Không thể phủ nhận, những năm gần đây, tiểu thương ở các chợ đã ngày càng “thấm” những vất vả khi đối diện bài toán thị trường, sự canh tranh khốc liệt với các sàn thương mại điện tử, siêu thị, mua sắm online… Do vậy, không khó để nhận ra, hiện nay, các tiểu thương đang dần thích nghi với việc bán hàng trên mạng xã hội, các kênh thương mại điện tử, livestream. Các cửa hàng đều đã trang bị mã QR để khách hàng thuận lợi thanh toán không dùng tiền mặt. Ngoài ra, với sự đồng hành của cơ quan thuế và các đơn vị cung cấp giải pháp phần mềm, nhiều tiểu thương cũng đã bắt đầu làm quen với hệ thống máy tính tiền tạo nên sự tiện lợi trong việc quản lý, hoạch toán chi phí….

Cùng với những thay đổi trong tư duy, phong cách phục vụ của tiểu thương cũng chuyển dịch theo hướng tích cực.

Tại hội thảo phát triển chợ truyền thống do Viện Nghiên cứu Phát triển tổ chức gần đây, đại diện Ban quản lý chợ Đông Ba khẳng định, đơn vị đang nỗ lực trong xây dựng phong cách phục vụ khách hàng. Trong đó, các tiểu thương được yêu cầu niêm yết giá công khai và bán đúng giá giúp tạo dựng niềm tin tuyệt đối với khách hàng, xóa bỏ tâm lý sợ “mua hớ" khi đi chợ; đồng thời có cam kết về nguồn gốc, chất lượng sản phẩm. Thái độ phục vụ cũng được chấn chỉnh thông qua việc tiếp thu và xử lý các phản ánh của tiểu thương, khách hàng. Ban quản lý chợ cũng đồng hành thường xuyên với các tiểu thương trong việc tiếp cận với các mô hình kinh doanh mới nhằm tăng hiệu quả hoạt động kinh doanh.

TS. Bùi Thị Hiếu, Khoa Kiến trúc, Trường Đại học Khoa học Huế chia sẻ, các chợ truyền thống đều mang những bản sắc văn hóa, đóng vai trò quan trọng trong khai thác, phát triển du lich bản địa. Ví như chợ An Truyền, một ngôi chợ thu hút rất đông khách du lịch trong và ngoài nước đến để thưởng thức ẩm thực, trải nghiệm. Việc phát triển chợ An Truyền thành điểm đến trải nghiệm văn hóa, ẩm thực cho du khách sẽ là hướng đi mang lại hiệu quả. Theo đó, chính quyền địa phương, ban quản lý mỗi chợ cần đánh giá rõ lợi thế, xây dựng câu chuyện văn hóa, kết nối các tour tuyến khai thác du lịch… để chợ không chỉ là nơi giao thương buôn bán mà còn là nơi kể câu chuyện văn hóa.

Để chợ truyền thống ngày càng văn minh, hiện đại nhưng vẫn giữ bản sắc, kế hoạch phát triển và quản lý chợ trên địa bàn thành phố Huế giai đoạn 2026 - 2030 xác định phải nâng cao hiệu quả, hiệu lực công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động chợ, từng bước hoàn thiện mạng lưới chợ trên địa bàn thành phố. Cùng với khắc phục kịp thời tình trạng xuống cấp và đầu tư, cải tạo, nâng cấp chợ, đảm bảo các yêu cầu an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường, thành phố cũng thúc đẩy lưu thông hàng hóa, phục vụ tốt nhu cầu dân sinh, tạo nguồn thu bền vững cho địa phương; huy động nguồn lực xã hội đầu tư xây dựng, cải tạo hệ thống chợ đồng bộ, hài hòa, khuyến khích ứng dụng công nghệ vào quản lý, mua bán tại chợ theo hướng văn minh, hiện đại.

Thành phố đặt ra mục tiêu đến hết năm 2030, 100% các chợ trên địa bàn thành phố được phê duyệt phương án giá sử dụng diện tích bán hàng, nội quy hoạt động…; 100% các chợ được xây dựng mới, cải tạo, sửa chữa, đảm bảo an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường, phòng cháy chữa cháy, hiệu quả kinh tế - xã hội; phấn đấu đầu tư cải tạo, sửa chữa, nâng cấp 69 chợ; đầu tư xây dựng mới 17 chợ...

