Mạ chỉ, cái vạt gần hàng rào đó ngày xưa lá đon (lá dong) tươi xanh biết mấy, cứ có kỵ giỗ hay người bên phố đặt mua là mạ lui cui làm bánh, giờ cái hương vị bánh ra sao lâu rồi mạ cũng chưa được nếm. Năm mươi chậu xi măng bỏ không, hồi trước chúng xanh mướt những nhánh long tu (nha đam) căng mọng, mỗi ngày mạ cắt bán được vài cân đó. Phía gần nương trống trải kia, trước đây là chỗ trú ngụ của những cây chuối “bà”, nải chuối to trĩu nặng, chuối nhà sạch, ngon, bán được lắm. Rồi mạ chỉ ngón tay về phía sau vườn, vài chục trụ chè xanh giờ chỉ còn trơ trọi hai, ba cây. Thuở trước, ngày nào mạ cũng hãm một nồi nước chè thật đậm, thật to để uống, rồi bà con chòm xóm người qua mua năm, mười nghìn đồng về nấu nước uống, nước tắm. Giờ thì hiếm hoi lắm khi nào nhà có khách mạ mới ra “mót” ít lá vào pha chè mời khách. Xa hơn một chút là dấu vết của những cây bưởi đã gãy đổ, không còn đủ sức chống chọi qua mùa bão giông. Mạ nước mắt lưng tròng, nghẹn ngào nói, tết năm nay không có bưởi đơm bàn thờ tổ tiên rồi. Cả những luống xà lách xanh rì, những luống rau khoai nấu canh ngọt nước đều đã biến mất.
Và còn nhiều nữa những mất mát của mạ trong khu vườn nhỏ này. Từng tấc đất ở đây là công sức của ông nội, của mạ chăm bẵm. Những giọt mồ hôi của sức lao động, những nụ cười tươi vui đã rớt xuống nơi đây, thấm đất thấm cát, đem lại thành quả là vườn sai trái ngọt. Mỗi một thứ cây trái là thức quà mạ để dành cho cha mẹ, chồng con, bà con chòm xóm; đặt tâm tư trong từng bữa cơm ly nước cho gia đình hằng ngày, cũng là nguồn thu nhập nhỏ nhặt nhưng “tích tiểu thành đại” của mạ. Vậy mà chỉ vài cơn bão lũ đi qua cũng đủ xoá tan đi tất cả.
Vậy nhưng, vẫn còn sót lại một vài niềm vui nhỏ an ủi mạ. Là bồ lúa vàng óng, thơm ngào ngạt ba vừa gặt mùa trước đã kịp gác lên cao; là hàng cau vẫn đứng thẳng tắp, hiên ngang, trổ nhiều buồng sai quả, đợt vừa rồi mạ bán cau được kha khá; là bầy gà mái không bị dạt trôi con nào vì kịp nằm lên chuồng trước khi nước lũ dâng lên.
Nỗi buồn cũng dần tan như bầu trời trong xanh trở lại sau cơn bão giông. Mỗi ngày mạ lại bón phân cho từng đám cây còn sót lại. Ông nội hì hà hì hục cuốc đất, gieo trồng những mầm cây mới. Những ngày gần đây, trong bữa ăn thường có thêm dĩa rau cải con hay rau diếp cá hái trong vườn. Cả nhà cùng đưa mắt nhìn ra vườn đã có những chồi non mọc le te, hào hứng nói tết này có lẽ lá đon đã mọc đủ xanh để làm bánh gói. Ông nội thì hứa hẹn đến tầm tháng sáu năm sau, những bụi chuối lúc lỉu quả sẽ xuất hiện trở lại. Tôi gật gù, cười híp mí. Chẳng mấy chốc mà vườn nhà mình lại xanh um như trước thôi!
PHƯỚC LY