ClockThứ Năm, 12/08/2010 18:44

Năm bản sắc của gia đình cụ Phan Thanh Giản

HNN - Tại TP Huế, chúng tôi vừa tiếp cận được năm bản “chế” và “sắc”(*) bằng chữ Hán của triều đình Huế ban cho con cháu cụ Phan Thanh Giản. Các văn bản đều trong tình trạng tương đối nguyên vẹn, bằng giấy “Long đằng” nền vàng, hình nền vẽ rồng, ẩn trong mây nhũ bạc, chữ và ấn son đều còn rất rõ nét.
Nhà nghiên cứu Hồ Tấn Phan và bản chế truy phong cho Phan Thanh Liêm làm Thượng thư Bộ binh

Hai bản chế khổ lớn, 176 x 57cm, đều ban cho Phan Thanh Liêm (còn gọi Phan Liêm, con trai cụ Phan Thanh Giản). Bản đầu tiên đề ngày 2 tháng 6 âm lịch năm Thành Thái thứ bảy, tức 1895 ban hàm tước “Trung phụng đại phu Lại bộ hữu Tham tri sung quản lãnh thị vệ đại thần chuyên quản cai xứ sự vụ” (hàm Trung phụng đại phu, chức Hữu tham tri bộ Lại, làm công việc Thị vệ đại thần).

Đặc biệt là bản chế thứ hai đề ngày 21 / 9 âm lịch năm Thành Thái thứ tám, tức 1896, đoạn cuối viết: “…Niệm nhĩ cựu lao, nghi gia thực huệ tư trứ chuẩn truy thụ Binh bộ Thượng thư tích chi cáo mệnh. Ô hô! Vô công bất báo cổn hoa nhất tự chi vinh, tuy tử do sinh, kim thạch thiên thu chi vĩnh. Khâm tai!”. (Tạm dịch: …Nghĩ công lao cũ của ngươi nên thêm ân huệ thực sự đồng ý cho truy nhận Thượng thư Bộ Binh cấp cho cáo mệnh. Than ôi! Không có công thì không báo đền, chỉ một chữ trong đời làm quan đã đem đến vinh hiển tuy chết cũng như còn sống, vàng đá ngàn năm còn mãi. Kính thay!).
 
Như vậy, cuối đời Phan Thanh Liêm làm đến chức hữu tham tri Bộ Lại, năm sau được truy phong Thượng thư Bộ Binh…
 
Ba bản sắc nhỏ có cùng kích cỡ 133x51cm, đều do triều đình Thành Thái ban cho ông Phan Thanh Khác (con trai của ông Phan Thanh Liêm, tức cháu nội cụ Phan Thanh Giản). Bản thứ nhất đề ngày 20 tháng 8 âm lịch năm Thành Thái thứ 11, tức 1899, ban cho Phan Thanh Khác chức “Biên tu sung Quốc Học trường”, tức làm trợ giáo Trường Quốc Học - Huế.
 
Bản tiếp theo đề ngày ngày 26 tháng 12 âm lịch năm Thành Thái thứ 16, tức 1904 ban cho Phan Thanh Khác chức “Lại bộ ty viên ngoại lang sung cơ mật viện hành tẩu”, tức làm thư ký Viện Cơ mật. Bản thứ ba đề ngày 8 tháng 4 âm lịch năm Thành Thái thứ 18, tức 1906, với nội dung khen ngợi Phan Thanh Khác: “nhất tự vinh cổn vĩnh tác truyền gia chi bửu” (tạm dịch: chỉ cần một lời khen mà cuộc đời làm quan sẽ truyền lại làm của báu cho gia đình mãi mãi).
 

Nội dung bản chế truy phong Phan Thanh Liêm làm Thượng thư Bộ binh

Về các hiện vật trên, nhà nghiên cứu Hồ Tấn Phan cho rằng chúng không chỉ là những món cổ vật đang mang tính “thời thượng” đối với giới sưu tầm cổ vật, mà còn là loại tư liệu quý mang trong mình nó những thông tin liên quan đến những nhân vật lịch sử một thời đối với giới nghiên cứu. “Riêng đối với năm bản sắc và chế này lại có một điểm đáng quan tâm đặc biệt. Biết rằng, cụ Phan Thanh Giản là một trong những nhân vật điển hình trong một giai đoạn lịch sử đen tối của đất nước VN ta mở đầu gần 100 năm bị đô hộ.
 
Điều đáng nói ở đây là nhân cách của nhân vật lịch sử này – cụ đã chết theo nước, mà Phan Thanh Liêm và Phan Thanh Khác là con và cháu của cụ cho nên có những mối liên quan nhất định. Sau khi cụ Phan Thanh Giản tuyệt thực và uống thuốc độc tự vẫn vì để mất ba tỉnh miền tây Nam kỳ, Phan Thanh Liêm cùng với em là Phan Tôn đã chiêu mộ nghĩa binh chống Pháp nhưng tình thế không như mong muốn. Dù sao đó cũng là một vết son cho nhân vật này”, nhà nghiên cứu Hồ Tấn Phan, nhận định.  

Thái Lộc

ĐÁNH GIÁ
Hãy trở thành người đầu tiên đánh giá cho bài viết này!
  Nội dung góp ý

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Kinh tế số và cơ hội tái định vị giá trị di sản Huế trong kỷ nguyên mới

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, kinh tế số không còn là một xu hướng mang tính lựa chọn mà đã trở thành một động lực phát triển cốt lõi của các quốc gia và địa phương. Với cấu trúc gồm ba trụ cột chính: Kinh tế số lõi, kinh tế nền tảng số và kinh tế số hóa các ngành, mô hình này đang tái định hình cách thức tạo ra giá trị, phân phối nguồn lực và tổ chức đời sống xã hội.

Kinh tế số và cơ hội tái định vị giá trị di sản Huế trong kỷ nguyên mới
Định hình không gian văn hóa - du lịch thông minh

Chiều 31/3, tại TP. Huế, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Hàn Quốc (KOICA) phối hợp với UBND thành phố tổ chức hội thảo báo cáo giữa kỳ dự án “Xây dựng thành phố Huế văn hóa và du lịch thông minh” - một trong những dự án ODA có quy mô lớn, được kỳ vọng tạo cú hích cho tiến trình phát triển đô thị thông minh gắn với bảo tồn di sản.

Định hình không gian văn hóa - du lịch thông minh
Đưa di sản thành tài nguyên giáo dục

Xuất phát từ góc nhìn từ thực tiễn của hoạt động bảo tồn và phát huy di sản văn hóa, nhiều thế hệ ở Trung tâm Bảo tồn đi tích Cố đô Huế luôn trăn trở trước câu hỏi: làm thế nào để di sản không chỉ “được giữ gìn”...

Đưa di sản thành tài nguyên giáo dục
Bảo vệ di sản, kiến tạo tương lai

Khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng hùng cường, câu chuyện bảo vệ và phát huy giá trị di sản trở thành nhiệm vụ chiến lược. Không chỉ là sự tri ân quá khứ, bảo tồn di sản ngày nay là trách nhiệm kiến tạo tương lai; chuyển hóa giá trị văn hóa thành sức mạnh mềm, nguồn lực đổi mới sáng tạo và động lực phát triển bền vững.

Bảo vệ di sản, kiến tạo tương lai

TIN MỚI

Return to top