 |
| Những tòa nhà bị phá hủy sau các cuộc không kích của Israel nhằm vào thủ đô Tehran, Iran ngày 15/3/2026. (Nguồn: THX) |
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 23/5 cho biết một thỏa thuận liên quan Iran hiện “về cơ bản đã được đàm phán xong” và đang bước vào giai đoạn hoàn tất cuối cùng, trong bối cảnh các bên tiếp tục thúc đẩy nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông.
Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump cho biết ông vừa có các cuộc điện đàm “rất tốt đẹp” với nhiều nhà lãnh đạo Trung Đông và Hồi giáo, trong đó có Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman, Tổng thống Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) Mohammed bin Zayed Al Nahyan, Quốc vương Qatar Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani, cùng lãnh đạo Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Jordan và Bahrain.
Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết một thỏa thuận hiện đã được thương thuyết phần lớn, các nội dung cuối cùng vẫn đang được tiếp tục thảo luận, khẳng định việc mở lại eo biển Hormuz sẽ là một phần của thỏa thuận.
Ông Trump cũng xác nhận đã điện đàm riêng với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, song không công bố thêm chi tiết.
Những phát biểu trên được đưa ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều tín hiệu cho thấy Washington và Tehran đang tiến gần hơn tới một khuôn khổ giảm leo thang sau nhiều tháng đối đầu quân sự và căng thẳng khu vực.
Pakistan hiện nổi lên như một bên trung gian quan trọng trong các cuộc tiếp xúc giữa hai nước.
Cùng ngày, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khẳng định Tehran sẽ hành động “hết sức thận trọng” trong đàm phán với Mỹ nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia.
Phát biểu trong cuộc gặp Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan Asim Munir tại Tehran, ông Pezeshkian cho rằng những lần Mỹ không tuân thủ cam kết trước đây đã khiến dư luận Iran mất lòng tin. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh chiến tranh không mang lại lợi ích cho bất kỳ bên nào và chỉ làm gia tăng bất ổn trong khu vực.
Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết vấn đề hạt nhân hiện chưa nằm trong khuôn khổ đàm phán giai đoạn đầu với Mỹ. Theo ông, ưu tiên hiện nay là chấm dứt xung đột và ổn định tình hình khu vực, còn hồ sơ hạt nhân sẽ được thảo luận ở giai đoạn sau.
Iran cũng nhấn mạnh việc chấm dứt phong tỏa hàng hải của Mỹ và bảo đảm hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz là một trong những nội dung quan trọng của dự thảo thỏa thuận đang được thương lượng.
Đây là tuyến vận tải năng lượng chiến lược, trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Những tuần gần đây, khu vực này liên tục trở thành tâm điểm căng thẳng, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn thương mại và biến động trên thị trường năng lượng thế giới.
Trong khi đó, cùng ngày, Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan Asim Munir đã tới Tehran gặp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, Ngoại trưởng Abbas Araghchi cùng nhiều lãnh đạo cấp cao Iran nhằm thúc đẩy các cuộc thương lượng.
Một quan chức an ninh Pakistan cho biết các bên hiện đang hoàn thiện “bản ghi nhớ” nhằm hướng tới chấm dứt xung đột và các cuộc tiếp xúc gần đây đã đạt được “những bước tiến quan trọng.”
Trong tuyên bố đăng trên mạng X, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif khẳng định Islamabad sẽ tiếp tục đóng vai trò trung gian “với sự chân thành cao nhất,” đồng thời hy vọng Islamabad có thể sớm đăng cai vòng đàm phán hòa bình tiếp theo giữa Iran và Mỹ.
Dù vậy, thỏa thuận hiện nay đang vấp phải phản ứng mạnh từ Israel và nhiều nghị sĩ Cộng hòa theo đường lối cứng rắn tại Mỹ.
Các Thượng nghị sỹ Ted Cruz, Lindsey Graham và Roger Wicker đồng loạt cảnh báo thỏa thuận hiện nay có thể giúp Iran duy trì ảnh hưởng khu vực và thay đổi cán cân quyền lực tại Trung Đông theo hướng bất lợi cho Israel.
Giới quan sát nhận định Trung Đông hiện đang đứng trước một bước ngoặt đặc biệt quan trọng. Nếu được ký kết, đây có thể là thỏa thuận lớn nhất giữa Mỹ và Iran trong nhiều năm qua, góp phần giảm mạnh nguy cơ chiến tranh khu vực và ổn định thị trường năng lượng toàn cầu.
Tuy nhiên, tiến trình hiện vẫn rất mong manh khi các khác biệt cốt lõi liên quan chương trình hạt nhân, tên lửa đạn đạo, vai trò khu vực của Iran cũng như an ninh của Israel hiện chưa được giải quyết triệt để.
https://nhandan.vn/my-va-iran-phat-tin-hieu-tich-cuc-ve-thoa-thuan-giam-cang-thang-post964326.html