Phát biểu tại cuộc đối đối thoại giữa Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam và đại diện một số hiệp hội doanh nghiệp (DN) sản xuất, kinh doanh thực phẩm, ông Trương Đình Hoè, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP) đề nghị Bộ Y tế bỏ quy định cấp giấy xác nhận công bố phù hợp với quy định an toàn thực phẩm (ATTP) tại Nghị định 38/2012/NĐ-CP và thay bằng Bảng đăng ký chất lượng thực phẩm.
Chưa sửa vì "còn vấn đề này kia"
Lý do được đại diện VASEP đưa ra là Luật ATTP đã quy định DN chỉ có trách nhiệm đăng ký công bố hợp quy về ATTP mà không phải xin xác nhận của cơ quan nhà nước. Việc cấp xác nhận công bố phù hợp với quy định ATTP không làm thay đổi trách nhiệm của DN về ATTP đối với sản phẩm được công bố, nhưng lại dễ bị lạm dụng biến thành cấp phép, dẫn đến xin-cho trên thực tế.
Thứ trưởng Bộ Y tế Trương Quốc Cường cho biết, về vấn đề này Bộ Y tế đã có nhiều cuộc họp, có công văn phối hợp với các bộ liên quan như Bộ KH&CN, Bộ Công Thương về việc sửa quy định công nhận phù hợp ATTP song còn “nhiều vấn đề này, vấn đề kia” nên đến nay vẫn chưa sửa được.
Việc cấp xác nhận công bố phù hợp với quy định ATTP không làm thay đổi trách nhiệm của DN về ATTP đối với sản phẩm được công bố, nhưng lại dễ bị lạm dụng biến thành cấp phép, dẫn đến xin-cho.
Phần trả lời bổ sung của Cục trưởng Cục ATTP Nguyễn Thanh Phong nêu quan điểm chưa đồng ý đề xuất cho phép DN tự công bố phù hợp ATTP với lý do nếu chỉ để DN tự công bố sản phẩm có thể gây nhầm lẫn cho người dùng, khó xử lý nếu có các loại phụ gia thực phẩm, các loại dược liệu bị cấm hay khuyến cáo không sử dụng, các chỉ tiêu an toàn về vi sinh vật, kim loại nặng vượt mức cho phép…
“Vậy có phải tất cả các sản phẩm thực phẩm đều như vậy hay có thể phân loại thành loại thực phẩm chỉ cần công bố và những thực phẩm có nguy cơ cao thì buộc phải có xác nhận công bố? Thứ hai, một số quy định về ghi trên nhãn, chỉ tiêu về hàm lượng kim loại, vi sinh vật… thì đương nhiên trong quy định của pháp luật đã có, DN vi phạm thì sẽ bị xử lý theo quy định, đây là trách nhiệm của các DN”, Phó Thủ tướng nêu câu hỏi.
Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Trần Văn Tùng nhận xét, hiện Bộ Y tế đang có các văn bản quản lý thay vì các quy chuẩn, quy trình kỹ thuật đối với việc công nhận phù hợp ATTP. Theo thống kê hiện chỉ có 2% sản phẩm thực phẩm có quy chuẩn kỹ thuật. Vì vậy, Bộ KH&CN đã giao Tổng cục Tiêu chuẩn - Đo lường -Chất lượng phối hợp với Cục ATTP (Bộ Y tế) khẩn trương chuyển đổi các quy định thành quy chuẩn kỹ thuật.
“Bao giờ các đồng chí hoàn thành việc này? Bản chất nhiều quy chuẩn kỹ thuật, quy trình này chúng ta đã có, hoàn toàn theo Ủy ban Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (Ủy ban Codex). Cái nào đã có đầy đủ thì công nhận ngay, còn cái nào thiếu, hoặc những sản phẩm đặc thù của Việt Nam, chúng ta khẩn trương nghiên cứu, hoàn thiện tiếp. Những yêu cầu vô lý, tuỳ tiện, không có cơ sở khoa học đối với DN phải bỏ ngay. Các đồng chí phải thật cụ thể, mỗi ngày là bao nhiêu tiền bạc của DN”, Phó Thủ tướng nói.
