Ngoài ra, cần cân đối, hài hòa giữa bố cục hình với nền, giữa hình với hình. Về bài thi màu, cần nhất quán trong phong cách tạo hình và làm nổi bật tính chính - phụ, đậm - nhạt trong bài thi.
Cũng nên nhớ rằng, môn vẽ chỉ là điều kiện cần nhưng không đủ để thi đỗ vào ngành kiến trúc ở các trường đại học khi đây chỉ là một trong số ba môn thi của tổ hợp xét tuyển qua kỳ thi trung học phổ thông Quốc gia. Rõ ràng, nếu toán, lý, hóa hay môn văn, ngoại ngữ kém, đừng hy vọng có thể bù đắp bằng môn vẽ mỹ thuật. Muốn được trúng tuyển vào ngành kiến trúc để trở thành kiến trúc sư, đòi hỏi thí sinh phải học lực khá giỏi về các môn khoa học tự nhiên và cả xã hội nhân văn.
Còn để gắn bó lâu dài với nghề kiến trúc, trước hết văn hóa của bạn phải tốt. Toán học chẳng hạn giúp bạn thông minh, nhanh nhạy và khoa học. Còn văn học giúp bạn mơ mộng và luôn tràn đầy cảm xúc. Bạn không thể sáng tác được bất cứ điều gì nếu tâm hồn bạn đơ cứng và thậm chí cả đời không từng đọc sách, đọc truyện… Thế thì, chỉ giỏi vẽ là chưa đủ, bạn hãy bỏ ý định thi vào kiến trúc nếu dốt toán, dốt văn hay vì những lý do tương tự.
Bài, ảnh: Đan Duy