 |
| Sản phẩm tinh dầu bạch đàn chanh được được giới thiệu tại Ngày hội Lao động sáng tạo năm 2025 |
Từ nuôi cấy mô đến sản phẩm xanh
Tinh dầu bạch đàn chanh là sản phẩm tự nhiên có giá trị cao, nổi bật với đặc tính kháng khuẩn, kháng viêm, hỗ trợ xua đuổi côn trùng và hương thơm dễ chịu phục vụ cho chăm sóc sức khỏe và làm đẹp. Bạch đàn chanh là loài cây nhập nội, thích nghi tốt với nhiều điều kiện thổ nhưỡng, đặc biệt phù hợp với vùng đất gò đồi, đất cằn, đất thoái hóa...
Trong định hướng tăng trưởng xanh, TP. Huế chú trọng bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và khai thác hiệu quả tiềm năng địa phương. Từ thực tế đó, nhóm nghiên cứu của Công ty TNHH Nhà nước MTV Lâm nghiệp Tiền Phong đã mạnh dạn tiếp cận đề tài theo hướng tổng thể, từ nghiên cứu giống, xây dựng vùng nguyên liệu, quy trình canh tác, chiết xuất tinh dầu đến quản lý theo tiêu chuẩn bền vững.
Ông Tôn Thất Ái Tín, Giám đốc Công ty TNHH Nhà nước MTV Lâm nghiệp Tiền Phong cho biết, đơn vị không chỉ đặt mục tiêu tạo ra sản phẩm tinh dầu, mà hướng tới xây dựng mô hình sản xuất xanh, gắn với quản lý rừng bền vững và phát triển chuỗi giá trị đồng bộ. Qua đó, góp phần nâng cao giá trị kinh tế của rừng trồng, tạo sinh kế ổn định cho người dân và bảo vệ môi trường sinh thái.
Xuất phát từ thực tiễn đó, đề tài tập trung đánh giá toàn diện tiềm năng phát triển tinh dầu bạch đàn chanh tại Huế, phân tích hiện trạng sản xuất, nhu cầu thị trường. Đồng thời, đề xuất giải pháp kỹ thuật và quản lý nhằm tiêu chuẩn hóa quy trình sản xuất theo các chuẩn mực bền vững như ISO 14001 (quản lý môi trường), FSC (quản lý rừng bền vững), GMP (thực hành sản xuất tốt), hay các chứng nhận hữu cơ quốc tế, hướng tới các chứng nhận xanh trong tương lai.
Điểm nổi bật và mang tính đột phá của đề tài chính là nghiên cứu ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô để nhân giống bạch đàn chanh, tạo ra cây giống chất lượng cao phục vụ xây dựng vùng nguyên liệu tinh dầu. Cách tiếp cận này mở ra hướng phát triển mới cho ngành sản xuất dược liệu và tinh dầu.
Theo nhóm thực hiện đề tài, công nghệ nuôi cấy mô giúp trẻ hóa cây giống, nâng cao năng suất, đảm bảo tính đồng đều và ổn định chất lượng tinh dầu, đồng thời hạn chế sâu bệnh. Kết quả cho thấy, tỷ lệ mẫu sạch đạt 62,6%, hệ số nhân chồi đạt 5,27 chồi/cụm, tỷ lệ ra rễ đạt trên 56%, tỷ lệ cây đạt tiêu chuẩn xuất vườn đạt từ 80 - 82%. Đây là những chỉ số có khả năng sản xuất quy mô lớn.
Không dừng lại ở khía cạnh kỹ thuật, đề tài tiếp cận theo tư duy hệ thống, xây dựng mô hình sản xuất tinh dầu gắn với quản lý bền vững tài nguyên. Từ trồng trọt, thu hái đến chế biến đều tuân thủ nguyên tắc sinh thái, tuần hoàn, hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến môi trường. Đặc biệt, tinh dầu bạch đàn chanh được định hướng phát triển thành "sản phẩm xanh", đáp ứng các tiêu chí thân thiện môi trường, an toàn cho sức khỏe và có khả năng đạt các chứng nhận hữu cơ, sinh thái.
Hiệu quả từ quy trình sản xuất xanh
Ông Ngô Thành, đại diện nhóm nghiên cứu đề tài chia sẻ, mong muốn của các cộng sự là xây dựng một chuỗi giá trị khép kín, minh bạch, gắn kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp, người dân và thị trường. Trong đó, mỗi khâu đều hướng đến mục tiêu phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và gia tăng giá trị kinh tế. Về kinh tế, mô hình sản xuất và chưng cất tinh dầu bạch đàn chanh theo tiêu chuẩn bền vững cho doanh thu ước đạt trên 50 triệu đồng/ha/năm, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đặc biệt là các vùng đất nghèo kiệt, đất chua phèn...
Bên cạnh đó, việc chủ động sản xuất và cung ứng cây giống chất lượng cao với giá thành hợp lý (khoảng 1.560 đồng/cây giống in vitro) giúp người dân và doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận, mở rộng vùng nguyên liệu, thúc đẩy phát triển ngành sản xuất dược liệu tại địa phương. Mô hình còn góp phần hình thành phương thức canh tác mới theo hướng nông nghiệp công nghệ cao, thay đổi tập quán sản xuất truyền thống, nâng cao kiến thức và kỹ năng cho người lao động. Đồng thời, tạo thêm việc làm, đa dạng hóa sinh kế và mở ra thị trường mới cho sản phẩm dược liệu, tinh dầu tại Huế.
Với quy trình sản xuất ưu tiên sử dụng phân hữu cơ vi sinh, hạn chế hóa chất và thuốc bảo vệ thực vật sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường, cải thiện chất lượng đất và bảo vệ hệ sinh thái. Việc phát triển tinh dầu bạch đàn chanh theo tiêu chuẩn bền vững cũng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý rừng trồng, tăng giá trị lâm sản ngoài gỗ và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.
Theo đánh giá của Hội đồng giám khảo Hội thi Sáng tạo kỹ thuật TP. Huế năm 2025, đề tài không chỉ có tính mới, tính sáng tạo cao, mà còn có khả năng ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn, trở thành mô hình mẫu để các địa phương, đơn vị và người dân tham khảo, nhân rộng. Từ những kết quả đạt được, đề tài "Tinh dầu bạch đàn chanh - sản phẩm xanh theo tiêu chuẩn bền vững" mở ra triển vọng cho việc phát triển các sản phẩm xanh, bền vững, khẳng định giá trị công nghệ sinh học và tài nguyên bản địa của Huế.