Ông Phan Hùng Sơn, Phó Giám đốc Sở Công Thương chia sẻ, để thực hiện khai thác quản lý vận hành hiệu quả chợ truyền thống phải thực hiện hiệu quả 2 nhiệm vụ vừa nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và đầu tư cải tạo, phát triển hệ thống chợ. Theo đó, các đơn vị sẽ tập trung vào việc quy hoạch, đầu tư xây dựng, quản lý đất đai, tài chính, an ninh trật tự. Kịp thời phát hiện các tồn tại, sai sót và có giải pháp xử lý, khắc phục, đảm bảo việc quản lý và kinh doanh theo đúng quy định pháp luật. Đồng thời, tổng hợp, kiến nghị cấp thẩm quyền bổ sung, sửa đổi quy định phù hợp với tình hình thực tế và có cơ chế, chính sách ưu tiên, hỗ trợ các doanh nghiệp tham gia quản lý kinh doanh khai thác chợ. Nâng cao nhận thức của hộ kinh doanh về tuân thủ pháp luật, vệ sinh an toàn thực phẩm, môi trường, tài chính kế toán, đầu tư, niêm yết giá… Thu hút, kêu gọi các thành phần kinh tế tham gia đầu tư xây dựng quản lý, kinh doanh khai thác chợ. Tổ chức các hội nghị kết nối doanh nghiệp, hợp tác xã... với các tổ chức tín dụng để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, hợp tác xã tiếp cận với nguồn vốn đầu tư phát triển chợ với lãi suất ưu đãi.

KTS. Phan Thế Đạt, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư thành phố cho rằng, chợ truyền thống không thiếu khách, vấn đề là chưa được thiết kế lại phù hợp với phương thức tiêu dùng mới. Muốn thế, mỗi chợ phải định vị lại lượng khách hàng trung tâm, mục tiêu phát triển để có những hướng chỉnh trang phù hợp. Quá trình chỉnh trang không chỉ dừng lại ở nâng cấp cơ sở vật chất mà còn tái lập các giá trị biểu tượng, bố trí lại không gian, tạo thuận lợi nhất cho người dân trong mua bán, chú trọng đến chất lượng hàng hóa, bắt buộc niêm yết giá. Khi chợ đủ sạch, đủ tiện và đủ thú vị, người ta sẽ quay lại không chỉ để mua hàng, mà để trải nghiệm.

Ông Trần Hữu Linh, Cục Trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương cho rằng, để nâng cao hiệu quả quản lý chợ cần tập trung đầu mối quản lý thống nhất, xóa bỏ chợ tự phát; chuyển đổi từ mô hình chợ do Nhà nước đầu tư và quản lý sang mô hình có sự tham gia của các nguồn lực ngoài ngân sách (doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh). Đây được xem là giải pháp tất yếu để nâng cấp hạ tầng thương mại khi nguồn vốn ngân sách còn hạn chế. Để thu hút vốn xã hội hóa, thành phố Huế cần tập trung hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng cơ chế ưu đãi; phát triển mô hình chợ truyền thống kết hợp trải nghiệm văn hóa, du lịch để đa dạng hóa nguồn thu.

Cũng theo ông Trần Hữu Linh, hiện nay, nước ta có rất nhiều chính sách thu hút các thành phần kinh tế tham gia đầu tư quản lý chợ. Đầu tư xây dựng và quản lý, kinh doanh chợ vùng nông thôn nằm trong danh mục ngành nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư. Nhà nước cũng có chính sách hỗ trợ vốn từ ngân sách để đầu tư chợ dân sinh, chợ đầu mối. Ngoài ra, khi đầu tư chợ tại địa bàn nông thôn, nhà đầu tư được hưởng các chính sách ưu đãi hỗ trợ theo cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp nông thôn: Miễn giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuê mặt nước; tập trung đất đai; tiếp cận vốn tín dụng….