 |
| Rác thải tràn ngập trên một bãi biển ở Bandar Lampung, Indonesia. Ảnh minh họa: AFP/TTXVN |
Theo nghiên cứu mới của Chương trình Môi trường Liên Hiệp Quốc (UNEP), ô nhiễm sẽ ngày càng tăng, với những dự đoán cho thấy mức gia tăng rác thải lớn nhất sẽ xảy ra ở những khu vực hiện đang phụ thuộc vào việc đổ và đốt rác ngoài trời - những hoạt động thải ra khí nhà kính và làm rò rỉ hóa chất độc hại vào đất, nước và không khí.
Theo ước tính, nếu không có hành động khẩn cấp, núi rác dự kiến sẽ tăng lên 3,8 tỷ tấn vào giữa thế kỷ này, vượt xa các dự báo trước đó.
Nghiên cứu của UNEP cũng cho thấy gánh nặng kinh tế sẽ gần như tăng gấp đôi, từ khoảng 361 tỷ USD/năm vào năm 2020 lên khoảng 640 tỷ USD/năm vào năm 2050, bao gồm cả những “chi phí ẩn” liên quan đến việc xử lý rác thải kém dẫn đến ô nhiễm, suy giảm sức khỏe và biến đổi khí hậu.
Giám đốc điều hành UNEP - bà Inger Andersen, cho biết về bản chất, tốc độ tạo ra rác thải gắn liền với tăng trưởng GDP, và nhiều nền kinh tế đang phát triển nhanh cũng đang phải vật lộn với gánh nặng của sự gia tăng rác thải nhanh chóng.
Theo bà, báo cáo này có thể giúp các chính phủ trong nỗ lực “tạo ra xã hội bền vững hơn và bảo đảm một hành tinh đáng sống cho các thế hệ tương lai”.
Được biết, báo cáo của UNEP và Hiệp hội Chất thải rắn Quốc tế (ISWA) đã được đưa ra tại Hội nghị Môi trường của LHQ được tổ chức tuần này tại Nairobi. Trước đó, một báo cáo năm 2018 của Ngân hàng Thế giới ước tính rằng thế giới sẽ tạo ra 3,4 tỷ tấn rác thải hàng năm vào năm 2050.
“Không rác thải”
Theo ISWA, báo cáo này vừa cung cấp hướng dẫn vừa kêu gọi hành động để tìm kiếm giải pháp. Những giải pháp này bao gồm ngăn chặn rác phát sinh ngay từ đầu, cũng như các phương pháp tiêu hủy và xử lý rác thải tốt hơn, nhằm có thể làm giảm chi phí do rác thải gây ra trên toàn cầu mỗi năm vào năm 2050 xuống còn khoảng 270 tỷ USD.
Thậm chí, thế giới còn có thể làm tốt hơn nữa bằng cách chuyển sang một mô hình kinh tế tuần hoàn hơn - nơi phát triển kinh tế không gắn liền với sự gia tăng rác thải. Điều này có thể mang lại lợi ích kinh tế ròng hơn 100 tỷ USD/năm.
Chuyên gia Zoe Lenkiewicz của UNEP - tác giả chính của báo cáo cho biết “những phát hiện của báo cáo này chứng minh rằng thế giới cần khẩn trương chuyển sang phương pháp không rác thải, đồng thời cải thiện quản lý rác thải để ngăn chặn ô nhiễm nghiêm trọng, hạn chế phát thải khí nhà kính và các tác động tiêu cực đến sức khỏe con người”.
Các bãi chôn lấp trên thế giới là nguồn phát thải chính khí metan gây hiệu ứng nhà kính mạnh, được thải ra khi các rác thải hữu cơ như phế liệu thực phẩm phân hủy, đồng thời việc vận chuyển và xử lý rác thải cũng tạo ra carbon dioxide làm nóng hành tinh.
Theo UNEP, các hoạt động xử lý rác thải bừa bãi có thể đưa các hóa chất độc hại vào đất, nước và không khí, gây ra thiệt hại lâu dài, có khả năng không thể khắc phục đối với hệ thực vật và động vật địa phương, đồng thời tác động tiêu cực đến đa dạng sinh học, gây hại cho toàn bộ hệ sinh thái và xâm nhập vào chuỗi thức ăn của con người”
Cơ quan này cũng cảnh báo việc đốt rác có thể giải phóng “hóa chất vĩnh cửu” vào không khí, có khả năng gây ra những tác động nguy hại đối với sức khỏe con người và môi trường.
Đáng lưu ý, nghiên cứu chỉ ra rằng có tới 1 triệu người chết mỗi năm do các bệnh liên quan đến những sai lầm trong quản lý rác thải, bao gồm tiêu chảy, sốt rét, bệnh tim và ung thư.