 |
| Các hồ thuỷ lợi, thuỷ điện đã góp phần cắt, giảm lũ cho vùng hạ du sông Hương, sông Bồ. Ảnh: Ngọc Hiếu |
Mở rộng chuỗi giá trị từ nền tảng y tế
TP. Huế có nền tảng đáng kể để phát triển kinh tế tri thức, với hệ thống y tế, giáo dục và nghiên cứu được hình thành qua nhiều năm. Điển hình như Bệnh viện Trung ương Huế hiện có 5.334 giường bệnh, 16 trung tâm, 104 khoa lâm sàng và cận lâm sàng với hơn 4.000 cán bộ, viên chức, người lao động. Bên cạnh khám, chữa bệnh, bệnh viện đã tổ chức 194 khóa đào tạo cho 13.707 học viên, 18 khóa hợp tác quốc tế với 3.333 học viên và là cơ sở thực hành cho hơn 73.000 lượt sinh viên.
Đại học Huế cũng tạo nguồn nhân lực và năng lực nghiên cứu lớn. Năm 2025, có 14.984 thí sinh nhập học đại học chính quy, 2.209 thí sinh trúng tuyển cao học, 214 nghiên cứu sinh và 15 dự bị tiến sĩ được công nhận.
Những con số trên cho thấy, thành phố đã có một hệ thống y tế, đào tạo và nhân lực chuyên môn khá đầy đủ. Vấn đề còn lại là làm thế nào để tạo thêm giá trị từ chính nền tảng đó.
Theo PGS.TS Trần Thừa Nguyên, Trưởng khoa Nội Tổng hợp - Lão khoa, Bệnh viện Trung ương Huế, dư địa phát triển không chỉ nằm khu trú trong phạm vi bệnh viện mà còn ở những dịch vụ hình thành từ nền tảng y tế. Đó là chăm sóc người cao tuổi, phục hồi chức năng, chăm sóc tại nhà và chăm sóc dài hạn; đào tạo điều dưỡng lão khoa, nhân viên chăm sóc; quản lý sức khỏe bằng hồ sơ điện tử, phân tầng nguy cơ; thu hút doanh nghiệp tham gia các dịch vụ dưỡng lão, thiết bị hỗ trợ và công nghệ chăm sóc.
Từ đó, PGS.TS Trần Thừa Nguyên đề cập đến vấn đề “kinh tế bạc” như một hướng mở rộng chuỗi giá trị của y tế. “Người cao tuổi không chỉ có nhu cầu khám, điều trị mà còn cần dinh dưỡng, phục hồi chức năng, nhà ở thích ứng, vận chuyển, chăm sóc dài hạn và du lịch. Nếu kết nối được các nhu cầu này với năng lực y tế, đào tạo và dịch vụ hiện có, Huế có thể hình thành thêm một thị trường từ những lợi thế mà thành phố đang có”, PGS.TS Trần Thừa Nguyên nhìn nhận.
Giữ không gian cho nước
Nếu “kinh tế bạc” là cách mở rộng giá trị từ nền tảng y tế, thì quản trị không gian nước lại là yêu cầu để bảo vệ nền tảng phát triển của thành phố.
Sông Hương, sông Bồ, các phụ lưu, hói, kênh rạch, ao hồ, vùng trũng và đầm phá Tam Giang - Cầu Hai từ lâu tạo nên diện mạo riêng cho Huế. Theo TS Nguyễn Đính, Viện trưởng Viện Công nghệ Môi trường, Giảm nhẹ thiên tai và Biến đổi khí hậu, đó còn là một dạng hạ tầng tự nhiên của đô thị Huế.
Cách nhìn này đặt lại bài toán ứng phó với lũ. Không chỉ tìm cách đưa nước ra khỏi một khu vực thật nhanh, mà phải tính cả hệ thống: Nước được giữ ở đâu, chảy theo hướng nào và việc can thiệp ở nơi này có làm tăng rủi ro ở nơi khác hay không.
