Tháng 7/2025, cô giáo Nguyễn Thị Diệu Hạnh đồng hành cùng học trò Bùi Hoàng Đại Dương sang Philippines tham dự Kỳ thi Olympic Sinh học quốc tế 2025. Trước thời khắc công bố giải, cô Hạnh nôn nao, hồi hộp không kém học trò. Từ Philippines, cô nhắn về: Dương đã cầm chắc Huy chương Bạc (HCB) và rất hy vọng màu huy chương sẽ là Vàng, bởi tổng 2 bài thi lý thuyết và 4 bài thi thực hành của Dương đều đạt trên 80%. Cuối cùng, Dương nhận HCB - một kết quả xuất sắc dù tiếc nuối vì chưa chạm tới HCV.

Cô Hạnh phát hiện ra tố chất đặc biệt của Đại Dương từ khi em học lớp 8 Trường THCS Nguyễn Tri Phương. Vậy nên, cô đã định hướng, có kế hoạch bồi dưỡng sớm cho em. Kết quả, Dương là học sinh lớp 10 đầu tiên của chuyên Sinh đoạt giải Ba quốc gia; lớp 11 đoạt giải Nhất và được vào vòng tuyển chọn đội tuyển quốc tế (chỉ thiếu 0,25 điểm). Lớp 12, cô trò tiếp tục nỗ lực và Dương trở thành thủ khoa kỳ thi chọn đội tuyển quốc tế của cả nước.

Bùi Hoàng Đại Dương là học sinh thứ 5 chuyên Sinh, Trường THPT Chuyên Quốc Học - Huế được tham gia kỳ thi Olympic quốc tế. Trong 5 lần học sinh đi thi, cô Hạnh 3 lần được tham dự làm quan sát viên cùng đoàn Olympic Sinh học Việt Nam, tại Anh 2017, Armenia 2022 và Philippines 2025. Đưa học trò bước ra sân chơi trí tuệ lớn, cũng trải qua cảm giác hồi hộp đến nghẹt thở. “Ngày các em hái quả ngọt là niềm vui vỡ òa. Cô giáo thấy mình đã định hướng đúng, còn các em hạnh phúc vì đã nỗ lực hết mình, thể hiện những kiến thức thầy cô truyền thụ”, cô Hạnh chia sẻ.

Năm 2022, Trương Văn Quốc Đạt thi tại Armenia. Vì say máy bay và thời điểm đó đang còn dịch COVID-19 nên khi vừa đến nơi, em đã bị ốm. Cô Hạnh nhớ lại: “Hai cô trò cách ly theo quy định nên tôi không biết tình hình em thế nào. Cả đêm hôm đó tôi trằn trọc không ngủ, sợ em không thể tham dự kỳ thi. Rất may lúc đó hội đồng thi không chuẩn bị kịp đề thi nên đã dời lui 1 ngày và Đạt kịp hồi phục. Kết quả em đoạt HCB với số điểm cao nhất đoàn Việt Nam”.

Bây giờ, Đạt là sinh viên giỏi năm thứ 4 của Trường Đại học Y - Dược Huế. Em cho biết, thành tích THPT là hành trang quý để em phát triển trong môi trường y khoa: “Em được các thầy cô, đặc biệt là cô Hạnh định hướng, dạy dỗ, cung cấp tài liệu phù hợp, kết nối với các thầy cô ở Hà Nội để em được học, nâng cao kiến thức. Sự hỗ trợ này giúp em tự tin, quyết tâm theo đuổi mục tiêu đạt huy chương quốc tế”.

Trước đây, thành tích của bộ môn sinh tại Trường THPT Chuyên Quốc Học - Huế khá khiêm tốn, chỉ dừng lại ở giải Nhì HSG quốc gia, chưa có học sinh đi thi quốc tế. Cô Hạnh nhớ lại: “Tôi đã trải qua 29 năm giảng dạy, trong đó có 25 năm dạy chuyên. Từ tháng 10/2013, tôi chính thức trở thành Tổ trưởng bộ môn Sinh của Trường THPT Chuyên Quốc Học. Nhìn qua tỉnh, thành bạn, các trường THPT chuyên nổi tiếng đều có thành tích tốt ở bộ môn này. Đó là niềm trăn trở, khát khao và động lực thôi thúc tôi lập ra đề án thay đổi ngay từ khi nhậm chức trưởng bộ môn”.

