 |
| Cháy rừng nghiêm trọng tại khu vực rừng nhiệt đới Amazon. Ảnh: AP/nhandan |
Viện Nghiên cứu không gian quốc gia Brazil (INPE) - cơ quan giám sát toàn bộ Nam Mỹ, cho biết từ tháng 1 đến tháng 3 năm nay, các vệ tinh đã ghi lại hơn 30.200 điểm cháy ở Venezuela - mức cao nhất trong giai đoạn 3 tháng đầu năm kể từ khi dữ liệu bắt đầu được ghi nhận từ năm 1999.
Theo các nhà nghiên cứu, các đám cháy do con người tạo ra (nhằm dọn đất cho nông nghiệp) đang lan rộng ngoài tầm kiểm soát do nhiệt độ cao và lượng mưa thấp ở miền bắc Nam Mỹ, cũng như do thiếu kế hoạch phòng ngừa. Các nhà khoa học cho rằng hạn hán vì biến đổi khí hậu và El Nino - hiện tượng nóng lên tự nhiên ở phía đông Thái Bình Dương, đã làm ảnh hưởng đến các kiểu thời tiết toàn cầu.
Manoela Machado, nhà nghiên cứu tại Đại học Oxford, cho biết trong khi mùa mưa đang làm dịu khu vực phía nam Amazon ở Brazil trong những tháng gần đây, thì các đám cháy ở Venezuela có thể là một dấu hiệu đáng lo ngại cho những gì sắp xảy ra khi mùa khô đến gần.
Các vụ cháy rừng dữ dội nhất trong khu vực thường xảy ra ở Brazil vào tháng 8 và tháng 9 hằng năm dọc theo rìa phía đông nam của Amazon - nơi nạn phá rừng để lấy đất nông nghiệp diễn ra mạnh mẽ nhất.
Theo đơn vị Dịch vụ công viên quốc gia, tại Venezuela, khoảng 400 lính cứu hỏa đã nỗ lực dập tắt ngọn lửa lớn đang đe dọa Công viên Quốc gia Henri Pittier - khu bảo tồn bên bờ biển với những khu rừng quý hiếm.
Bộ Môi trường Venezuela hồi tháng trước cho biết đã triển khai nỗ lực phối hợp bằng trực thăng và thiết bị bổ sung để dập tắt đám cháy ở Henri Pittier, đồng thời đang tăng cường nỗ lực chữa cháy dọc theo đường cao tốc cắt ngang công viên.
Theo dữ liệu của NASA, tính đến cuối tháng 3 đã có 5.690 vụ cháy diễn ra trên khu vực Amazon tại Venezuela, chiếm hơn 50% tổng số vụ cháy rừng trên toàn bộ khu vực Amazon trải dài ở 9 quốc gia.
Một nhân chứng cho biết các đám cháy đang bao phủ thành phố Guayana, trung tâm đô thị lớn nhất của Venezuela.
Thiếu trách nhiệm với khu vực
Thời tiết nóng và khô hơn góp phần dẫn tới các vụ cháy ở Venezuela đang gây ra các đám cháy xuyên biên giới ở bang Roraima của Brazil, đe dọa các khu bảo tồn bản địa ở đó.
Ông Michael Coe, phụ trách Trung tâm nghiên cứu khí hậu Woodwell cho biết lượng mưa ở Venezuela và Roraima hiện chỉ bằng 10% - 25% mức bình thường trong khoảng 30 - 90 ngày qua.
Kỹ sư lâm nghiệp Jose Rafael Lozada nói rằng khu vực này đang trong một vòng luẩn quẩn, trong đó biến đổi khí hậu góp phần tạo ra tình trạng khô và nóng, làm trầm trọng thêm các vụ hỏa hoạn, đồng thời giải phóng khí nhà kính, khiến biến đổi khí hậu càng thêm trầm trọng.
Hỏa hoạn thường không xảy ra một cách tự nhiên trong rừng nhiệt đới ẩm ướt. Con người gây ra phần lớn các vụ cháy để phá rừng làm trang trại và trại chăn nuôi, một thông lệ vốn đã có từ lâu.
Từ năm ngoái, hạn hán ở Amazon đã làm đảo lộn cuộc sống ở khu rừng nhiệt đới lớn nhất thế giới khi đẩy mực nước sông xuống mức thấp kỷ lục, giết chết những loài cá heo có nguy cơ tuyệt chủng và làm gián đoạn các chuyến tàu chở thực phẩm và thuốc men đến hàng chục thành phố.
Nhà nghiên cứu Machado cho biết mặc dù có rất nhiều thông tin theo dõi các vụ cháy và cảnh báo các rủi ro về khí hậu đang ở phía trước, nhưng các chính phủ trong khu vực vẫn chưa đưa ra được những phản ứng mạnh mẽ để ngăn chặn các đám cháy.
Theo bà, các chính phủ nên cấm đốt lửa trong thời gian khô hạn, thực hiện các phản ứng có mục tiêu nhanh hơn để ngăn chặn đám cháy trước khi chúng vượt quá tầm kiểm soát và thuê lính cứu hỏa quanh năm thay vì tạm thời.
Tại Venezuela, lực lượng cứu hỏa và nhiều chuyên gia khác cho biết chính phủ còn thiếu các biện pháp phản ứng. “Rừng không được bảo vệ do thiếu thiết bị chống cháy rừng”, William Lopez, lãnh đạo công đoàn của công ty lâm nghiệp nhà nước Maderas del Orinoco cho hay.