Lãnh đạo Bộ KH&CN cam kết phối hợp chặt chẽ với Bộ Y tế và tiến hành thẩm định, công nhận các quy chuẩn, quy trình kỹ thuật đã có đầy đủ (hiện chiếm khoảng 60-70% số quy định công nhận phù hợp ATTP) trong thời gian không quá 30 ngày.
Lãnh đạo Bộ Y tế cam kết với Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam sẽ sửa các quy định về thủ tục xác nhận công bố phù hợp quy định an toàn thực phẩm (ATTP) đang gây không ít khó khăn cho DN.
Thứ trưởng Nguyễn Quốc Cường cho biết, Bộ Y tế sẽ tiếp thu các ý kiến của DN theo hướng DN có văn bản công bố phù hợp với quy định ATTP gửi lên Cục ATTP theo hệ thống điện tử và sau 1 tuần cơ quan quản lý không có ý kiến thì DN được triển khai thực hiện.
“Tuy nhiên đối với một số nhóm thực phẩm có nguy cơ cao về sức khoẻ con người như sữa, thực phẩm công thức dinh dưỡng cho trẻ em, thực phẩm chức năng, phụ gia thực phẩm… cần có cơ chế kiểm soát phù hợp”, Thứ trưởng Cường bày tỏ.
Như vậy, phần lớn các loại thực phẩm (trừ một số nhóm nguy cơ cao) sẽ không phải trải qua thủ tục xin xác nhận công bố của cơ quan nhà nước.
Kiểm tra chuyên ngành khi "thật cần thiết"
Một vấn đề không mới được các DN nêu lên tại cuộc họp là tỉ lệ kiểm tra chuyên ngành các lô hàng thực phẩm xuất nhập khẩu vẫn quá lớn, gây tốn kém chi phí cho DN.
Theo số liệu của Cục Công nghệ thông tin (Tổng cục Hải quan), năm 2016 có 163.000 lô hàng phải kiểm tra ATTP khi nhập khẩu. Với khảo sát của Viện Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), chi phí cho việc này trung bình 6-10 triệu đồng/lô hàng thì tổng chi phí DN phải chịu từ 978-1.630 tỷ đồng/năm
Đại diện Eurocham cho biết, tại các nước châu Âu, Mỹ, Nhật Bản việc kiểm tra chuyên ngành theo hướng xác suất và thường chiếm 1-3% số lô hàng, tuy nhiên nếu phát hiện vi phạm và có cảnh báo thì tỉ lệ tăng lên từ 30% hoặc 100%. Hiện tại ở Việt Nam tỉ lệ kiểm tra các lô hàng thực phẩm đang dao động 30-35% dù mục tiêu Nghị quyết 19 đặt ra là giảm xuống 15% nhưng các bộ triển khai rất chậm.
“Luật quy định kiểm tra chuyên ngành nhưng nếu chúng ta biết rõ không cần thiết mà vẫn làm theo cách cũ thì không được. Tinh thần là chỉ kiểm tra những gì thực sự cần thiết”, Phó Thủ tướng nói và giao Bộ Y tế, cơ quan chủ trì soạn thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 38 đưa các nội dung này vào.
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cũng đã nghe đại diện DN nêu ra từng vấn đề cụ thể, yêu cầu các bộ liên quan cùng giải đáp, tháo gỡ, như: Đề nghị quy định rõ 3 phương thức kiểm tra quy định tại Luật ATTP khắc phục tình trạng mỗi bộ quy định khác nhau; kiến nghị mặt hàng tươi sống mới phải kiểm dịch, mặt hàng vừa phải kiểm dịch vừa phải kiểm tra ATTP thì giao cho cơ quan kiểm dịch thực hiện.
Theo Dân trí