Ảnh: Nguyễn Đình Quang 

Cụ thể hóa Nghị quyết 26-NQ/TW bằng những cơ chế, chính sách đặc thù

Với 468/480 đại biểu tán thành, đạt tỉ lệ 93.79%, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam. Nghị quyết gồm 14 điều, quy định các cơ chế, chính sách về ưu đãi, hỗ trợ đầu tư phát triển du lịch; hỗ trợ doanh nghiệp và liên kết cộng đồng; khuyến khích mô hình kinh doanh mới; thử nghiệm có kiểm soát một số hoạt động du lịch; phát triển nguồn nhân lực; tạo thuận lợi về thị thực, nhập cảnh, cư trú và bố trí nguồn lực ngân sách.

Đây là bước cụ thể hóa quan trọng Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết số 26-NQ/TW xác định yêu cầu tạo đột phá về thể chế, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, phát triển hệ sinh thái du lịch đồng bộ, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Trên cơ sở đó, Nghị quyết của Quốc hội thiết lập hệ thống cơ chế, chính sách đặc thù trên nhiều lĩnh vực, từ ưu đãi đầu tư, thuế, đất đai, phát triển hạ tầng đến hỗ trợ doanh nghiệp, đổi mới mô hình kinh doanh, phát triển nhân lực và tạo thuận lợi cho khách quốc tế.

Điểm đáng chú ý là các chính sách được thiết kế theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, phân loại dự án theo quy mô và mức độ đóng góp, gắn ưu đãi với hiệu quả kinh tế - xã hội, khả năng thu hút khách, tạo việc làm, nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo vệ môi trường.

Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1/1/2027 đến hết ngày 31/12/2036, tạo khung chính sách dài hạn để các địa phương và doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch đầu tư, phát triển du lịch.

Ưu tiên ba cực tăng trưởng, thu hút các dự án du lịch phát triển du lịch

Nghị quyết xác định phạm vi áp dụng chính sách trên toàn quốc, trong đó ưu tiên ba cực tăng trưởng là Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng; các trung tâm du lịch, khu du lịch quốc gia, địa điểm tiềm năng phát triển khu du lịch quốc gia; các địa bàn phát triển du lịch cộng đồng tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo, nông thôn và địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn.

Đáng chú ý, Nghị quyết phân loại dự án du lịch thành bốn nhóm để áp dụng chính sách ưu đãi, hỗ trợ phù hợp, gồm: dự án du lịch quy mô vừa và nhỏ; dự án du lịch chất lượng cao; dự án du lịch động lực; dự án du lịch động lực mang tính chiến lược.

Đối với dự án du lịch chất lượng cao, yêu cầu không chỉ dừng ở quy mô vốn mà còn phải chứng minh hiệu quả kinh tế - xã hội, khả năng thu hút khách quốc tế, tăng thời gian lưu trú, mức chi tiêu của khách, nâng cao chất lượng dịch vụ, năng lực quản trị và ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số. Dự án phải có tổng vốn đầu tư từ 3.000 tỷ đồng trở lên, trong đó các hạng mục du lịch tối thiểu 1.500 tỷ đồng; tạo việc làm thường xuyên cho ít nhất 1.000 lao động, trong đó tối thiểu 20% là lao động địa phương.

Với dự án du lịch động lực, quy mô vốn đầu tư phải từ 10.000 tỷ đồng trở lên, trong đó hạng mục du lịch tối thiểu 5.000 tỷ đồng; tạo việc làm thường xuyên cho ít nhất 1.500 lao động. Đối với dự án du lịch động lực mang tính chiến lược, quy mô vốn đầu tư từ 30.000 tỷ đồng trở lên, trong đó hạng mục du lịch tối thiểu 15.000 tỷ đồng; tạo việc làm thường xuyên cho ít nhất 2.000 lao động; phải có phương án hình thành sản phẩm, dịch vụ mang thương hiệu, góp phần phát triển cực tăng trưởng, trung tâm du lịch trọng điểm hoặc tổ hợp du lịch có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Đặc biệt, các dự án du lịch động lực mang tính chiến lược còn phải có phương án tham gia phát triển hạ tầng kết nối, hạ tầng phục vụ cộng đồng, thúc đẩy liên kết vùng, phát triển chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị du lịch.

Để khuyến khích đầu tư, Nghị quyết quy định thí điểm nhiều chính sách ưu đãi thuế và đất đai trong thời hạn 5 năm kể từ ngày có hiệu lực. Cụ thể, dự án du lịch động lực được áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp ưu đãi ở mức thấp nhất 10% trong thời hạn 5 năm đối với thu nhập từ các hạng mục du lịch, đồng thời được miễn, giảm tiền thuê đất theo quy định của Chính phủ.

