Thứ Tư, 01/12/2010 18:28
(GMT+7)
Huyền thoại Tam Giang
HNN - Sách Đại Nam nhất thống chí chép rằng, phá Tam Giang ngày trước có tên là Hạt Hải, nghĩa là biển cạn. Vua Minh Mạng cho đổi tên gọi là Tam Giang. Còn khắc khoải trong tâm hồn con người vùng quê sông nước xưa là câu ca dao “Thương anh, em cũng muốn vô. Sợ Truông nhà Hồ, sợ phá Tam Giang”. Cũng thật dễ hiểu, Tam Giang mênh mông sóng nước là nơi nước sông sâu rộng, sóng gió bất trắc, thuyền bè dễ gặp nạn.
Chuyện xưa kể lại, Thái Tông hoàng đế từng đến đây chơi, trông thấy con sóng yêu làm hại thuyền, đã nổi giận đem đại bác ra bắn, trúng 2 ngọn sóng máu phun đỏ cả dòng nước, còn lại một con sóng chạy ra biển cả trốn mất; từ đó thuyền bè đi lại không lo gì nữa. Câu chuyện là một giai thoại, làm tôn thêm sự huyền bí và khát khao khám phá, chinh phục con phá đã đi vào tiềm thức bao người.
Phá Tam Giang. Ảnh: TL
Cũng tương truyền, chỗ Bàu Ngược, nơi con sông Vĩnh Định từ phía bắc Hải Lăng (Quảng Trị) hợp vào và ngang qua, đi thêm 7 dặm nữa mới đổ vào phá Tam Giang là chỗ sông rộng, nước sâu, mùa thu và mùa đông thường có nhiều sóng gió bão, thuyền bè đến đây gặp gió ngược thường bị đắm. Bàu Ngược có cấu trúc khá đặc biệt về địa chất, làm dòng nước chảy ngược về thượng lưu, tạo nên một dòng xoáy mạnh có thể nhấn chìm thuyền bè đi qua nó. Dòng xoáy không xảy ra định kỳ, không có dấu hiệu báo trước nên rất khó biết và khó tiên liệu. Chính Nội tán kiêm Án sát sử tổng tri quân quốc trọng sự Nguyễn Khoa Đãng đã nghĩ kế, cho đào một con kênh khác thông với sông chính làm giảm bớt lưu lượng nước đổ vào bàu này; từ đó, dòng xoáy và sóng cũng bớt dần, thuyền bè đi lại thuận lợi. Bởi thế nên câu ca dao xưa mới có câu kết thật da diết “Phá Tam Giang thì nay đã cạn. Truông Nhà Hồ, Nội tán dẹp yên”.
Không còn là nỗi sợ, phá Tam Giang ngày nay được nhìn nhận như một tiềm năng đang được khơi dậy. 3.500 ha mặt nước phá Tam Giang giàu nguồn lợi thuỷ sản là sự hào phóng mà thiên nhiên dành cho Quảng Điền. Còn nữa là những làng quê đẹp ven phá, những thắng tích gắn liền với các giai thoại lịch sử, là giai điệu âm vang của những giọng hò, câu ca. Cách nay không lâu, lần đầu tiên lễ hội “Sóng nước Tam Giang” được tổ chức tại bến đò Cồn Tộc với các hoạt động văn hoá thể thao, hội chợ quê, làng nghề, ẩm thực và các điểm du lịch cộng đồng, thu hút hàng chục ngàn lượt khách du lịch. Tôi cũng đã có một cảm nhận vui khi mới đây đọc bản đề án quy hoạch phát triển du lịch Quảng Điền đến năm 2015 và định hướng đến năm 2025, trong đó điểm nhấn là tuyến du lịch Tam Giang với những khám phá về đặc sản, về cuộc sống con người vùng sông nước. Ý tưởng phát triển du lịch vùng đầm phá Tam Giang mang tính đột phá. Nó góp phần làm giàu cho Quảng Điền, làm phong phú thêm bức tranh du lịch, được xem là lợi thế của vùng đất Thừa Thiên Huế giàu tiềm năng.
Đan Duy