 |
| Hệ thống phòng thủ tên lửa Vòm Sắt (Iron Dome) được triển khai tại Ashdod, Israel, ngày 12/11/2019. Ảnh: AFP/TTXVN |
Chuyên trang quân sự Army Recognition ngày 12/7 dẫn thông tin công bố bởi Romania-Insider cho biết Bộ trưởng Quốc phòng Romania Ionuț Moșteanu chính thức xác nhận kế hoạch mua hệ thống Iron Dome do Israel sản xuất, khiến Romania trở thành quốc gia châu Âu đầu tiên tích hợp giải pháp phòng không tầm ngắn đã được chứng minh qua chiến đấu này. Thông báo được đưa ra trong cuộc phỏng vấn với đài truyền hình quốc gia Romania (TVR), đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong thế trận quốc phòng của Romania, khi nước này chuẩn bị ký thỏa thuận mua sắm chính thức hệ thống phòng không tầm ngắn và rất ngắn (SHORAD–VSHORAD) vào mùa thu năm 2025.
Bộ trưởng Quốc phòng Ionuț Moșteanu nhấn mạnh sự cần thiết về chiến lược của việc sở hữu các hệ thống tên lửa phòng không Iron Dome, đồng thời nêu bật vai trò then chốt của chúng trong việc bảo vệ các cơ sở quân sự, cơ sở hạ tầng dân sự và các đô thị trước mối đe dọa từ tên lửa hành trình, rocket, đạn pháo và thiết bị bay không người lái (UAV). Dẫn chứng từ việc Israel gần đây đã đánh chặn thành công các đợt tên lửa của Iran nhằm vào Tel Aviv, Bộ trưởng Moșteanu cho biết Romania đang rất cần có được năng lực bảo vệ nhiều tầng lớp như vậy trong bối cảnh các mối đe dọa an ninh khu vực gia tăng, đặc biệt là dọc theo sườn phía Đông của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Việc mua sắm hệ thống Iron Dome đánh dấu một sự thay đổi lớn trong lộ trình hiện đại hóa quân sự của Romania, phù hợp với chiến lược chi tiêu quốc phòng rộng lớn hơn trong năm 2025, trong đó gần 30% ngân sách quốc phòng quốc gia được phân bổ cho việc mua sắm.
Hệ thống Iron Dome, do Rafael Advanced Defense Systems phối hợp cùng Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Israel (Israel Aerospace Industries) phát triển, được coi là hệ thống phòng không tầm ngắn hiệu quả nhất trên thế giới hiện nay, đã liên tục chứng minh tỷ lệ đánh chặn thành công vượt quá 90% trong điều kiện chiến đấu thực tế. Việc Romania đưa hệ thống này vào sử dụng đặt ra một tiêu chuẩn mới cho năng lực phòng không của các đồng minh châu Âu và có thể mở đường cho việc tích hợp sâu hơn công nghệ phòng không của Israel vào trong lực lượng NATO.
Theo các nguồn tin quốc phòng thân cận với cuộc đàm phán, gói mua sắm của Romania dự kiến sẽ bao gồm nhiều khẩu đội Iron Dome, mỗi khẩu đội bao gồm các tên lửa đánh chặn Tamir, hệ thống radar EL/M-2084, cùng với các đơn vị chỉ huy và điều khiển. Cấu hình này được thiết kế đặc biệt để đối phó với các mối đe dọa trên không đang ngày càng phát triển, từ UAV bay thấp đến các cuộc tấn công tên lửa bão hòa – vốn là những thách thức hàng đầu đối với các nhà hoạch định quốc phòng Đông Âu trong bối cảnh căng thẳng tại các khu vực xung đột lân cận ngày càng leo thang.
Hợp đồng Iron Dome nhiều khả năng sẽ được tiếp nối bởi các thương vụ mua sắm bổ sung, bao gồm các nền tảng phòng không tầm ngắn cơ động và các chương trình hiện đại hóa hải quân như tàu hộ vệ mang tên lửa, qua đó củng cố vai trò của Romania như một quốc gia tuyến đầu của NATO sở hữu các hệ thống phòng thủ hiện đại và có khả năng tương tác cao. Sau khi được triển khai, hệ thống Iron Dome sẽ không chỉ đóng vai trò răn đe, mà còn nâng cao đáng kể đóng góp của Romania đối với kiến trúc phòng không và phòng thủ tên lửa tích hợp của NATO.
