Cuộc sống ngày càng hiện đại. Con người cũng vì hai chữ hiện đại và dần đầy đủ mà “yêu sách” nhiều hơn cho mọi loại hình dịch vụ. Từ cái thời chỉ cần có áo quần ấm êm để mặc; ăn uống chỉ cần đủ no thì nay phải đẹp, phải có sẵn anh/chị đây mới chịu! Tôi cũng chẳng rõ về hai thái cực của cuộc đời, nhưng nhiều lần cũng ngỡ ngàng lắm - vì giữa thời điểm mà sự thiếu tin cậy có vẻ ngày một nhiều, khiến niềm tin gửi nhau cứ ít dần - loại hình buôn bán order, tức kinh doanh dựa trên niềm tin vẫn ngày một đầy rộ.
Bận rộn đóng hàng, gửi đi cho khách. Ảnh: Viên Japan
Ngay từ tên gọi, hàng order đã là tường tận sự khác nhau giữa loại hình buôn bán này với hình thức kinh doanh thường thấy. Nghe có vẻ tây tây, sang sang và khó hiểu, nhưng “order” dịch ra nghĩa là đặt hàng. Tức người mua đặt, người bán mới lấy hàng về giao dịch. Ông chủ và khách hàng phần lớn tiếp cận và trao đổi với nhau trên mạng, chứ không khổ cực như nhiều ông/bà chủ kinh doanh truyền thống khác, phải tranh giành cho được mảnh mặt bằng bé tí ở các cung đường lớn, rồi cũng vùi mình ngất ngư làm hàng, set giá, sắp xếp hàng rồi đợi khách đến “quẹo lựa”…
Mặc dù hoạt động chủ yếu trên các trang mạng xã hội như Facebook, Instagram, song gần đây loại hình kinh doanh này khá phát triển. Không chỉ một số “tên tuổi” nổi trội trong làng order, một số cửa tiệm bán hàng có sẵn cũng tích hợp dịch vụ này cho những khách hàng ngoại cỡ.
Chụp ảnh hàng thật trả khách cũng là một nghệ thuật để chứng minh uy tín của mình. Ảnh: Giày Nhà Hìn
Tự biết mình không rành máy móc, lại chỉ với kỹ năng tự book (tạm dịch là đặt chỗ, đặt trước) hàng tay ngang, nên dù có kiến thức về cách đặt, chọn hàng cơ bản, song vì một vài thủ thuật gì đó mà người mua chẳng thể rõ nên lâu nay, tôi và rất nhiều người nữa vẫn luôn là vị khách thân quen của rất nhiều cửa hàng kinh doanh hàng đặt trước. Về vấn đề này, Thanh Huyền (Phú Bài, Hương Thủy) chia sẻ: “Mang tiếng là người đi buôn, song tính ra mình cũng chỉ là một người mua hàng, nhưng chuyên hơn chút. Để bám được với dịch vụ này, ít nhất là phải biết và có may mắn để tìm ra những địa chỉ, trang mạng bán hàng đẹp, chất lượng ổn định, giá cả phải chăng. Sau nữa là phải nắm chuẩn form, dáng của từng phân khúc hàng hóa tại các nước, để quy đổi chính xác số đo cho khách dễ lựa”. Tôi nghe xong đồng ý liền. Bởi cũng vì mấy lần tiếc của, do tự mon men đặt, lại chẳng tường kích cỡ, số đo, chỉ ngó và tưởng tượng có vẻ vừa, nên đến khi nhận hàng thì hoặc rộng thênh thang, lúc lại quá chật. Thế là bỏ.