Muốn có học sinh vươn đến đấu trường quốc tế, phải bắt đầu từ việc tìm “hạt giống”. Đó là những học sinh hội đủ các yếu tố: Đam mê môn sinh học, tư duy toán học nhanh nhạy, thành thạo tiếng Anh và có sức khỏe tốt. Cô Hạnh luôn nhận ra rất sớm những “hạt giống” triển vọng từ lớp 8, lớp 9.

Tuy nhiên, để tìm được nhân tố cũng không phải dễ. Có năm tìm được 1-2 em nhưng có khi không có em nào. “Một học sinh để ra được đấu trường quốc tế thì độ nhanh nhạy phải ở mức “siêu sao”. Con gái tôi học cùng Đại Dương, năm lớp 11, cháu đoạt giải Nhì HSG quốc gia môn sinh học. Dù tôi biết con mình có thể lọt vào vòng 2 để chọn đi thi quốc tế nhưng chưa đủ tầm để ra đấu trường lớn nên tôi chọn Đại Dương để bồi dưỡng. Sự lựa chọn càng chính xác thì công tác bồi dưỡng càng thuận lợi và đạt kết quả như mong muốn”, cô Hạnh nói.

Và, những gương mặt được cô Hạnh lựa chọn đều cho quả ngọt. Từ 2017 - 2025, Trường Quốc Học - Huế có 15 học sinh được vào vòng 2 thi chọn đội tuyển quốc tế; trong đó, có 5 em lọt vào đội tuyển quốc tế và cả 5 đều đoạt huy chương Olympic Sinh học quốc tế, gồm 2 HCV và 3 HCB. Trong 5 lần thi, có 3 lần học sinh Quốc Học - Huế đạt điểm cao nhất đoàn IBO Việt Nam, gồm: Trương Đông Hưng (2017), Hồ Việt Đức (2020) và Trương Văn Quốc Đạt (2022).

Để bồi dưỡng đúng hướng cho học sinh, cô Diệu Hạnh luôn chủ động tiếp cận những tri thức mới, theo sát xu hướng ra đề trong các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia và quốc tế. Từ đó, định hướng cho học trò cách tư duy và chiến lược làm bài hiệu quả. Qua những lần được làm quan sát viên trong các kỳ thi quốc tế, cô học tập cách thức tổ chức kỳ thi, nắm được nội dung kiến thức đề thi quốc tế để điều chỉnh cách dạy, cách học đúng hướng. Ngoài kiến thức, cô còn là người truyền cảm hứng về môn học và rèn luyện bản lĩnh cho học trò.

Theo nhận xét của thầy Nguyễn Phú Thọ, Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Quốc Học - Huế, cô Diệu Hạnh là giáo viên đam mê, tận tụy với nghề. Cô có tầm nhìn chiến lược lâu dài trong việc lập kế hoạch để tuyển chọn, bồi dưỡng những học sinh đi thi quốc gia và quốc tế. Cô đánh giá năng lực của học sinh chính xác, em nào được cô đánh giá cao đều lọt vào đội tuyển đi thi quốc tế, đạt huy chương. Đây không phải là sự ngẫu nhiên mà là kết quả của sự nỗ lực lâu dài, bền bỉ, có kế hoạch, chiến lược cùng quyết tâm cao.

Công tác bồi dưỡng Olympic đòi hỏi cô Hạnh phải đầu tư rất nhiều thời gian và trí lực, đánh đổi thời gian dành cho gia đình và thời gian nghỉ ngơi. Áp lực lớn nhất là trách nhiệm trước kỳ vọng của học sinh, phụ huynh và nhà trường, trong khi kết quả không phải lúc nào cũng tương xứng với nỗ lực đã bỏ ra. Tuy vậy, cô luôn xem đó là sự hy sinh cần thiết và có ý nghĩa, vì thành tích quốc tế của học trò và chất lượng đào tạo mũi nhọn của Trường Quốc Học - Huế.