Đối với dự án du lịch động lực mang tính chiến lược, thời hạn hoạt động của các hạng mục du lịch có thể lên tới 70 năm; doanh nghiệp được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp tối đa 4 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong thời hạn không quá 9 năm tiếp theo.

Đối với các dự án có toàn bộ diện tích thực hiện tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, Nghị quyết quy định ngưỡng vốn đầu tư và số lao động thấp hơn so với các địa bàn khác, tạo điều kiện thu hút đầu tư tới những vùng còn nhiều tiềm năng nhưng hạn chế về nguồn lực.

Hỗ trợ doanh nghiệp, khuyến khích mô hình kinh doanh du lịch mới

Nghị quyết dành nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh và cộng đồng dân cư.

Đối với các dự án du lịch quy mô vừa và nhỏ về sinh thái, nông nghiệp, cộng đồng, làng nghề, chính sách tập trung hỗ trợ hạ tầng giao thông kết nối, công trình vệ sinh, cấp nước, xử lý chất thải, hạ tầng số; đào tạo kỹ năng quản lý, kinh doanh, cung ứng dịch vụ; bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, nghề truyền thống; ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu, xúc tiến quảng bá và kết nối thị trường. Các dự án phải bảo đảm cộng đồng dân cư tham gia tổ chức, quản lý, cung ứng sản phẩm và được hưởng lợi từ hoạt động du lịch.

Ảnh: Nguyễn Thanh Hùng 

Một chính sách đáng chú ý khác là thí điểm giảm tối đa 30% tiền thuê đất trong thời hạn 5 năm đối với phần diện tích cảnh quan, cây xanh, mặt nước và không gian sử dụng chung không khai thác kinh doanh trực tiếp của khách sạn nghỉ dưỡng từ 4 sao trở lên tại trung tâm du lịch, khu du lịch quốc gia có mật độ xây dựng gộp dưới 25%, nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện quy định.

Nghị quyết cũng quy định chính sách hỗ trợ doanh nghiệp hàng không, doanh nghiệp lữ hành mở đường bay mới hoặc khôi phục đường bay đã ngừng khai thác để đưa khách du lịch đến địa phương. Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định điều kiện và mức hỗ trợ phù hợp với khả năng cân đối ngân sách. Tổ chức, doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú có hợp đồng mua, tiêu thụ dài hạn sản phẩm thuộc Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) cũng được xem xét hỗ trợ theo quy định của địa phương.

Đặc biệt, Nghị quyết mở ra cơ chế ưu đãi đối với các mô hình kinh doanh du lịch mới như kinh tế chia sẻ, kinh doanh trên nền tảng số, tổ hợp 24/7, kinh tế ven sông, ven biển và các sản phẩm kết hợp giải trí, văn hóa, thể thao, chăm sóc sức khỏe; các mô hình ứng dụng trí tuệ nhân tạo, thực tế ảo, thực tế tăng cường và công nghệ mới, đáp ứng tiêu chí về giá trị gia tăng, khả năng mở rộng thị trường hoặc nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch Việt Nam, được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 2 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 4 năm tiếp theo đối với thu nhập từ mô hình kinh doanh mới.

Tạo không gian phát triển sản phẩm du lịch đặc sắc

Để khai thác hiệu quả hơn tiềm năng du lịch và gia tăng chi tiêu của khách, Nghị quyết quy định cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với một số mô hình, hoạt động kinh doanh mới.

Theo đó, các tổ hợp biểu diễn nghệ thuật, trung tâm hòa nhạc, phố lễ hội, khu giải trí phức hợp quy mô lớn được thí điểm hoạt động 24 giờ trong ngày, 7 ngày trong tuần. Các chương trình biểu diễn nghệ thuật, sự kiện quốc tế quy mô lớn tổ chức định kỳ hoặc kéo dài được áp dụng thủ tục hành chính rút gọn, cấp phép một lần thông qua một đầu mối, một lần thẩm định.

Việc thử nghiệm được thực hiện theo đề án do UBND cấp tỉnh xây dựng, trình HĐND cấp tỉnh quyết định; đối với khu giải trí phức hợp quy mô lớn và hoạt động 24/7 tại khu vực có yêu cầu đặc biệt về quốc phòng, an ninh, phải được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận trước. Thời hạn thử nghiệm tối đa 3 năm, đi kèm các yêu cầu kiểm soát rủi ro, bảo đảm an ninh, an toàn xã hội, bảo vệ môi trường và quyền lợi cộng đồng.

Cơ chế này tạo điều kiện để các địa phương phát triển tổ hợp 24/7, du lịch sự kiện, công nghiệp văn hóa, giải trí và các sản phẩm có khả năng kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng mức chi tiêu của khách.

