Chìa khóa cho logistics xanh

Bến số 3 cảng Chân Mây đáp ứng nhu cầu trung chuyển hàng hóa bằng đường biển trong nước và quốc tế

 “Chìa khóa” của chuỗi logistics vùng và quốc tế

Không phải ngẫu nhiên mà tại Diễn đàn Logistics vùng lần VI được tổ chức tại Huế với chủ đề “Logistics xuyên biên giới”, nhiều chuyên gia và lãnh đạo bộ, ngành đều nhắc đến Huế như một “điểm mở chiến lược” của tuyến kết nối Bắc - Nam và hành lang kinh tế Đông - Tây. Những điều vốn quen thuộc với người Huế như: Vịnh biển đẹp thế giới Lăng Cô, cảng nước sâu Chân Mây, tuyến Quốc lộ 1, đường bộ cao tốc, Cảng hàng không quốc tế Phú Bài… được nhìn nhận dưới góc độ mới: Nút giao vận tải đa phương thức mà các trung tâm logistics hiện đại rất cần.

Tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định, logistics xuyên biên giới đang trở thành động lực phát triển mới cho các địa phương có vị trí cửa ngõ, chứ không còn là câu chuyện riêng của các trung tâm kinh tế lớn. Nhận định này cho thấy Huế đang sở hữu lợi thế đặc biệt về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, song lâu nay chưa được khai mở đúng tầm.

Gần hai thập niên trước đây khi tham dự các hội nghị định hướng phát triển Khu Kinh tế Chân Mây - Lăng Cô, tôi biết Huế có nhiều tiềm năng hưởng lợi khi khai mở tuyến hành lang kinh tế Đông - Tây (East - West Economic Corridor - EWEC) do sáng kiến từ Hội nghị Bộ trưởng Tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng lần thứ 8, tổ chức tại Philippines vào năm 1998. Khi phân tích tuyến EWEC trong khu vực, Huế có đường biên giới dài hơn 80km tiếp giáp hai tỉnh Sê Kông, Salavan (Lào) kết nối qua hai cửa khẩu A Đớt và Hồng Vân. Từ đây, Huế giữ vai trò kết nối gần gũi với vùng Trung, Hạ Lào và Đông Bắc Thái Lan dọc trên hành lang phía tây ra Biển Đông thông qua điểm cuối là cảng Chân Mây, Thuận An. Đây là những “bến đỗ” cuối của EWEC qua Huế để trao đổi hàng hóa hai chiều từ Thái Lan - Lào và ngược lại, tạo “đòn bẩy chiến lược” giúp Huế vươn lên trở thành trung tâm logistics năng động, kết nối hiệu quả với thị trường quốc tế.

Giờ đây “logistics xanh” không còn là khẩu hiệu. Đây là tiêu chí bắt buộc trong chuỗi cung ứng toàn cầu không riêng Huế nhưng các tổ chức, bộ, ngành, địa phương liên quan cần một tư duy mới để xây dựng theo mô hình chuyên nghiệp, gắn kết doanh nghiệp - nhà quản lý - cộng đồng.

Theo ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), những trung tâm logistics mới của Việt Nam phải được phát triển theo mô hình xanh - thông minh. Điều này, Huế có nhiều lợi thế cạnh tranh vượt trội so với nhiều địa phương không chỉ về hạ tầng giao thông kết nối, mà cảng biển đang được mở rộng đầu tư phát triển, thuận lợi bố trí luồng tuyến vận tải sạch, có không gian rộng cho kho bãi, logistics tự động, cộng với yếu tố nguồn nhân lực trẻ, thích nghi với công nghệ...

Bước vào chuỗi giá trị toàn cầu

PGS.TS. Hồ Thị Thu Hòa, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển logistics Việt Nam chia sẻ, Huế hội tụ đầy đủ điều kiện để phát triển logistics xanh, từ môi trường, khí hậu đến chiến lược phát triển đô thị di sản kết hợp đô thị thông minh. Ngoài khai thác giá trị bản sắc văn hóa, du lịch có chiều sâu, phát triển công nghiệp, logistics xanh và FTZ là phù hợp để mở ra con đường hội nhập, phát triển bền vững cho Huế.

Huế hiện có Khu Kinh tế Chân Mây - Lăng Cô rộng hơn 27.000ha. Nơi đây đã được điều chỉnh quy hoạch đến năm 2045 trở thành khu vực phát triển 5 khu chức năng, đặc biệt có phân khu phi thuế quan, tạo nền tảng để hình thành một FTZ quy mô quốc gia. Điều này không phải khu kinh tế nào của Việt Nam cũng có.

Ông Đặng Hữu Phúc, Giám đốc Sở Công Thương thông tin: Công điện số 47/CĐ-TTg, ngày 22/4/2025 của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng các khu thương mại tự do và “cảng miễn thuế” cũng là cơ sở pháp lý quan trọng mở đường cho Huế triển khai khu FTZ hiện đại. Việc phát triển Huế trở thành trung tâm logistics xanh và khu FTZ mang đến nhiều lợi ích, như, tạo thêm không gian kinh tế mới để giảm áp lực cho Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng - những điểm logistics đã gần mức chịu tải. Bên cạnh đó, sẽ giúp Việt Nam nắm bắt làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng đang hướng về Đông Nam Á; đồng thời giúp Huế trở thành trung tâm tái chế, gia công, phân phối hàng hóa quốc tế. Ngoài ra, sẽ thu hút FDI thế hệ mới, những tập đoàn yêu cầu hạ tầng logistics xanh, công nghệ số, quản trị hiện đại và tạo ra hàng vạn việc làm cho người dân địa phương.

Ở góc độ quốc tế, các chuyên gia khuyến nghị Huế cần xây dựng hình ảnh “Trung tâm logistics xanh - thông minh - minh bạch” để thu hút các tập đoàn đa quốc gia. Đây là xu hướng toàn cầu, cũng là cam kết của Việt Nam trong tiến trình phát triển xanh.

TS. Trần Thị Hồng Minh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược Trung ương nhấn mạnh: Phát triển logistics xanh gắn với FTZ tại Huế nên vận hành như một chỉnh thể “cảng biển - logistics - công nghiệp - dịch vụ”. Mô hình này không chỉ thúc đẩy tăng trưởng địa phương mà còn góp phần tái định vị vai trò của miền Trung trong mạng lưới liên kết kinh tế quốc gia và chuỗi giá trị toàn cầu.

Với sự quyết tâm của chính quyền, sự đồng hành của doanh nghiệp và sự hỗ trợ chính sách từ Trung ương, trung tâm logistics xanh và khu FTZ hiện đại của Huế được kỳ vọng sẽ trở thành hiện thực trong thời gian đến. Song, theo các chuyên gia trong tiến trình thực hiện hóa giấc mơ FTZ, Huế cần phải làm rõ bản sắc và lợi thế khác biệt của mình, tránh trùng lặp với các địa phương khác. Một ý tưởng là phát triển FTZ xanh và thông minh, hướng đến logistics xanh, thương mại carbon thấp, kết hợp với du lịch, dịch vụ và cảng biển. Đây có thể trở thành dấu ấn riêng của Huế trong bức tranh phát triển chung của miền Trung. Ngoài ra, cũng đề xuất với Chính phủ cơ chế thí điểm FTZ tại Khu Kinh tế Chân Mây - Lăng Cô với quy mô ban đầu vừa phải, sau đó mở rộng dần theo nhu cầu. Đồng thời, mời gọi các tập đoàn quốc tế về logistics, thương mại, công nghiệp phụ trợ tham gia sẽ là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của chiến lược này.