Theo đề xuất của TS Nguyễn Đính, quy hoạch cần xác định những không gian phải bảo vệ, khu vực có thể phục hồi và những không gian cần dành cho nước trong tương lai. Các dự án phát triển cũng phải tính đến khả năng vận hành của toàn hệ thống khi xuất hiện những trận mưa lớn hơn điều kiện thiết kế thông thường.
TS Nguyễn Đính cũng cho rằng, yêu cầu “quản trị rủi ro lũ” cần được đặt ngay trong quy hoạch và đầu tư, thay vì chỉ xử lý khi thiên tai xảy ra. Với một đô thị có cấu trúc sông nước như Huế, đây không chỉ là câu chuyện phòng, chống thiên tai. Không gian chứa nước, hành lang thoát lũ hay vùng trũng nếu được giữ đúng chức năng còn góp phần bảo vệ hạ tầng, tài sản và các hoạt động kinh tế.
Khai thác hiệu quả các lợi thế
Các ý kiến của chuyên gia tại hội thảo nêu trên cùng đặt ra một vấn đề: Giá trị của lợi thế không chỉ nằm ở những gì đang có, mà còn ở cách Huế tổ chức, kết nối và khai thác những nguồn lực đó.
Điều này thể hiện rõ trong lĩnh vực di sản, văn hóa và du lịch - những giá trị đã gắn với Huế từ lâu. Đề xuất về du lịch Halal của bà Nguyễn Thị Thùy Nhiên, đồng sở hữu, quản lý vận hành An Nhien Garden Vegetarian là một ví dụ.
Theo bà Nguyễn Thị Thùy Nhiên, đến tháng 12/2025, An Nhien Garden là nhà hàng đầu tiên tại Huế được trao chứng nhận Halal. Tuy nhiên, một nhà hàng đạt chuẩn mới chỉ đáp ứng một phần nhu cầu của du khách Hồi giáo. Một chuyến đi còn cần nơi lưu trú, địa điểm cầu nguyện, vận chuyển, điểm tham quan, lịch trình và đội ngũ phục vụ hiểu văn hóa.
Thay vì phát triển từng cơ sở riêng lẻ, bà Nguyễn Thị Thùy Nhiên đề xuất cần khảo sát toàn chuỗi, xây dựng bản đồ số đa ngôn ngữ với thông tin cụ thể và đã được kiểm chứng về các cơ sở có chứng nhận, nơi cầu nguyện, lưu trú, lữ hành và hướng dẫn viên.
Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Hồ Đắc Thái Hoàng đặt vấn đề về mô hình tăng trưởng của Huế, đó là làm sao đạt tốc độ cao nhưng vẫn giữ bản sắc, nâng chất lượng sống và bảo đảm khả năng phát triển lâu dài.
“Đây là bài toán không thể giải bằng một ngành hay một sản phẩm riêng lẻ. Huế đang đồng thời hoàn thiện mô hình đô thị di sản, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng dịch vụ, phát huy vai trò của kinh tế tư nhân, giải quyết quan hệ giữa bảo tồn và phát triển hạ tầng hiện đại, đồng thời nâng quy mô nền kinh tế tương xứng với vị thế mới”, ông Hồ Đắc Thái Hoàng nói.
Những ý kiến tại hội thảo cho thấy, vấn đề không phải thành phố cần có thêm bao nhiêu ngành, bao nhiêu sản phẩm trong danh mục phát triển, mà cần nhìn lại những nguồn lực đang có. Khai thác sâu những lợi thế riêng, kết nối thành những chuỗi giá trị mới và đồng thời bảo vệ nền tảng tự nhiên, xã hội đang có là những hướng được đặt ra để Huế tìm thêm động lực tăng trưởng từ những giá trị vốn đã tạo nên sự khác biệt của mình.