 |
| Với bất kỳ lượng nhu cầu nào được ghi nhận, giá hàng hóa vẫn sẽ cao hơn so với trước đây. Ảnh minh họa: Trang Thông tin Điện tử Tổng hợp Ban Kinh tế Trung ương |
Nhà kinh tế trưởng của HSBC Paul Bloxham chia sẻ với phóng viên CNBC: “Sau một thời gian nghiên cứu, chúng tôi đã mô tả các thị trường hàng hóa toàn cầu đang ở trong tình trạng “siêu siết chặt”.
Ông giải thích: “Siêu siết chặt” hàng hóa được biểu thị bởi giá hàng hóa cao hơn do hạn chế về nguồn cung, thay vì do nhu cầu tăng trưởng mạnh mẽ.
Nếu hạn chế về nguồn cung đang thúc đẩy giá hàng hóa tăng cao thì đó là một câu chuyện rất khác đối với tăng trưởng toàn cầu. Các chuyên gia nhận thấy các yếu tố “siêu sức ép” sâu hơn ở phía nguồn cung vẫn đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc giữ giá hàng hóa tăng cao. Đồng thời, các yếu tố như bất ổn chính trị, biến đổi khí hậu và thiếu đầu tư vào lĩnh vực xanh, chuyển đổi năng lượng cũng là những nguyên nhân lớn gây nên tác động cho tình trạng “siêu siết chặt” hàng hóa này.
Trong đó, rủi ro địa chính trị bao gồm xung đột giữa Israel và Hamas đang diễn ra ở Gaza, xung đột ở Ukraine, vốn đã cản trở thương mại toàn cầu và nay còn có thêm cả sự gián đoạn vận chuyển do xung đột ở Biển Đỏ.
Một lý do khác cần được nhắc đến là biến đổi khí hậu đã và đang làm gián đoạn chuỗi cung ứng, cũng như nguồn cung hàng hóa, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp.
Sức ép siêu lớn có thể sâu hơn hoặc kéo dài hơn nếu tình hình gián đoạn nguồn cung liên quan đến địa chính trị, biến đổi khí hậu hoặc chuyển đổi năng lượng lớn hơn dự kiến.
Một vấn để đáng lưu ý là nhà kinh tế trưởng Paul Bloxham chỉ ra rằng việc thế giới theo đuổi một tương lai không có Carbon đang thúc đẩy nhu cầu về các kim loại chuyển đổi năng lượng như đồng và niken.
Tuy nhiên, hiện không có đủ khoản đầu tư được phân bổ để thu mua các khoáng sản quan trọng này, dẫn đến nguồn cung đối với các kim loại chuyển tiếp năng lượng bị siết chặt hơn, đặc biệt là đồng, nhôm và niken.
Ủy ban Chuyển đổi Năng lượng (ETC) cho biết trong một báo cáo đưa ra hồi tháng 7 rằng khi quá trình chuyển đổi năng lượng tăng tốc, các thị trường có thể sẽ phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt một loại kim loại như than chì, coban, đồng, niken và lithium trong thập kỷ tới.
Trong khuôn khổ hội nghị về biến đổi khí hậu (COP28) gần đây, hơn 60 quốc gia đã ủng hộ kế hoạch tăng gấp 3 lần công suất năng lượng tái tạo toàn cầu vào năm 2030. Điều này được coi là một bước tiến quan trọng cho quá trình chuyển đổi năng lượng và tăng thêm nhu cầu về kim loại cần thiết cho quá trình chuyển đổi đó.
Theo báo cáo của ETC, đầu tư vốn hàng năm vào các loại kim loại này đạt trung bình 45 tỷ USD trong 2 thập kỷ qua và đến năm 2030 phải chạm mốc khoảng 70 tỷ USD/năm để đảm bảo nguồn cung dồi dào.
Nếu không đầu tư thêm vào năng lực mới, nguồn cung sẽ bị hạn chế. Cùng với đó, với bất kỳ lượng nhu cầu nào xuất hiện, giá hàng hóa vẫn sẽ cao hơn so với trước đây. Điều đó dường như đang diễn ra trên nhiều mặt hàng vào thời điểm hiện tại.
Hiện vẫn chưa thể biết thị trường hàng hóa toàn cầu sẽ cần bao lâu để thoát khỏi tình trạng siêu siết chặt, nhưng có một cách để thoát khỏi tình trạng này, với giá hàng hóa sẽ được giảm xuống thấp hơn, là một “sự suy thoái kinh tế” lớn hơn và sâu sắc hơn trên toàn cầu.