Vua Duy Tân và cuộc vận động khởi nghĩa ở Trung kỳ năm 1916

Thiếu tướng Trần Chí Cường tên thật là Trần Phong Nhã, quê ở thôn Phước Hưng, xã Chân Mây - Lăng Cô, thành phố Huế. Trong Cách mạng tháng Tám năm 1945, ông là Chủ tịch Ủy ban Khởi nghĩa tổng An Cư, huyện Phú Lộc. Bài viết này chủ yếu dựa vào tư liệu cuốn “Đường lên phía trước” của ông do Nhà xuất bản QĐND ấn hành năm 2005.

An Lăng – khu mộ chung của ba thế hệ làm vua Triều Nguyễn, gồm: vua Dục Đức (cha), vua Thành Thái (con) và vua Duy Tân (cháu), nằm trên đường Duy Tân, phường An Cựu, TP. Huế.

Khi nói về sự phát triển của báo chí Trung Kỳ giai đoạn 1930 - 1945, nhà nghiên cứu Huỳnh Văn Tòng cho biết “Dưới ảnh hưởng của chế độ chính trị và tình hình kinh tế, báo chí Trung Kỳ tỏ ra còn non kém hơn báo chí Bắc kỳ và Nam kỳ. Ngoài ra, yếu tố tâm lý cũng đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn cản sự phát triển của báo chí ở vùng đất An Nam này.

Cuộc đời vị vua yêu nước Duy Tân để lại trong tâm thức Huế nhiều ký ức đẹp; trong đó, có những bến nước mà ông đã từng gặp gỡ các chí sĩ để bàn bạc về cuộc khởi nghĩa phục quốc…

Diễn ra trong một thời gian ngắn (23/11 - 31/12/1940), song Khởi nghĩa Nam Kỳ là cuộc khởi nghĩa vũ trang có phạm vi rộng nhất và mức độ quyết liệt nhất kể từ khi thực dân Pháp xâm chiếm lục tỉnh Nam Kỳ năm 1867 đến thời điểm đó. Đã 80 năm trôi qua (23/11/1940 - 23/11/2020), nhưng cho đến nay, cuộc khởi nghĩa vẫn còn nguyên giá trị về ý nghĩa lịch sử và bài học sâu sắc.