Hiền – chủ shop online giày Nhà Hìn, người có “thâm niên” 5 năm trong làng order, chia sẻ thường đặt trực tiếp từ các trang web nước ngoài như taobao, tmall, thỉnh thoảng chọn hàng từ một vài web khác, song phần lớn vẫn là taobao – trang bán hàng hóa online rất lớn của Trung Quốc. Từ trước đến nay, khi nhắc đến hàng order, người mua vẫn thường nhăn mặt vì sợ hàng không giống thật. Nhưng với kinh nghiệm làm nghề, trừ những nơi “ăn gian nói dối”, Hiền bảo trường hợp xấu nhất là bên Trung Quốc phát hàng sai, rủi ro không đáng có này buộc chủ buôn hàng phải chịu thiệt, chứ không thể giao hàng “tào lao” cho khách được. Trong một số trường hợp, nếu hàng về có màu sắc quá khác so với ảnh thì mọi thông tin sẽ được báo lại để trao đổi. Khách đồng ý thì thôi không nói làm gì, còn không thì đành chịu.
Chụp ảnh hàng thật trả khách cũng là một nghệ thuật để chứng minh uy tín của mình. Ảnh: Giày Nhà Hìn
Kiểu kinh doanh này đã có từ lâu, song cứ vài năm người mua lại một lần ố, á vì dịch vụ dần được nâng cấp. Ví như ngày trước cũng là đôi giày size 35 được giao đúng hẹn, đúng chuẩn, nhưng thay vì khách hàng phải ngậm ngùi nhận dù size mình tự đặt nhưng không vừa vặn, nay đã được đổi, trả thoải mái trong vòng 3 ngày vì bất kỳ lý do. Trừ mỗi chuyện “các chị bỗng dưng chướng tính” – Thanh Huyền nhấn mạnh. Hoặc bất ngờ hơn là khách có thể thoải mái đặt hàng mà không cần đặt cọc tiền vì “tin nhau là chính”.
Người mua hàng order đang ngày càng nhiều, phần vì không phải ai cũng rảnh rỗi để canh hàng mới về tại các cửa tiệm, mà thật là dạo này cũng nhiều người thường phải nhìn, ngắm, hỏi xin tư vấn mấy bận rồi mới 1 chạm, 2 click để order… Và cũng không phải ai cũng bé xinh vừa đủ để vừa khít các size hàng có sẵn. Lại nữa, giá cả của hàng order lắm lúc cũng phải chăng hơn, do chủ không ôm luôn phí mặt bằng, nhân viên... Bởi giá cả là một phạm trù nhạy cảm và phải suy tính nhiều lần, nên lắm bạn cũng thường chọn cách đến cửa hàng xem trước, rồi về đặt online, thế là vẫn có đồ đẹp, mà phí mua lại rẻ.
Hàng trả cho khách. Ảnh: Quỳnh Giao Nguyễn
Bây giờ việc chọn và order còn bao gồm cả hàng thức ăn, thuốc men, vật phẩm gia đình... mỗi khi các trang web nước ngoài có đợt giảm giá. Sau ngần ấy năm buôn bán, với doanh thu từ hoạt động này đã trở thành nguồn thu chính với khoản lãi chiếm 15% - 30%, nhiều chủ shop order trong đó có Hiền vẫn tự tin theo đuổi trong thời gian sắp tới, khi khẳng định: “Nói đúng ra thì order rủi ro cũng có nhưng thấp hơn hàng có sẵn. Hàng nhập sẵn nếu không bán hết 100% sẽ còn tồn hàng khá lớn, song order nếu xui rủi bị “bùng hàng” thì xác suất lỗ vẫn thấp hơn nhiều. Mà khi đã tạo được uy tín, khách thường rất ít “bùng hàng”. Lâu lâu có 1-2 người thì đấy cũng chỉ là chi phí rủi ro”.
Bởi người ta ngày một khó tin nhau, mà lắm lúc tin rồi hay thất vọng nên để thử một lần, thì mua hàng order cũng là một thử nghiệm để cả 2 cùng có lợi. Tôi chắc thế, nên thi thoảng lại click chuột, chạm mắt, chạm tay rồi lại order…
Hạ An