 |
| Văn hóa làng giữ cốt cách truyền thống văn hóa Việt Nam. Ảnh: Minh Ngọc |
Việc sáp nhập tổ khu phố, thôn, làng, thực chất là sáp nhập các làng trong cấu trúc văn hóa truyền thống Việt Nam (vì thôn về cơ bản là làng của thiết chế nông thôn, còn tổ khu phố là một loại hình hành chính trực thuộc phường của thiết chế đô thị và nên nhớ rằng, đô thị Việt Nam cũng chỉ là một loại hình siêu làng, liên làng).
Vì vậy, có thể thấy nghị quyết sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã phường chạm đến việc sáp nhập một số làng xã chưa đạt chuẩn về dân số. Chúng ta đều biết làng xã Việt Nam là một cấu trúc văn hóa tự trị bền vững từ nghìn đời nay, nhờ lũy tre làng, mái đình, ao làng… mà văn hóa Việt Nam được giữ gìn bền chặt. Dẫu bao nhiêu lần đất nước bị xâm lăng nhưng văn hóa làng - văn hóa Việt Nam không bao giờ bị đánh mất. Văn hóa làng đã giữ được cốt cách của truyền thống văn hóa Việt Nam: Yêu nước thương nòi, lá lành đùm lá rách, biết nhường nhịn sẻ chia, đùm bọc trong hoạn nạn khó khăn, biết đoàn kết trước mọi thiên tai dịch họa…
Tuy nhiên, bên cạnh những điểm sáng của văn hóa làng xã, chúng ta không khỏi băn khoăn, trăn trở như tính cục bộ địa phương “Trống làng nào làng ấy đánh, ma làng nào làng ấy thờ”, ích kỷ, đố kỵ, ghen ghét, tầm nhìn hạn chế, chỉ biết lũy tre làng… gây nên rất nhiều bất bình, mâu thuẫn trong nội bộ làng xã.
Rõ ràng, văn hóa làng xã Việt Nam truyền thống mang tính hai mặt rõ rệt, vừa là nguồn sức mạnh đoàn kết, bảo tồn bản sắc, vừa chứa đựng những hạn chế cố hữu. Bởi vậy, chủ trương sáp nhập các đơn vị hành chính cơ sở chưa đạt chuẩn dẫu có những băn khoăn, tâm tư, nhưng rõ ràng vượt qua những trở ngại đó, chủ trương sáp nhập các đơn vị hành chính cơ sở chưa đạt chuẩn về dân số của Ủy ban Thường vụ Quốc hội mang rất nhiều ưu điểm.
Đó là, góp phần xóa bỏ cấu trúc quản lý xã hội manh mún, nhỏ lẻ theo lối tự trị để hòa hợp với hình thức quản lý 2 cấp như hiện nay; loại bớt và bỏ dần những hạn chế, những mặt trái của văn hóa làng xã truyền thống là lực cản, trở ngại trong xu thế của hội nhập và phát triển; mở rộng tầm nhìn cho người dân, nhất là tầng lớp thanh thiếu niên, để họ không bị bó hẹp trong những suy nghĩ và hành động cục bộ hẹp hòi, kèn cựa, ích kỷ, đố kỵ, bè phái của làng xã để tiếp nhận văn hóa liên vùng. Đồng thời, tạo điều kiện mở rộng tiếp nhận văn hóa khu vực và thế giới; tạo điều kiện quản lý hành chính cấp liên làng để bắt nhịp với sự liên kết quản lý đơn vị hành chính 2 cấp ở nước ta từ Trung ương xuống cơ sở.
Trong xu thế phát triển hiện nay, chủ trương sắp xếp lại các đơn vị hành chính cấp phường xã chưa đạt chuẩn về dân số của Ủy ban Thường vụ Quốc hội là một quyết định hợp lý, dẫu bước đầu có thể gây nên những xáo trộn trong đời sống tinh thần, tình cảm của người dân khi thay đổi tên thôn, làng, hay sáp nhập thôn, làng này với làng kia. Nhưng hy vọng tính đúng đắn và hợp lý của chủ trương này sẽ nhanh chóng thuyết phục được người dân khi nó từng bước được hiện thực hóa trong đời sống xã hội.