Các bạn trẻ tham quan và chụp ảnh lưu niệm di tích lịch sử Chín Hầm
Đi một ngày đàng
Khi đến các thành phố du lịch lớn ở Hoa Kỳ, nếu có những nhà tù được khai thác du lịch thì việc khách tham quan cố tìm mua một “Prison tour” là điều bình thường, bởi kiểu du lịch cảm giác mạnh này rất đang ăn khách ở đây. Chương trình tham quan nhà tù là một “đặc sản” độc đáo, gợi trí tò mò cho du khách không kém phần thú vị so với những thú vui khác. Tôi đã chọn một tour khá lạ: Khám phá nhà tù bang Missouri (Missouri State Penitentiary) ở thủ phủ Jefferson để thử một lần trong đời được… vào tù.
Khi đến đây vào buổi chiều tà, có khá nhiều sự lựa chọn với giá từ $15 đến $100 dành cho mọi du khách mê phim kinh dị giống như tôi đó là: tour 2 tiếng, 3 tiếng đồng hồ tìm hiểu lịch sử nhà tù, tour 5 tiếng hoặc 8 tiếng điều tra các hoạt động siêu nhiên xuyên đêm, tour chụp ảnh trong 3 tiếng đồng hồ hay tour tổ chức riêng khiến cả những người có thần kinh thép cũng thấy lạnh gáy, đó là ngủ qua đêm ở khu trại tử tù...
Hay có lần tôi đi du thuyền quanh vịnh San Fransisco, ghé mắt từ thuyền nhìn sang nhà tù Alcatraz kiên cố nằm cô lập giữa vùng nước lạnh và dòng chảy mạnh của vịnh mà thèm được ghé thăm. Alcatraz có biệt danh là “The Rock” (khối đá), nằm cách San Francisco chỉ 2km. Vùng nước bao quanh nó khá băng giá, có nhiều cá mập trắng. Khi được nghe kể chuyện về cuộc vượt ngục vô tiền khoáng hậu khỏi “siêu nhà tù” khét tiếng bậc nhất nước Mỹ này của Frank Morris cùng đồng phạm với những vật dụng thô sơ như dao lam, thìa xúc cơm hay áo mưa, chắc chắn du khách nào cũng sửng sốt và muốn đến khám phá nhà tù ngay.
Thời gian gần đây, di tích Nhà tù Hỏa Lò ở Hà Nội đã đón nhận được sự ủng hộ và quan tâm của nhiều đối tượng du khách, đặc biệt là các bạn trẻ tìm đến với di tích với mong muốn được tìm hiểu lịch sử và “sống lại” một thời quá khứ vẻ vang của dân tộc. Số lượng du khách đăng ký tham quan đông đến mức các tour lúc nào cũng trong tình trạng “cháy vé”. Việc tạo ra các sản phẩm du lịch mới lạ, tận dụng sức ảnh hưởng của các nền tảng mạng xã hội để truyền thông đã giúp di tích Nhà tù Hỏa Lò thành công trong việc “kéo” lịch sử gần hơn đến với công chúng.
Thử nghiệm vài sàng khôn
Cách đây 5 năm, trong một bài viết dành cho Tuổi trẻ cuối tuần, tôi đã chia sẻ về ý tưởng xây dựng chương trình tham quan các chứng tích lịch sử nhà tù ở Huế. Đó là tour tham quan đến địa danh Chín Hầm - “địa ngục trần gian”, nơi giam giữ các chiến sĩ cách mạng, những người tham gia phong trào yêu nước, những người vô tội bị thù oán hoặc vu oan… Chắc chắn chỉ cần xem những hình tượng sáp phục dựng lại cảnh tù đày cộng với từng câu chuyện về những tù nhân sống chung với chuột, dòi, muỗi mòng như bị chôn sống dưới huyệt hàng trăm ngày đêm hay căn hầm được dồn ứ với hàng trăm người, đến nỗi họ chỉ có thể đứng sắp lớp với nhau mà nhiều người đã chết chỉ vì ngộp thở thì du khách cũng đã thấy rợn người.
