 |
| Hạn chế ăn thịt đỏ và đồ nướng - yếu tố nguy cơ gây ung thư. Ảnh: Bảo Phước |
Định nghĩa về ung thư
Bệnh ung thư là tình trạng mất kiểm soát trong quá trình phân chia và phát triển của các tế bào trong cơ thể. Các tế bào ung thư không tuân theo quy luật tự nhiên của cơ thể, không chết đi như các tế bào bình thường và không thể thực hiện chức năng bình thường cho cơ thể. Quá trình hình thành ung thư bắt đầu khi một hoặc nhiều tế bào biến đổi về mặt di truyền trong nhân tế bào.
Các tế bào ung thư có thể đi theo hệ thống mạch máu và mạch bạch huyết, lan đến các phần khác của cơ thể (di căn), gây ra các triệu chứng tại các cơ quan này và ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể cho người bệnh. Bệnh ung thư có thể ảnh hưởng đến bất kỳ cơ quan nào trong cơ thể và có thể có nhiều dạng khác nhau, nhưng phổ biến nhất ở các loại ung thư: vú, phổi, tuyến tiền liệt, đại trực tràng, dạ dày và gan.
Nguyên nhân gây ung thư phổ biến, bao gồm: Di truyền; ảnh hưởng từ lối sống; tác động từ môi trường... Môi trường xung quanh có thể chứa các hóa chất độc hại làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư, như: tia cực tím từ nắng mặt trời hoặc bức xạ ion hóa; khói thuốc lá, rượu, các chất amiang, aflatoxin, asen. Cùng với đó, chúng ta cũng có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi các loại virus, như: HPV, HIV, virus viêm gan C, virus viêm gan B và virus Epstein-Barr; vi khuẩn hoặc ký sinh trùng như sán lá gan. Ngoài ra, nguy cơ ung thư tăng lên khi tuổi càng cao.
Cho đến nay, vẫn chưa xác định được nguyên nhân rõ ràng gây ung thư, mà chỉ có thể xác định được các yếu tố nguy cơ, gồm: Tuổi tác, mắc các bệnh mạn tính; hút thuốc lá; uống nhiều rượu bia; chế độ dinh dưỡng không hợp lý; lối sống thiếu vận động; tiếp xúc hóa chất độc hại; di truyền, căng thẳng thường xuyên...
Cách phòng ngừa
Ung thư có thể phòng ngừa được bằng cách hạn chế tiếp xúc với các yếu tố có nguy cơ sinh ung thư, thăm khám sức khỏe định kỳ và chủ động tầm soát ung thư. Bên cạnh đó, mỗi cá nhân cần có một lối sống lành mạnh, thường xuyên luyện tập thể dục thể thao nhằm nâng cao sức đề kháng của của cơ thể; không uống rượu bia, hút thuốc lá hoặc tiếp xúc với khói thuốc lá; tập thể dục mỗi ngày. Không thức khuya, tránh căng thẳng stress; tiêm vắc-xin ngừa virus HPV, viêm gan B; điều trị dứt điểm các tình trạng viêm nhiễm, tránh để tình trạng viêm tái đi tái lại.
Cùng với đó, chúng ta cần có chế độ ăn uống hợp lý, tránh ăn đồ ăn nhanh, thực phẩm công nghiệp; kiểm soát cân nặng, tránh thừa cân - béo phì; ăn nhiều rau xanh, trái cây, uống nhiều nước; hạn chế ăn thịt đỏ và uống nước ngọt có ga; tránh tiếp xúc với bức xạ từ tia cực tím từ ánh nắng mặt trời; thoa kem chống nắng, che phủ da khi đi ra ngoài trời vào giờ cao điểm; giảm tiếp xúc với bức xạ ion hóa và ô nhiễm không khí; tẩy giun sán định kỳ.
Đồng thời, việc quan trọng nữa là cần thăm khám sức khỏe tổng quát định kỳ mỗi năm ít nhất 1-2 lần khi đến độ tuổi thuộc yếu tố nguy cơ hoặc người có nhiều yếu tố nguy cơ; chủ động tầm soát ung thư và chủ động tầm soát chẩn đoán sớm ung thư ở những người có nguy cơ ung thư.
Ts.Bs. Nguyễn Đức Hoàng