|
| Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định kết luận phiên thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp |
Cần cơ chế riêng cho bến dân sinh, du lịch
Tham gia thảo luận Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách TP. Huế Nguyễn Thị Sửu tán thành sự cần thiết ban hành bộ luật nhằm hoàn thiện thể chế, thống nhất quản lý nhà nước trong lĩnh vực hàng hải và đường thủy. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị rà soát quy định về phân loại bến thủy nội địa, bảo đảm phù hợp thực tiễn khai thác.
Theo đại biểu, khoản 7 Điều 17 của dự thảo mới quy định ba loại bến gồm bến tạm, bến khách ngang sông và bến dân sinh, chưa đề cập bến đón, trả khách tham quan du lịch. Trong khi đó, khoản 2 Điều 318 quy định các bến không thuộc những loại hình này phải thực hiện lộ trình chuyển đổi thành cảng thủy nội địa.
Quy định trên chưa bao quát thực tế tại nhiều địa phương. Ở vùng sông nước, ven biển, vùng hồ, vịnh, đầm phá và khu vực du lịch, có nhiều bến nhỏ chỉ phục vụ nhu cầu đi lại thiết yếu của người dân hoặc đón, trả khách tham quan, không có chức năng và quy mô như một cảng thủy nội địa hoàn chỉnh.
Nếu buộc chuyển đổi thành cảng, người dân và doanh nghiệp có thể phải đáp ứng những yêu cầu về đất đai, hạ tầng, vốn đầu tư và thủ tục vượt quá nhu cầu thực tế. Điều này có nguy cơ khiến các bến đang hoạt động hợp pháp phải dừng hoạt động, trong khi nhu cầu đi lại, du lịch vẫn còn, thậm chí phát sinh bến tự phát, tiềm ẩn mất an toàn.
Đại biểu Nguyễn Thị Sửu đề nghị bổ sung loại hình bến đón, trả khách tham quan du lịch tại khoản 7 Điều 17; đồng thời phân loại bến dựa trên công năng, quy mô, số lượng hành khách, loại phương tiện, tần suất hoạt động và mức độ rủi ro. Tiêu chuẩn an toàn cần tương ứng với từng loại bến, không đồng nhất điều kiện của bến với cảng thủy nội địa.
|
| Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu giải trình ý kiến đại biểu. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp |
Đối với các bến đang hoạt động, cần rà soát theo công năng thực tế. Những bến đáp ứng tiêu chuẩn an toàn được tiếp tục hoạt động, không bắt buộc chuyển đổi thành cảng; các bến chưa đủ điều kiện phải có lộ trình hoàn thiện, nâng cấp. Trường hợp không bảo đảm an toàn tối thiểu phải tạm dừng hoạt động.
Phân nhóm phương tiện để chuyển đổi phù hợp
Về lộ trình chuyển đổi phương tiện tiện thủy nội địa được thiết kế, đăng kiểm để hoạt động trên tuyến vận tải ven biển và vùng nước nội địa theo quy định (VR-SB), đại biểu Nguyễn Thị Sửu đồng tình với mục tiêu phân định rõ tàu biển và tàu sông, không duy trì lâu dài phương tiện có tiêu chuẩn thiết kế tàu sông nhưng hoạt động trên biển. Tuy nhiên, việc chuyển đổi cần tính đến sự khác biệt về công năng, kích thước, tuổi tàu, điều kiện kỹ thuật và phạm vi khai thác.
Khoản 4 Điều 318 dự thảo quy định kể từ ngày Bộ luật có hiệu lực sẽ không cấp mới phương tiện VR-SB; chậm nhất đến ngày 31/12/2033, các phương tiện hiện có phải chuyển đổi thành tàu biển hoặc đăng ký tàu sông và chỉ hoạt động trên đường thủy nội địa.
Theo đại biểu, không thể áp dụng cùng một yêu cầu đối với tàu chở hàng hoạt động trên tuyến biển dài và tàu du lịch chỉ khai thác trong vùng vịnh kín, đầm phá. Dẫn số liệu tại Báo cáo số 454, đại biểu cho biết, từ năm 2014 đến tháng 9/2026, có 3.559 phương tiện VR-SB đang hoạt động, xảy ra 89 vụ tai nạn liên quan, làm 41 người chết và 7 người mất tích.
Đại biểu cho rằng, bên cạnh yêu cầu an toàn, cần tính đến chi phí cải tạo lớn và khả năng đáp ứng kỹ thuật của từng phương tiện. Một số tàu không đủ điều kiện hoán cải; việc chuyển đổi đồng loạt có thể gây khó khăn cho doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và dẫn đến loại bỏ những phương tiện vẫn có khả năng khai thác an toàn.
|
| Đại biểu Nguyễn Thị Sửu tham gia thảo luận ở hội trường. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp |
Vì vậy, đại biểu đề nghị chỉnh lý đồng bộ khoản 1, khoản 2 Điều 29 và khoản 4 Điều 318; phân định tàu biển, tàu sông căn cứ vào thiết kế, tiêu chuẩn kỹ thuật, khả năng chịu sóng gió và vùng hoạt động được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Đồng thời, cần xác định rõ ranh giới tuyến đường thủy nội địa và vùng hoạt động hàng hải tại cửa sông, ven biển, vùng vịnh, đầm phá.
Đại biểu đề xuất chia phương tiện VR-SB thành ba nhóm: tàu hoạt động trên tuyến biển phải chuyển đổi, đáp ứng quy chuẩn tàu biển theo thời hạn luật định; phương tiện chỉ hoạt động trong vùng nước kín, vùng vịnh, đầm phá được xác định là tuyến đường thủy nội địa có thể đăng ký tàu sông và tiếp tục hoạt động nếu đáp ứng tiêu chuẩn an toàn; phương tiện không bảo đảm điều kiện an toàn tối thiểu phải dừng hoạt động.
Cùng với đó, cần ban hành đồng bộ tiêu chuẩn kỹ thuật, danh mục vùng hoạt động, thủ tục đăng kiểm và chuyển đổi; nghiên cứu chính sách tín dụng, hỗ trợ lãi suất, đào tạo và chuyển đổi nghề cho thuyền viên, tạo điều kiện để doanh nghiệp thực hiện.
Giải trình tại phiên thảo luận, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu cho biết, dự án Bộ luật được xây dựng nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 20 ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia trong bối cảnh mới.
Về chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển hàng hải và đường thủy, Phó Thủ tướng nhấn mạnh chính sách phải có tiêu chí định lượng, cam kết rõ ràng và cơ chế kiểm soát chặt chẽ. Dự thảo sẽ tiếp tục được hoàn thiện theo hướng xác định cụ thể đối tượng, điều kiện, thời hạn, mức hưởng, cơ chế giám sát, hậu kiểm và đánh giá tác động đến ngân sách nhà nước.
Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, sau phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ phối hợp với Chính phủ chỉ đạo các cơ quan liên quan nghiên cứu, tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu, tiếp tục hoàn thiện dự thảo để trình Quốc hội xem xét, thảo luận và thông qua tại Kỳ họp thứ Ba, dự kiến diễn ra vào tháng 5/2027.