Lo khi nước rút

Sau khi nước rút rác thải đã phát sinh trở lại ở chợ Tây Thành (Quảng Điền)

Phối hợp đạt hiệu quả cao

Sau lũ, đi qua các địa phương vùng rốn lũ như: Phòng Hòa, Phong Bình, Phong Chương (Phong Điền) hay Quảng Phú, Quảng Thọ, Quảng Thành, Quảng An, Quảng Phước (Quảng Điền), điều dễ nhận thấy là nhiều tuyến đường sau khi nước rút khá sạch sẽ; trên các sông hồ, mặt ruộng không còn thấy cảnh xác động vật trương phình trôi nổi, từng là nỗi ám ảnh của nhiều người trong những trận lũ lớn những năm trước đây.

Hậu quả của lũ trong các đợt vừa qua ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường. Riêng số lượng cá nuôi chết ở huyện Quảng Điền đã lên đến gần 500 tấn. Ngoài ra, số lượng bùn đất, rác thải phát sinh trong lũ với hàng trăm tấn.

Được sự chỉ đạo kịp thời của UBND tỉnh, sự vào cuộc của ngành y tế và sự chủ động của chính quyền địa phương ngay trong và sau khi nước rút, nên công tác dọn dẹp vệ sinh, xử lý môi trường được triển khai có hiệu quả. Lực lượng quân đội, công an đã được điều động về các vùng rốn lũ, phối hợp với đoàn thanh niên các huyện, xã thu gom rác thải, giải phóng bùn đất, giúp người dân khắc phục thiệt hại. Các trường học, chợ, bến xe cũng được xử lý nhanh, sớm ổn định hoạt động trở lại.

Ngành y tế các địa phương đã đến tận nơi giúp dân chôn lấp cá và xác động vật chết, phun cloramin, hóa chất diệt muỗi ở các địa bàn, xử lý gần 500 giếng nước bị ô nhiễm. Nhờ vậy, đã khống chế được dịch bệnh vốn rất dễ bùng phát sau mỗi trận lũ… Ông Nguyễn Văn Quang, xã Quảng Vinh (Quảng Điền) nhìn nhận, những trận lũ lớn trước, rác rưởi, xác động vật tồn đọng rất lớn, lâu ngày bốc mùi không chịu nổi nhưng năm nay, nhờ sự quan tâm kịp thời của các ban ngành nên cảnh tượng đó không xảy ra.

Cần sự bền vững lâu dài

Nhiều người cho rằng, công tác vệ sinh môi trường sau lũ năm nay đạt được kết quả tốt, bởi có sự tham gia của nhiều ban ngành, đoàn thể. Vấn đề đặt ra khi nước rút, các hoạt động sản xuất sinh hoạt bình thường trở lại thì tình trạng rác thải lại phát sinh ở nhiều điểm nóng.

Ngay trong khi nước lớn, tình trạng người dân lợi dụng mang rác trong gia đình ra thả trôi đã gây bức xúc cho nhiều người. Hậu quả, rác theo nước đổ về gây ô nhiễm cho những vùng thấp trũng. Ông Hoàng Lân, nhà bên phá Tam Giang cho rằng, sở dĩ rác năm nay ít tồn đọng ở ruộng hồ, khu dân cư bởi một mặt nhờ sự tích cực dọn dẹp của các lực lượng, một mặt cũng nhờ không có gió nồm, nên một phần lớn rác được tống ra phá, ra biển. Nếu có gió nồm thì rác sẽ ứ đọng rất lớn, khi đó công việc dọn dẹp vệ sinh sau lũ sẽ rất khó khăn…

 Điều này cho thấy, rác theo dòng nước lũ không chỉ gây hại cho vùng thấp trũng mà còn ảnh hưởng đến môi trường của biển và đầm phá.

Thực tế hiện nay, đi qua một số chợ hay một số tuyến đường ở nông thôn đã bắt đầu xuất hiện các điểm tập kết rác chất đống bên đường chưa được thu gom, xử lý. Chẳng hạn như tuyến đường ven chợ Tây Thành; đường về làng An Xuân, Quảng An (Quảng Điền) hay TL4 đoạn gần làng Nam Thanh, Hương Vinh (Hương Trà)... ngày 4/12 khi chúng tôi đến, rác đang chất đống bên đường nhiều ngày chưa được vận chuyển.

 Hiện tại, ở các địa bàn vùng nông thôn, công tác thu gom, xử lý rác thải đã được quan tâm. Các nhà máy, khu xử lý rác đã được xây dựng; nhiều đơn vị vệ sinh môi trường được thành lập, đã góp phần giải quyết một lượng lớn rác thải trên địa bàn. Tuy nhiên, theo đánh giá chung, việc thu gom rác ở nông thôn hiện nay còn tồn tại nhiều bất cập. Phương tiện thu gom rác chủ yếu là xe đẩy tay thô sơ nên tỷ lệ rác thu gom thấp; cùng với đó, sự thiếu ý thức của người dân đã dẫn đến tình trạng đổ rác ra sông, kênh rạch, ao hồ và các khu vực công cộng. Mặc dù các địa phương đã có quy hoạch các điểm đổ rác thải nhưng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu về vệ sinh môi trường; các nhà máy xử lý rác, khu chôn lấp thường rơi vào tình trạng quá tải hoặc hay bị hư hỏng, phương tiện vận chuyển cũng không đảm bảo… dẫn đến tình trạng rác tại các điểm trung chuyển bị ứ đọng lâu ngày gây mùi hôi…

Theo ông Lê Vĩnh Quý, Phó phòng Tài nguyên & Môi trường huyện Quảng Điền, cần thiết phải đầu tư nâng cấp, xây dựng thêm các nhà máy, khu xử lý rác ở nông thôn; đồng thời, đẩy mạnh tập huấn, tuyên truyền việc phân loại rác tại nguồn đến từng hộ gia đình, để hạn chế lượng rác phải vận chuyển và xử lý. Bên cạnh đó, phải sớm thành lập công ty cổ phần thực hiện các nhiệm vụ công ích, để cho công tác thu gom, vận chuyển rác thải ở vùng nông thôn được chủ động.

Rác thải sinh hoạt đang là vấn đề khá nóng ở các vùng nông thôn. Ở các vùng thường xảy ra lũ lụt, rác thải lại thường tập trung nhiều sau mỗi trận lụt; mặc dù, việc dọn dẹp, vệ sinh môi trường được xử lý kịp thời; tuy nhiên, vấn đề ô nhiễm không khí, nước mặt, nước ngầm là khó tránh khỏi. Trong lúc chờ kinh phí để hoàn thiện công việc thu gom, xử lý rác thì việc nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của người dân, không chỉ ở vùng trũng mà cả người dân vùng cao là hết sức quan trọng, nhằm hạn chế thấp nhất những tác hại do môi trường bị ô nhiễm gây ra.

Bài, ảnh: ĐẶNG THÀNH