Trong ký ức của người chiến sĩ cách mạng kiên trung đã từng ở đây, câu nói của người bạn tù trong cơn hấp hối luôn còn văng vẳng bên tai: “Phải ráng sống lấy một người để còn kể lại cho đồng chí, đồng bào biết tội ác của kẻ thù ở nơi địa ngục này”. Còn với tôi thì đau đáu một điều rằng, cần phải tạo ra một sản phẩm du lịch mang tính lịch sử nhưng tiếp cận với giới trẻ trong và ngoài nước với cảm giác mạnh hơn, ấn tượng hơn để nhớ lâu hơn khi đến tham quan Chín Hầm.
Đồng thời, liên kết với các điểm tham quan khác như nhà chứng tích Ngô Đình Cẩn - khu trưng bày ngoài trời của Bảo tàng Lịch sử Thừa Thiên Huế (268 Điện Biên Phủ) - nhà lao Thừa Phủ và kết thúc ở Bảo tàng Lịch sử Thừa Thiên Huế (đường 23 Tháng 8) sẽ là một chương trình trọn vẹn cho du khách.
Mùa hè năm nay, tôi đã mạnh dạn thực nghiệm vài chương trình “Prison tour” dành cho các bạn nhỏ học tiếng Anh thực chiến khi tham quan các di tích, vừa tìm hiểu lịch sử vừa học ngoại ngữ. Bé Nguyễn Đông Anh – học sinh trường Lý Thường Kiệt đã chia sẻ sau chuyến đi: “Ngoài việc học lịch sử trên lớp, khi con được tham gia các hoạt động trải nghiệm tiếng Anh này đã biết nhiều hơn về di tích lịch sử của Việt Nam thì con cảm thấy rất vui và bổ ích sau chuyến đi này”.
“Thừa thắng xông lên”, tôi tiếp tục thực hiện chương trình này dành cho các bạn thiếu niên từ nước ngoài về và các bạn nhỏ khắp mọi miền Tổ quốc đến Huế tìm hiểu văn hóa Huế bằng tiếng Anh. Lilly, một bé gái đến từ Hoa Kỳ đã rất ngạc nhiên về những câu chuyện kể của hướng dẫn viên và hứa sẽ đọc nhiều hơn về lịch sử Việt Nam ngay khi trở về nhà.
Sau chuyến đi, chị Cao Hoàng Ngọc Anh - hướng dẫn viên của Bảo tàng Lịch sử Thừa Thiên Huế cũng chia sẻ thêm: “Đây là lần đầu tiên tôi được đón tiếp các bạn học sinh quốc tế đến Huế tham quan tại 3 điểm: khu chứng tích lịch sử Chín Hầm, di tích lịch sử nhà lao Thừa Phủ, Bảo tàng Lịch sử Thừa Thiên Huế. Ấn tượng đầu tiên của mình là các bạn học sinh rất năng động và có khả năng nói, phát âm tiếng Anh rất tốt. Trong quá trình hướng dẫn, mình càng ngạc nhiên hơn nữa về sự thích thú, hăng hái tìm hiểu của các bạn về lịch sử quê hương đất nước, về những công lao của các anh hùng liệt sĩ. Các bạn học sinh đã được trải nghiệm, tham gia các trò chơi và quan trọng nhất là các bạn đã biết liên hệ, đặt câu hỏi tương tác với hướng dẫn viên. Điều đó chứng tỏ một điều là các bạn học sinh cực kỳ thích thú tìm hiểu lịch sử, thực sự rất quan tâm đến di tích, thắng cảnh quê hương”.
Tôi mong muốn sẽ có thêm các đơn vị lữ hành quan tâm và đưa vào quảng bá và khai thác nhiều hơn góp phần cho du lịch Huế có thêm sản phẩm du lịch lịch sử - trải nghiệm trong thời gian tới.
Bài, ảnh: PHAN QUỐC VINH