Có rất nhiều rác. Đa phần là túi ni lông các loại. Chúng vương vít trên cành cây, rề cỏ. Chúng bập bềnh trên các ao hồ hay túm tụm trên một dòng sông vàng đục, làm nước chảy rất lừ đừ. Rác xuất hiện không chỉ ở một góc vườn nhà mà vương vãi trên các cánh đồng rau. Rác có thể được gom thành đống hay tự túm tụm trên các tỉnh lộ, đường vào làng hay thôn xóm…

Đó là những phác họa của tôi trong một chuyến công tác sau những ngày mưa lũ. Theo lượng tính của cá nhân tôi, nếu được thu gom, đó chắc chắn là một lượng rác bao bì, nilông các loại không hề nhỏ ở bất kỳ một thôn xóm nào.

Cũng không thể trách người dân được vì ngay sau lũ, việc dọn dẹp nhà cửa với những lớp bùn nặng trĩu, việc lo cái ăn cái mặc cho những ngày đang tới phải là những điều được ưu tiên hàng đầu. Có lẽ vì thế nên bà con có thể chậm việc dọn rác lại. Tuy nhiên, sự chậm lại này đã mang đến một cảm giác khá bất an. Sự bất an không chỉ đến từ nhếch nhác mà cụ thể hơn, là những ẩn họa về môi trường và những tác động lâu dài của nó trong đời sống, trên rất nhiều khía cạnh. Không biết bà con có biết, hoặc quan tâm đến việc để phân hủy, túi nilông có thể mất một khoảng thời gian từ 100 tới 1.000 năm.

Nhìn quang cảnh vùng quê sau lũ, tôi cứ băn khoăn mãi một điều rằng, bà con đã không thực sự quan tâm đến các phong trào vì môi trường sống an toàn, về cuộc vận động nói không với rác thải nilông và không biết, các tiêu chí trong xây dựng nông thôn mới có đưa vấn đề này vào để triển khai? Hoặc đã có, nhưng không hề thành công? Ít nhất thì những gì hiện diện sau lũ ở khu vực này là một đề nghị nhìn nhận lại vấn đề đó!

Cùng với việc vận động người dân thu gom rác làm sạch môi trường sau lũ, một câu lạc bộ du lịch ở Quảng Bình đã có một cách làm rất hay. Đó là thay vì chỉ tuyên truyền, vận động, câu lạc bộ đã thu mua từ 20.000 đến 30.000 đồng mỗi kg (tùy loại ướt, dính bùn đất hay đã được phơi khô). Theo tôi, đây là một cách làm tích cực vì kéo chính người dân ở nơi vừa ra khỏi ngập lũ cùng tham gia và được khích lệ để tham gia. “Một cây làm chẳng nên non” mà. Số rác thải nhựa nilông này sau đó sẽ được nhóm đưa các phương tiện về thu gom và đưa đến nơi xử lý, tiêu hủy. Việc làm này đã được sự đồng thuận và hỗ trợ từ các mạnh thường quân. Tất nhiên, bên cạnh đó là việc vận động, thuyết phục người dân có ý thức và hành động xanh hơn, có trách nhiệm hơn, vì chính họ và các thế hệ con cháu nữa.

Xin được nhắc lại rằng đây là một cách làm rất đang tham khảo, nhân diện và đó cũng là một trong những hoạt động thiết thực của công tác cứu trợ sau lũ – nếu có thể gọi như vậy. Trả lại không gian sạch, môi trường phong quang và góp phần hạn chế dịch bệnh lây lan cũng là việc cần được tiến hành, nhất là ở khu vực nông thôn.

An Bình Lê