 |
| Mỹ gây áp lực với các nước mua dầu Nga, nhưng cả Ấn Độ lẫn Trung Quốc đều không lùi bước (trong ảnh: Một cơ sở khai thác dầu của Nga). Ảnh: TASS/TTXVN |
Trước sức ép ngày càng tăng từ Mỹ về việc cắt giảm nhập khẩu dầu mỏ Nga, Ấn Độ và Trung Quốc đã có những phản ứng mạnh mẽ, khẳng định quyền tự chủ trong chính sách năng lượng và từ chối khuất phục trước các lời đe dọa trừng phạt.
Ấn Độ kiên định lập trường bất chấp đe dọa từ chính quyền Trump
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố kế hoạch áp dụng "hình phạt" tài chính đối với các quốc gia tiếp tục nhập khẩu dầu từ Nga, đặc biệt nhắm vào Ấn Độ và Brazil. Ông Trump tuyên bố sẽ áp thuế quan 25% lên hàng hóa Ấn Độ, đồng thời chỉ trích New Delhi là "nước mua năng lượng lớn nhất của Nga, cùng với Trung Quốc" trong bối cảnh xung đột Ukraine đang diễn ra.
Tuy nhiên, theo hãng thông tấn TASS (Nga) ngày 4/8, các quan chức Ấn Độ đã xác nhận rằng nước này không có kế hoạch thay đổi chính sách và sẽ tiếp tục mua dầu từ Nga. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ấn Độ Shri Randhir Jaiswal khẳng định: "Chúng tôi đưa ra quyết định dựa trên giá dầu trên thị trường quốc tế và tùy thuộc vào tình hình toàn cầu tại thời điểm đó".
Chính phủ Ấn Độ cũng chưa đưa ra chỉ thị nào cho các nhà máy lọc dầu trong nước nhằm ngăn chặn hoặc giảm lượng dầu thô nhập khẩu từ Nga, theo New York Times dẫn lời hai quan chức cấp cao của nước này.
Chuyên gia Qian Feng từ Viện Chiến lược Quốc gia thuộc Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) giải thích với tờ Hoàn cầu Thời báo rằng, Ấn Độ sẽ không từ bỏ việc mua dầu của Nga bất chấp áp lực từ Mỹ. Ông chỉ ra rằng Ấn Độ là một quốc gia thiếu dầu, và dầu của Nga mang lại cho New Delhi những lợi thế về chi phí hiệu quả và chất lượng cao, đồng thời là sự bảo đảm cho sự phát triển kinh tế.
Số liệu cho thấy sự phụ thuộc ngày càng tăng của Ấn Độ vào dầu mỏ Nga. Trước cuộc xung đột ở Ukraine nổ ra, Ấn Độ chỉ mua 2% lượng dầu từ Nga. Hiện nay, tỷ trọng dầu nhập khẩu từ Nga của Ấn Độ đã tăng lên 35%, khiến Ấn Độ là nước mua dầu thô vận chuyển bằng đường biển lớn nhất của Nga.
Trung Quốc bác bỏ yêu cầu của Mỹ
Về phần mình, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng đã tuyên bố rõ ràng rằng nước này không có kế hoạch điều chỉnh chính sách năng lượng do áp lực từ bên ngoài. "Trung Quốc sẽ luôn đảm bảo nguồn cung năng lượng theo cách phục vụ lợi ích quốc gia. Ép buộc và gây sức ép sẽ không đạt được điều gì. Trung Quốc sẽ kiên quyết bảo vệ chủ quyền, an ninh và lợi ích phát triển của mình", Bộ Ngoại giao Trung Quốc khẳng định.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent thừa nhận rằng phía Trung Quốc "rất coi trọng chủ quyền của mình" khi mua dầu của Nga, và gọi các nhà đàm phán Trung Quốc là "cứng rắn". Tuy nhiên, ông vẫn bày tỏ hy vọng có thể đạt được thỏa thuận trong tương lai.
Đánh giá về vấn đề trên, Lu Xiang, nghiên cứu viên tại Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc, nhận định rằng Ấn Độ (và Brazil) đang hành động theo nguyên tắc bảo vệ lợi ích chính đáng, phản ánh việc họ theo đuổi chính sách đối ngoại độc lập. Ông cho rằng: "Thay vì thụ động chờ đợi, tốt hơn hết là nên kiên định để giảm thiểu thiệt hại".
Chuyên gia Qian Feng cũng cảnh báo rằng những nỗ lực gây sức ép lên New Delhi của Washington có thể khiến Ấn Độ quay trở lại chính sách cân bằng giữa các cường quốc.
Mặc dù kiên định lập trường chính trị, Ấn Độ đã có những điều chỉnh chiến thuật trong thực tế. Theo hãng tin Reuters ngày 4/8, tập đoàn lọc dầu lớn nhất Ấn Độ, Indian Oil Corporation, đã mua 7 triệu thùng dầu từ Mỹ để giao trong tháng 9 năm nay. Trong những tuần gần đây, các nhà máy lọc dầu quốc doanh của Ấn Độ đã tạm dừng mua dầu từ Nga do chênh lệch giá đang thu hẹp và áp lực địa chính trị. Ít nhất hai tàu chở dầu của Nga đến Ấn Độ đã phải chuyển hướng sau gói trừng phạt gần đây của Mỹ.
Trong khi Mỹ đang tìm cách giảm xuất khẩu dầu từ Nga và Iran nhằm hạn chế ngân sách quân sự của hai nước này, Gabriel Wildau từ công ty tư vấn Teneo bày tỏ nghi ngờ về khả năng thực hiện lời đe dọa áp thuế 100% của Tổng thống Trump, cho rằng điều này có thể phá hủy mọi cơ hội đàm phán thương mại trong tương lai.