Iron Dome là một hệ thống phòng không tầm ngắn di động, có thể hoạt động trong mọi điều kiện thời tiết. Hệ thống được thiết kế để đánh chặn và tiêu diệt các mối đe dọa trên không như rocket, đạn pháo, đạn cối (C-RAM), và tên lửa hành trình bay thấp, đặc biệt hiệu quả trong việc đối phó với các đạn pháo được phóng từ khoảng cách từ 4 đến 70km.
Hệ thống này lần đầu tiên được triển khai bởi Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) vào năm 2011 và từ đó đến nay đã trở thành một trong những hệ thống phòng không tầm ngắn được sử dụng nhiều nhất trên chiến trường, với hàng nghìn mục tiêu thù địch bị đánh chặn thành công, đạt tỷ lệ trên 90%. Iron Dome vận hành dựa trên ba thành phần chính: radar EL/M-2084, hệ thống quản lý chiến đấu và điều khiển hỏa lực (BMC), và bệ phóng trang bị tối đa 20 tên lửa đánh chặn Tamir cho mỗi khẩu đội.
Một trong những đặc điểm nổi bật của Iron Dome là khả năng đánh giá quỹ đạo của các mối đe dọa theo thời gian thực, chỉ khai hỏa đối với những mục tiêu có nguy cơ rơi vào khu vực dân cư hoặc các khu vực có giá trị cao, từ đó tối ưu hóa việc sử dụng tên lửa đánh chặn và giảm thiểu chi phí vận hành. Tên lửa Tamir – loại tên lửa đánh chặn chủ lực của hệ thống – được trang bị cảm biến quang-điện tử và đầu đạn kích nổ theo cự ly, đảm bảo khả năng tiêu diệt chính xác mục tiêu ngay trên không trung.
Tính cơ động và khả năng triển khai nhanh chóng khiến Iron Dome rất thích hợp để sử dụng cả trong môi trường đô thị lẫn chiến trường. Ngoài ra, hệ thống này có thể mở rộng và tương tác với các mạng lưới phòng không rộng hơn, bao gồm các hệ thống tầm trung và tầm xa như David’s Sling và Arrow, khiến nó trở thành một thành phần không thể thiếu trong kiến trúc phòng không đa tầng. Đối với Romania, việc tích hợp Iron Dome sẽ cung cấp một lớp bảo vệ quan trọng chống lại các mối đe dọa trên không trong môi trường an ninh khu vực phức tạp.
Ý nghĩa chiến lược của việc trang bị Iron Dome đối với Romania và NATO
Quyết định mua hệ thống Iron Dome đánh dấu một cột mốc chiến lược không chỉ đối với an ninh quốc gia Romania, mà còn đối với toàn bộ cấu trúc an ninh của sườn phía Đông NATO. Nằm dọc theo Biển Đen và giáp với Ukraine và Moldova, Romania giữ một vị trí địa lý trọng yếu trong liên minh, đóng vai trò như tuyến đầu răn đe trước các mối đe dọa có thể xuất phát từ phía Đông.
Việc tích hợp Iron Dome giúp Romania tăng cường đáng kể khả năng bảo vệ các căn cứ quân sự then chốt, cơ sở hạ tầng và khu vực dân cư khỏi các mối đe dọa trên không đa dạng, qua đó nâng cao khả năng phục hồi và mức độ sẵn sàng của thế trận phòng thủ NATO ở khu vực Đông Nam.
Khi trở thành quốc gia châu Âu đầu tiên áp dụng hệ thống tên lửa phòng không Iron Dome của Israel, Romania khẳng định vai trò là một thành viên NATO có năng lực công nghệ cao và cam kết chiến lược rõ ràng. Việc triển khai một giải pháp phòng không tầm ngắn đã được chứng minh qua thực chiến sẽ bổ sung một lớp bảo vệ thiết yếu cho hệ thống phòng không – phòng thủ tên lửa tích hợp của NATO, bổ trợ cho các năng lực quốc gia và liên minh khác. Trong bối cảnh bất ổn ngày càng tăng gần biên giới NATO, việc Romania mua sắm Iron Dome phát đi một thông điệp rõ ràng về quyết tâm, năng lực hiện đại và khả năng tương tác tác chiến, từ đó củng cố vị trí của nước này như một trụ cột trong kiến trúc an ninh tập thể của NATO tại Đông Âu.