Chỉ số giá tiêu dùng được coi là chỉ số chi tiêu cho cho cuộc sống, như một công cụ để đo mức lạm phát.
Theo phân tích, trong những tháng đầu năm nay, có nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ có điều chỉnh tăng giá; trong đó, cao nhất là nhóm giao thông, lương thực thực phẩm, xăng dầu… Ngoài nhu cầu tiêu dùng tăng cao trong các dịp Tết Nguyên đán Mậu Tuất, dịp nghỉ lễ 30/4 -1/5 vừa qua, còn có nguyên nhân từ giá gạo xuất khẩu tăng, giá thịt lợn hơi tăng… đã kéo theo nhóm hàng ăn, lương thực, thực phẩm tăng mạnh. Đặc biệt là sự tăng giá của xăng dầu thế giới, khiến giá xăng dầu trong nước phải 2 lần điều chỉnh tăng, kéo theo giá cả các mặt hàng khác tăng theo…
Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 5/2018 mới đây, bên cạnh sự vui mừng những kết quả đạt được, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc lưu ý chỉ số giá tiêu dùng tháng 5 tăng 0,55% là mức tăng khá cao, cần phải tính toán tổng thể các giải pháp để kiểm soát lạm phát dưới 4% theo chỉ tiêu Quốc hội đề ra.
Nhiều ý kiến cho rằng, cùng với sự điều hành vĩ mô của Chính phủ, thì vai trò quản lý về giá cả của ngành chức năng, chính quyền các địa phương là hết sức quan trọng trong việc ổn định giá cả, kiềm chế lạm phát. Giá cả tăng cao kéo theo chỉ số giá tiêu dùng tăng cao. Ngoài tác động khách quan, trong thực tế, không ít trường hợp chủ kinh doanh, người bán tự ý nâng giá một cách vô tội vạ. Đã từng xảy ra tình trạng, giá xăng dầu tăng một, giá dịch vụ vận tải tăng gấp nhiều lần, hàng hóa theo đó cũng tăng theo. Các dịp lễ, tết với tâm lý ngày nghỉ mà phải buôn bán cực khổ… cũng tăng giá. Các đợt tăng lương, khi người lao động chưa kịp nhận lương mới thì giá các mặt hàng đã tăng. Chưa kể nạn “chặt chém”; lừa du khách, quảng bá dịch vụ một đường, chất lượng phục vụ một nẻo tại một số nhà hàng, quán ăn, nổi cộm tại một số điểm tham quan, du lịch…
Chỉ số giá tiêu dùng ổn định thì giá trị đồng tiền ổn định, lạm phát được kiềm chế, đảm bảo an sinh xã hội và thúc đẩy kinh tế phát triển. Cho nên, cùng với những giải pháp mang tính vĩ mô thì thái độ của người tiêu dùng đối với giá cả là rất cần thiết. Bên cạnh đó, chính quyền các địa phương và ngành chức năng cần tăng cường kiểm tra, xử lý những trường hợp người kinh doanh, buôn bán tự ý nâng giá thiếu hợp lý (trước mắt là trong dịp tăng lương vào ngày 1/7 tới), làm lành mạnh hóa thị trường, góp phần ổn định chỉ số giá tiêu dùng, kiềm chế lạm phát như mục tiêu mà Quốc hội, Chính phủ đã đề ra.
Đặng Thành