Các biện pháp được Chủ tịch Miguel Díaz-Canel công bố, tập trung vào việc mở rộng quyền tự chủ cho địa phương và doanh nghiệp, khuyến khích đầu tư, thúc đẩy sản xuất và huy động nguồn lực từ cộng đồng người Cuba ở nước ngoài, chấm dứt trợ cấp cho một số sản phẩm và giảm mạnh thủ tục hành chính. Theo Chủ tịch Díaz-Canel, “đây là thời điểm cần phải thực hiện những thay đổi”, và được xem là bước đi mới trong nỗ lực hiện đại hóa mô hình quản lý kinh tế nhằm tạo thêm động lực cho tăng trưởng trong những năm tới.
 |
| Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel phát biểu tại một hội nghị ở Havana |
Mục tiêu nâng cao hiệu quả nền kinh tế
Trên thực tế, chương trình cải cách lần này không phải là một bước ngoặt xuất hiện bất ngờ. Trong nhiều năm qua, Cuba đã từng bước triển khai các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh tế, từ mở rộng khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, điều chỉnh cơ chế quản lý doanh nghiệp nhà nước cho đến tìm kiếm các giải pháp thu hút đầu tư và thúc đẩy sản xuất. Với nền tảng đó, những biện pháp vừa được công bố là sự tiếp nối của quá trình cải cách đang diễn ra, nhưng ở quy mô rộng hơn và với phạm vi tác động lớn hơn, AP News ngày 13/6 cho biết.
Một trong những điểm được đặc biệt quan tâm là việc trao thêm quyền chủ động cho doanh nghiệp nhà nước. Trong nhiều nền kinh tế, doanh nghiệp nhà nước vẫn giữ vai trò quan trọng trong các lĩnh vực chiến lược. Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động của khu vực này phụ thuộc lớn vào khả năng tự chủ trong quản trị và ra quyết định. Các nhà phân tích được Reuters phỏng vấn cho rằng việc tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động hơn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiếp cận nguồn lực trong gói cải cách lần này của Cuba có thể góp phần cải thiện năng suất cũng như khả năng thích ứng với những thay đổi của thị trường.
Song song với đó là xu hướng phân quyền mạnh hơn cho các địa phương. Đây được xem là bước đi nhằm phát huy lợi thế riêng của từng lĩnh vực, từ nông nghiệp, công nghiệp chế biến đến du lịch và dịch vụ.
Theo Euronews, có thể nói một trong những biện pháp quan trọng nhất là việc mở cửa trở lại ngành du lịch của đất nước cho “những người chơi mới” và “những phương thức mới” để sử dụng nguồn khách sạn thuộc sở hữu nhà nước, sau khi các công ty nước ngoài lớn rút lui hoàn toàn hoặc một phần nhằm tránh các lệnh trừng phạt của Mỹ.
Huy động nguồn lực mới cho tăng trưởng
Một trong những nội dung thu hút nhiều sự chú ý nhất trong chương trình cải cách là định hướng mở rộng cơ hội đầu tư cho cộng đồng người Cuba ở nước ngoài.
Theo El País English ngày 12/6, chính quyền Cuba kỳ vọng đây sẽ là một trong những nguồn lực quan trọng hỗ trợ phát triển kinh tế trong giai đoạn tới. Hiện nay, cộng đồng người Cuba sinh sống ở nước ngoài không chỉ sở hữu nguồn vốn đáng kể mà còn có kinh nghiệm kinh doanh, mạng lưới đối tác và khả năng kết nối với các thị trường quốc tế. Các chuyên gia kinh tế nhận định rằng, việc thu hút nguồn lực từ cộng đồng kiều bào không đơn thuần là câu chuyện về dòng vốn đầu tư. Quan trọng hơn, đây còn là cơ hội để thúc đẩy chuyển giao kinh nghiệm quản trị, tiếp cận công nghệ mới và mở rộng các mối liên kết kinh tế quốc tế.
Tại nhiều quốc gia đang phát triển, cộng đồng kiều bào đã trở thành một trong những động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế. Chính vì vậy, những thay đổi mới của Cuba đang được theo dõi với sự quan tâm đặc biệt từ giới nghiên cứu và đầu tư quốc tế.