 Mùa vàng Mù Cang Chải. Ảnh: Nguyễn Đức Toàn

Tạo thuận lợi về thị thực, đầu tư hạ tầng và xúc tiến quảng bá

Một nhóm chính sách quan trọng khác là tạo thuận lợi về thị thực, nhập cảnh, xuất cảnh và cư trú đối với khách du lịch quốc tế. Nghị quyết định hướng mở rộng miễn thị thực song phương đối với khách từ các thị trường trọng điểm, thị trường nguồn có tiềm năng tăng trưởng và khả năng chi tiêu cao; áp dụng chính sách thị thực linh hoạt theo từng thị trường, ưu tiên khách lưu trú dài ngày, khách quay trở lại, khách kết hợp công vụ, hội nghị, hội thảo quốc tế.

Đồng thời, nghiên cứu thí điểm có kiểm soát chính sách thị thực, cư trú đối với người nước ngoài làm việc từ xa, khách đến Việt Nam khám chữa bệnh, phục hồi chức năng, nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe dài ngày.

Về đầu tư hạ tầng, ngân sách nhà nước ưu tiên bố trí vốn trong kế hoạch đầu tư công trung hạn và dự toán ngân sách hằng năm để phát triển hạ tầng thiết yếu, hạ tầng công cộng dùng chung, hạ tầng số, cơ sở dữ liệu du lịch, quản lý điểm đến thông minh và giao thông kết nối đa phương thức từ các cửa ngõ quốc tế đến các cực tăng trưởng, trung tâm du lịch trọng điểm và khu du lịch quốc gia.

Ngân sách nhà nước đồng thời hỗ trợ kinh phí thực hiện Chương trình xúc tiến du lịch quốc gia; ưu tiên bổ sung có mục tiêu cho các địa phương phát triển hạ tầng thiết yếu, sản phẩm du lịch đặc thù và du lịch cộng đồng tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và địa bàn khó khăn.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh và cộng đồng dân cư, HĐND cấp tỉnh được quyết định chính sách hỗ trợ phát triển du lịch xanh, giảm phát thải, nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ, liên kết phát triển du lịch và tham gia xúc tiến, quảng bá, kết nối thị trường.

Nâng cao chất lượng nhân lực, bảo đảm phát triển du lịch bền vững

Nghị quyết quy định ngân sách nhà nước hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nhân lực du lịch chất lượng cao và nhân lực chuyên sâu về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, sáng tạo nội dung số, ngoại ngữ, kỹ năng nghề, quản trị du lịch và văn hóa ứng xử trong du lịch. Chính sách ưu tiên lao động khu vực nông thôn, đồng bào dân tộc thiểu số và thành viên hợp tác xã.

HĐND cấp tỉnh căn cứ khả năng cân đối ngân sách địa phương để ban hành chính sách thu hút, hỗ trợ nhân lực du lịch, khuyến khích doanh nghiệp đào tạo, tuyển dụng lao động tại chỗ và nâng cao năng lực các cơ sở đào tạo du lịch.

Việc triển khai các chính sách phải tuân thủ nguyên tắc phát triển bền vững, bảo tồn và phát huy giá trị di sản, bản sắc văn hóa, bảo vệ tài nguyên, môi trường, đa dạng sinh học; bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư.

Nghị quyết giao Chính phủ hướng dẫn và tổ chức thực hiện; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, đánh giá việc triển khai, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương kiểm tra việc thực hiện cam kết của nhà đầu tư đối với các dự án du lịch động lực và dự án du lịch động lực mang tính chiến lược. HĐND cấp tỉnh ban hành chính sách theo thẩm quyền; UBND cấp tỉnh tổ chức thực hiện, tháo gỡ khó khăn và kiểm soát việc thực hiện chính sách.

Với thời hạn thực hiện 10 năm, Nghị quyết tạo cơ sở pháp lý quan trọng để các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp chủ động triển khai những chương trình, dự án phát triển du lịch có quy mô và tầm nhìn dài hạn. Việc sớm cụ thể hóa các chính sách, lựa chọn dự án ưu tiên, nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành, liên vùng sẽ quyết định khả năng chuyển hóa những cơ chế mới thành kết quả phát triển thực chất.

Nghị quyết được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực thu hút đầu tư, phát triển các sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh, mở rộng thị trường, nâng cao chất lượng dịch vụ và đóng góp ngày càng lớn của du lịch vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, nâng cao đời sống người dân, góp phần đưa du lịch Việt Nam phát triển tương xứng với tiềm năng, lợi thế trong kỷ nguyên mới.

Theo vietnamtourism.gov.vn