Cuộc bầu cử lần này được ví như một cuộc trưng cầu dân ý đối với chính quyền đương nhiệm, và cũng là cuộc chiến quyết định tương quan lực lượng tại Đồi Capitol cũng như trong bộ máy chính quyền các tiểu bang.
Tại cuộc bầu cử lần này, cử tri Mỹ sẽ đi bỏ phiếu bầu 35 ghế (trong tổng số 100 ghế) tại Thượng viện và bầu lại toàn bộ 435 ghế tại Hạ viện. Trước bầu cử, Đảng Cộng hòa đang giành thế đa số sít sao tại cả hai viện Quốc hội (với tỷ lệ 218-214 ở Hạ viện và 53-47 tại Thượng viện). Điều đó có nghĩa là chỉ cần giành thêm được 4 ghế tại mỗi viện, phe Dân chủ sẽ nắm đa số đủ để thách thức chương trình nghị sự của đương kim Tổng thống Donald Trump, cũng như tăng cường giám sát đối với đảng cầm quyền.
 |
| Tổng thống Mỹ Donald Trump và đệ nhất phu nhân Melania Trump trò chuyện với trẻ em trong một sự kiện dịp Halloween tại Nhà Trắng hôm 29-10. Ảnh: Reuters |
Đáng nói là, khác với chiến thắng tưng bừng của Tổng thống Donald Trump trong kỳ bầu cử tổng thống năm 2024, nhiều cử tri Mỹ hiện không hài lòng với cách thức mà ông chủ Nhà Trắng xử lý các vấn đề trọng tâm, bao gồm kinh tế và an ninh biên giới, cùng vấn đề nhập cư. Trong cuộc thăm dò dư luận trước thềm bầu cử do NBC News thực hiện, tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Donald Trump đã xuống thấp ở mức 38%, so với tỷ lệ phản đối 60%; còn tỷ lệ ủng hộ dành cho Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa lần lượt là 52% và 44%.
Cùng lúc, hàng loạt cuộc thăm dò của The New York Times cho thấy, Đảng Dân chủ đang dẫn đầu tại 5/7 bang chiến trường quan trọng có thể quyết định quyền kiểm soát Thượng viện. Tuy nhiên, cho đến phút cuối, kịch tính vẫn có thể xảy ra, khi mà vẫn còn khoảng 5% cử tri tiềm năng chưa quyết định bỏ phiếu cho phe nào.
Cuộc đua cũng trở nên căng thẳng sau vụ việc nữ nghị sĩ Haley Stevens, một nhân vật nổi bật của Đảng Dân chủ ở bang Michigan, hôm 1-11 đã công khai tuyên bố ủng hộ ứng cử viên Đảng Cộng hòa Mike Rogers, thay vì ủng hộ ứng cử viên Abdul El-Sayed của đảng mình. Động thái này làm trầm trọng thêm sự chia rẽ tại một tiểu bang vốn được coi là then chốt đối với hy vọng giành lại Thượng viện của phe Dân chủ.
CNN dẫn lời Chủ tịch Ủy ban Quốc gia Đảng Dân chủ (DNC) Ken Martin cho biết, quyết định “đáng thất vọng” của bà Stevens “là một sự phản bội các giá trị của Đảng Dân chủ”. Cần biết rằng ứng cử viên Dân chủ El-Sayed và ứng cử viên Cộng hòa Rogers đang cạnh tranh để thay thế Thượng nghị sĩ Dân chủ Gary Peters sắp nghỉ hưu. Trong bối cảnh đó, động thái “đảo chiều” của bà Stevens lại tiếp thêm động lực tinh thần cho phe Cộng hòa. Chỉ vài giờ sau, tại một cuộc mít tinh ở Iowa vào cuối ngày, Tổng thống Donald Trump tuyên bố ông sẽ "rất vui" nếu bà Stevens gia nhập Đảng Cộng hòa.
AP cho hay, cũng trong ngày 1-11, nỗ lực can thiệp vào cuộc đua giành ghế Thượng nghị sĩ bang Alaska của chính quyền Tổng thống Donald Trump đã thất bại, khi một thẩm phán liên bang bác vụ kiện của Bộ Tư pháp Mỹ muốn hủy bỏ kết quả bầu cử trong trường hợp Thượng nghị sĩ đương nhiệm của Đảng Cộng hòa Dan S. Sullivan bị thua cuộc. Bộ này lập luận rằng cử tri có thể bị nhầm lẫn bởi sự xuất hiện của một ứng cử viên khác gần như trùng tên là Daniel J. Sullivan Jr., một nhân vật được cho là do phe Dân chủ “chiêu mộ” với mục đích “phân tán” phiếu bầu.
Trường hợp phe Dân chủ nắm quyền kiểm soát lưỡng viện Quốc hội, họ có thể gây trở ngại cho chương trình nghị sự của Tổng thống Donald Trump trong hai năm cuối nhiệm kỳ, thậm chí, có thể tiến hành các bước điều tra chính quyền tổng thống đương nhiệm. Trước khả năng này, CNN cho hay, Nhà Trắng đã lên kế hoạch cho việc thực hiện một số phần trong chương trình nghị sự của tổng thống mà không cần Quốc hội thông qua. Thực tế cho thấy, kể từ khi trở lại nắm quyền vào tháng 1-2025, Tổng thống Donald Trump đã sử dụng quyền hành pháp để áp đặt thuế quan sâu rộng, tăng cường thực thi luật nhập cư, thu hẹp lực lượng lao động liên bang và theo đuổi các mục tiêu chính sách đối ngoại, bao gồm cả cuộc chiến chống Iran, mà không cần sự chấp thuận của Quốc hội. Rõ ràng, Tổng thống Donald Trump hoàn toàn có thể tiếp tục điều hành theo cách này một khi phe Dân chủ kiểm soát lưỡng viện Quốc hội.
Với tất cả diễn biến trên, bầu cử giữa nhiệm kỳ ở siêu cường hàng đầu thế giới tiếp tục là cuộc đua đầy kịch tính, trở thành tâm điểm chú ý của dư luận toàn cầu.