 |
| Phan Thị Phương Thanh sáng tạo sản phẩm macrame |
Sợi dây kể chuyện
“Tam Sơn Vọng Thủy” là một trong những tác phẩm mới của Phương Thanh, lấy cảm hứng từ họa tiết Tam Sơn Thủy ba - một mô-típ nghệ thuật đặc trưng của Triều Nguyễn. Từ chất liệu dây đan, tác phẩm gợi lại bố cục quen thuộc trong mỹ cảm cung đình Huế: Ba dãy núi tầng tầng vững chãi, phía dưới là dòng nước mềm mại không ngừng chuyển động.
Ở tác phẩm này, các mảng hình được xử lý theo hướng cách điệu, tạo cảm giác đan xen giữa tĩnh và động. Những nút thắt liên kết thành cấu trúc có nhịp điệu, gợi một không gian thị giác vừa chặt chẽ vừa uyển chuyển. Với Phương Thanh, “Tam Sơn Vọng Thủy” không chỉ là một sản phẩm hoàn thiện về kỹ thuật mà còn là cách chị gửi gắm tinh thần thẩm mỹ Huế vào một hình thức thủ công đương đại.
Chị Thanh cho biết, đã ấp ủ ý tưởng thể hiện họa tiết này bằng macrame từ khá lâu: “Họa tiết Tam Sơn Thủy ba là một trong những biểu tượng gợi cho tôi nhiều cảm xúc, đặc biệt khi xuất hiện trên các bộ cổ phục. Từ lâu, tôi đã muốn thử thể hiện hình ảnh này bằng macrame, nhưng phải đến đầu năm nay, sau 6 năm gắn bó với nghề, tôi mới cảm thấy mình đủ độ chín để thực hiện”.
Bên cạnh “Tam Sơn Vọng Thủy”, một số sản phẩm khác cũng được Phương Thanh thực hiện lấy cảm hứng từ văn hóa Huế, như khánh, dây lá hóa rồng, hình ảnh sông Hương, cầu Trường Tiền hay quai nón lá…
Không chỉ dừng lại ở các sản phẩm trang trí, Phương Thanh còn đưa macrame vào áo dài. Chị đã tham gia chế tác cho bộ sưu tập áo dài macrame của nhà thiết kế (NTK) Giang Thanh, mở ra một thử nghiệm giàu tính sáng tạo.
NTK Giang Thanh chia sẻ, trong quá trình thực hiện chương trình “Sóng nước Tam Giang”, chị muốn thể hiện được cái hồn đặc trưng của vùng đất Quảng Điền - nơi đời sống người dân gắn liền với đầm phá - ý tưởng kết hợp áo dài với hình ảnh tấm lưới vì thế được hình thành. Tuy nhiên, chất liệu lưới truyền thống khá cứng, khó đưa vào trang phục. Khi gặp macrame của Phương Thanh, nhìn cách đan và các nút thắt, NTK Giang Thanh nghĩ ngay đến việc có thể mô phỏng lại kết cấu của lưới bằng chính kỹ thuật này.
Những lớp đan mềm mại macrame được tạo hình, kết hợp cùng áo dài, tạo nên một tổng thể vừa giàu tính tạo hình, vừa giữ được sự uyển chuyển đặc trưng. Đây cũng là điểm nhấn độc đáo khi nghệ thuật đan dây macrame được hòa quyện với màu sắc và phom dáng của áo dài truyền thống. Theo Phương Thanh, các thiết kế macrame khi ứng dụng vào trang phục luôn hướng đến việc tôn vinh phom dáng tà áo dài, đồng thời tạo nên những điểm nhấn thủ công vừa đủ để làm nổi bật tổng thể mà không phá vỡ nét thanh thoát vốn có.
Làm macrame như cách người Huế sống
Phương Thanh biết đến macrame trong thời gian học và làm việc trong lĩnh vực thiết kế nội thất tại TP. Hồ Chí Minh. Cơ duyên đến vào dịp Giáng sinh năm 2019, khi chị được tặng một chiếc mành macrame do bạn tự làm.
Macrame là nghệ thuật thắt dây. Mỗi nút thắt đều đòi hỏi sự kiên nhẫn và khéo tay. Kỹ năng về hội họa, thẩm mỹ hay thiết kế là một lợi thế khi chọn macrame. Riêng với Thanh, thiền - chánh niệm cũng là một trong những kỹ năng quan trọng để chị có thể duy trì được đam mê, tỉ mẩn, kiên định với loại hình nghệ thuật này.
Thời gian để hoàn thành một sản phẩm macrame có thể chỉ mất một vài giờ, có thể mất nhiều ngày, nhiều tháng hoặc cả năm tùy thuộc kích thước, ý tưởng thiết kế, kỹ thuật thắt nút, chất liệu… Trong hành trình gắn bó với macrame, Huế hiện diện trong sáng tạo của Phương Thanh một cách tự nhiên. Từ cảnh quan, kiến trúc đến những sinh hoạt thường ngày, nhiều chi tiết nhỏ trở thành chất liệu cho các thiết kế. Chị cho rằng, chính mảnh đất này đã nuôi dưỡng khả năng cảm nhận, giúp chị tìm thấy nguồn cảm hứng từ thiên nhiên, những điều bình dị, gần gũi trong đời sống.
Nhiều người ấn tượng khi tiếp cận các sản phẩm của Phương Thanh bởi sự hòa sắc. Chị Xuân Vượng cho rằng, dù macrame có nguồn gốc phương Tây, nhưng trong cách thể hiện của Phương Thanh lại đậm chất Á Đông, đặc biệt ở những gam màu trầm mặc, nhuốm màu thời gian của văn hóa Huế.
Với dòng sản phẩm macrame về Huế, Phương Thanh đang thử nghiệm một số sản phẩm phụ kiện, quà tặng như quai nón lá, magnet, sticker, mành macrame khánh Huế khắc gỗ… Những sản phẩm nhỏ gọn này được kỳ vọng sẽ trở thành cách thức để macrame trở thành một dòng sản phẩm quà tặng của Huế cho thị trường khách du lịch.