 |
| Cần chuẩn hóa bữa ăn học đường vì sức khỏe thế hệ tương lai của đất nước |
Bữa ăn và dinh dưỡng học đường đang là mối quan tâm của nhiều phụ huynh trong năm học này. Chia sẻ với báo chí, TS Bùi Thị Mai Hương, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ khoa học kỹ thuật dinh dưỡng, thực phẩm, Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, các vấn đề liên quan bữa ăn học đường mới được đề cập nhiều trong một vài năm gần đây ở nước ta.
Theo bà Hương, trẻ từ 6-18 tuổi là giai đoạn bứt tốc về trí tuệ và sức vóc. Trong đó, giai đoạn dậy thì (trẻ ở lứa tuổi học sinh cấp 2) là giai đoạn bứt phá về cơ, căn nặng, chiều cao và nhiều thay đổi về hệ xương, nhu cầu cao đối với các vi chất như canxi, kẽm, sắt, protein chất lượng cao…
Do đó, chế độ dinh dưỡng với bữa ăn hợp lý là nền tảng quan trọng đảm bảo sức khỏe cho lứa tuổi này. Chế độ dinh dưỡng cũng ảnh hướng lớn đến sự phát triển trí tuệ, khả năng thích ứng học tập, ghi nhớ của trẻ ở giai đoạn này.
Tuy nhiên, theo nghiên cứu của Viện Dinh dưỡng Quốc gia trong năm 2025 cho thấy, môi trường thực phẩm ở trường học còn thiếu kiểm soát dinh dưỡng tại các căn tin, mức tiêu thụ đồ uống có đường, đồ ăn nhanh, bánh kẹo ngọt ngay trong khuôn viên trường cũng mất kiểm soát; nguy cơ ngộ độc tập thể từ chuỗi cung ứng suất ăn sẵn hoặc bếp ăn nội bộ do quy trình bảo quản, vận chuyển và tổ chức bếp ăn chưa tuân thủ triệt để nguyên tắc bếp ăn một chiều…
Đặc biệt, tại các địa bàn khó khăn, nghiên cứu chỉ ra rằng, chỉ 45% trường tiểu học bán trú đạt tiêu chuẩn đa dạng thực phẩm (tối thiểu 5/8 nhóm thực phẩm cơ bản/bữa); các bữa ăn còn thiếu vắng nguồn thực vật, tỷ lệ sữa và các chế phẩm từ sữa (nguồn canxi và vitamin D chính). Bữa ăn chủ yếu tập trung vào năng lượng rỗng, thiếu tính toán tỷ lệ vi chất chuyên sâu.
Cũng theo bà Mai Hương, số liệu phân tích dựa trên các báo cáo lâm sàng và điều tra dinh dưỡng Quốc gia cho thấy, tỷ lệ thiếu hụt huyết thanh trên 50% ở trẻ từ 6-11 tuổi trên nhiều vùng sinh thái; thiếu sắt gây thiếu máu nghiêm trọng, ảnh hưởng đến 15-20% học sinh tiểu học nông thôn; vitamin A trong khẩu phần thực tế của trẻ chỉ đáp ứng 60-70% nhu cầu khuyến nghị; chỉ số i-ốt cũng chưa đạt chuẩn an toàn tối ưu theo chuẩn của tổ chức WHO…
Vì vậy, để có thế hệ thanh niên khỏe mạnh cả về thể chất và trí tuệ, vị chuyên gia này nhận định, chế độ dinh dưỡng đầy đủ, hợp lý có ảnh hưởng rất lớn. Trong đó, hệ thống bữa ăn học đường không còn chỉ đơn thuần là dịch vụ cung cấp năng lượng mà được ví như cỗ máy can thiệp y tế.
Trên thế giới, tổ chức Y tế thế giới cũng đặt vấn đề dinh dưỡng học đường trong ma trận khuyến nghị về môi trường thực phẩm và đánh giá vấn đề an ninh thực phẩm rất quan trọng.
Hiện nay, Việt Nam chưa có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia mang tính bắt buộc pháp lý về dinh dưỡng học đường. Việc lập thực đơn bán trú tại phần lớn các trường hiện vẫn dựa vào kinh nghiệm cảm tính của cán bộ cấp dưỡng hoặc nhà cung cấp suất ăn bên ngoài, dẫn đến tình trạng khẩu phần ăn hàng ngày của trẻ thiếu hụt trầm trọng canxi, vitamin A, D.
Vì vậy, trước yêu cầu của thực tiễn, bà Hương đề xuất, chúng ta cần có quy chuẩn chung về dinh dưỡng học đường.
Tháng 6/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 973/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026-2035. Trong yêu cầu hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về sức khỏe học đường, Thủ tướng cũng yêu cầu phải ban hành quy định về giáo dục dinh dưỡng học đường và tổ chức bữa ăn bán trú trong các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông.
Theo Chiến lược Quốc gia về dinh dưỡng ở nước ta đến năm 2030, các chỉ tiêu liên quan dinh dưỡng học đường đó là: giảm suy dinh dưỡng thể thấp còi ở trẻ dưới 5 tuổi xuống dưới 15%, dưới 13% đối với trẻ từ 6-18 tuổi; khống chế thừa cân, béo phì lứa tuổi học đường ở khu vực đô thị dưới 19%, khu vực nông thôn dưới 12%.