Bên cạnh đó, việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và giảm bớt các khâu trung gian trong quản lý kinh tế cũng được đánh giá là tín hiệu tích cực.
Phân tích của El País English cho rằng một trong những mục tiêu của chương trình cải cách là tạo môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất và kinh doanh. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gia tăng, khả năng rút ngắn thời gian xử lý thủ tục và giảm chi phí hành chính được xem là yếu tố quan trọng giúp nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.
 |
| Đường phố Havana |
Những lĩnh vực kỳ vọng được hưởng lợi
Mặc dù các biện pháp cải cách có phạm vi rộng, giới chuyên gia cho rằng một số lĩnh vực có thể ghi nhận tác động tích cực sớm hơn những lĩnh vực khác. Và nông nghiệp là một trong số đó.
Trong nhiều năm qua, Cuba đã nỗ lực thúc đẩy sản xuất nông nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu trong nước và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Theo The Economics, việc tăng quyền chủ động cho địa phương và cải thiện khả năng tiếp cận các nguồn lực sản xuất có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho khu vực này phát triển.
Du lịch - một trong những động lực kinh tế của quốc gia này, cũng được xem là lĩnh vực có nhiều tiềm năng. Với hệ thống di sản văn hóa đặc sắc, cảnh quan thiên nhiên phong phú và vị trí chiến lược tại khu vực Caribe, Cuba từ lâu đã là điểm đến được nhiều du khách quốc tế quan tâm. Các chuyên gia cho rằng, việc cải thiện môi trường đầu tư và nâng cấp hạ tầng có thể tạo thêm cơ hội cho ngành du lịch phát triển trong những năm tới.
Bên cạnh đó, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa được đánh giá sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong nền kinh tế. Theo nhiều chuyên gia được Reuters dẫn lời trong các phân tích về kinh tế Cuba thời gian qua, doanh nghiệp nhỏ và vừa thường là khu vực năng động nhất trong việc tạo việc làm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đáp ứng nhanh với nhu cầu của thị trường. Việc tiếp tục hoàn thiện môi trường kinh doanh được kỳ vọng sẽ giúp khu vực này phát huy tốt hơn tiềm năng của mình.
Triển vọng từ chương trình cải cách mới
Ngay sau khi Chủ tịch Díaz-Canel công bố chương trình cải cách, điều rất được quan tâm là cách thức triển khai các chính sách mới trong thực tế. Theo AP News, thành công của chương trình cải cách sẽ phụ thuộc đáng kể vào khả năng chuyển hóa các định hướng chính sách thành những kết quả cụ thể trong hoạt động sản xuất, đầu tư và kinh doanh.
Các chuyên gia kinh tế của The Economics cho rằng mọi chương trình cải cách đều cần thời gian để phát huy hiệu quả. Điều quan trọng là duy trì được tính nhất quán trong quá trình thực hiện, đồng thời tạo môi trường thuận lợi để các doanh nghiệp, địa phương và nhà đầu tư có thể chủ động tham gia vào quá trình phát triển.
Nhìn tổng thể, chương trình cải cách vừa được công bố phản ánh nỗ lực của Cuba trong việc tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới, nâng cao hiệu quả quản lý và khai thác tốt hơn các nguồn lực hiện có. Những thay đổi về phân quyền, tăng quyền tự chủ cho doanh nghiệp, thu hút đầu tư và đơn giản hóa thủ tục hành chính cho thấy xu hướng chú trọng nhiều hơn tới hiệu quả, năng suất và khả năng thích ứng của nền kinh tế.
Dù vẫn còn những thách thức trong quá trình triển khai, các biện pháp mới đang mở ra kỳ vọng về một giai đoạn phát triển năng động hơn cho nền kinh tế Cuba. Trong bối cảnh kinh tế thế giới đang bước vào thời kỳ chuyển đổi mạnh mẽ, khả năng đổi mới và thích ứng sẽ là yếu tố quan trọng giúp các quốc gia duy trì đà tăng trưởng. Với Cuba, chương trình cải cách lần này có thể trở thành nền tảng cho những bước phát triển tiếp theo trong hành trình hiện đại hóa nền kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.