Cái khó trong tiêu thụ thanh trà tuy không nằm ngoài quy luật cung - cầu, nhưng không phải do nguồn cung vượt cầu, thị trường bão hòa mà nằm ở khâu lưu thông. Hiện nay, do tác động của dịch COVID-19, các địa phương phải áp dụng các biện pháp ngăn chặn dịch bệnh, nên việc lưu thông hàng hóa nói chung đều gặp ít nhiều khó khăn. Với trái thanh trà, hai thị trường có sức tiêu thụ lớn là Đà Nẵng và Quảng Trị bùng phát dịch COVID-19 phải hạn chế đi lại nên tác động trực tiếp đến việc tiêu thụ.
Sản lượng không lớn, thị trường chủ yếu trong tỉnh và một số tỉnh lân cận nhưng tác động của dịch bệnh đối với trái thanh trà đã thấy rõ. Với con tôm nuôi trên cát ở vùng Ngũ Điền cũng vậy, dù vượt qua một vụ nuôi khó khăn nhưng nay cũng gặp khó ở khâu tiêu thụ.
Nhìn rộng ra các loại trái cây nói riêng và nông thủy sản của Việt Nam chung hiện nay, mức độ tác động này còn lớn hơn rất nhiều, nhất là với các loại nông thủy sản xuất khẩu. Ngay như thị trường Trung Quốc có sức tiêu thụ lớn và tương đối dễ tính, nhưng hiện nay việc xuất khẩu nông thủy sản tươi cũng gặp nhiều khó khăn không chỉ do ảnh hưởng của dịch COVID-19, mà còn có các yêu cầu cao hơn về tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm, kiểm dịch. Với các thị trường khó tính hơn như Mỹ, Australia, EU… dù các doanh nghiệp đã đáp ứng tốt các yêu cầu về chất lượng nông thủy sản, nhưng nay việc xuất khẩu các loại trái cây tươi như xoài, thanh long cũng gặp khó khăn do ảnh hưởng dịch COVID-19, đối tác không thể cử người giám sát trực tiếp việc chiếu xạ.
Trong nền kinh tế hàng hóa hiện nay, việc sản xuất với quy mô lớn là tất yếu. Điều này không chỉ tạo ra sản phẩm với số lượng lớn, kiểm soát được chất lượng mà còn góp phần hạ giá thành, tạo điều kiện cho việc tổ chức chế biến, tiêu thụ đáp ứng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Tùy theo từng loại nông thủy sản và nhu cầu của thị trường, các doanh nghiệp lựa chọn các phương thức tiêu thụ khác nhau như xuất tươi, sơ chế, chế biến sâu.
Tuy nhiên, với tác động của dịch COVID-19, điểm yếu của việc xuất khẩu trái cây, nông thủy sản tươi đã bộc lộ nhiều hạn chế. Đó là dễ bị đứt gãy thị trường, bị thiệt hại nặng do thời gian bảo quản hàng tươi không được lâu…
Để “tính đường dài” cho nông thủy sản Việt Nam, ngoài việc đầu tư mở rộng quy mô, áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất an toàn, nâng cao chất lượng sản phẩm thì việc đầu tư công nghệ bảo quản, chế biến sâu cũng cần được đầu tư thích đáng. Thực tế từ cây chanh leo ở Tây Nguyên, khi có doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu không chỉ thúc đẩy sản xuất phát triển bền vững mà giá trị của cây chanh leo cũng được tăng lên.
Nếu đầu tư thỏa đáng cho khâu bảo quản, chế biến, người dân không còn nơm nớp chuyện “được mùa, mất giá”. Câu chuyện giải cứu nông sản từng lặp đi lặp lại nhiều lần với nhiều loại nông sản chắc chắn sẽ được khắc phục.
Hoàng Minh