Tổ ve chai công nghệ phường An Cựu với ứng dụng nền tảng di động mGreen. 

Ghi nhận từ cơ sở

Thông qua dự án “Huế - Đô thị giảm nhựa miền Trung Việt Nam”, thành phố đã triển khai hàng loạt giải pháp đồng bộ kết hợp giữa việc nâng cấp cơ sở hạ tầng kỹ thuật và ứng dụng các mô hình sáng tạo nhằm tối ưu hóa hiệu quả chuỗi quản lý rác thải.

Ghi nhận tại phường Hóa Châu, công tác phân loại rác tại nguồn (PLRTN) được triển khai khá bài bản thông qua các tổ chức đoàn thể trên địa bàn. Rác được người dân phân loại, đưa đến các thùng chứa, điểm tập kết “Ngôi nhà xanh” trước khi có xe đến vận chuyển.

Ông Huỳnh Thanh Long, chuyên viên Phòng Kinh tế - Hạ tầng - Đô thị phường Hóa Châu cho biết, địa phương đã triển khai đồng bộ công tác quản lý và bảo vệ môi trường thông qua việc cấp phát thùng rác, bố trí các điểm tập kết rác tại chợ và các tuyến đường du lịch; đồng thời phối hợp với các hội đoàn thể như phụ nữ và nông dân để tổ chức tập huấn, triển khai PLRTN. Nhờ đó, lượng rác thải nguy hại được thu gom, xử lý đúng quy định, góp phần giảm áp lực chôn lấp, trong khi rác hữu cơ được xử lý thành phân bón hữu ích.

Tương tự, tại phường An Cựu, Tổ hợp tác ve chai công nghệ hiện gồm 10 thành viên hoạt động linh hoạt trên nhiều địa bàn như Vỹ Dạ, Thuận Hóa, Phú Xuân, Thủy Xuân... Mô hình đang từng bước mở rộng mạng lưới thu gom phế liệu với mục tiêu phủ sóng “ve chai công nghệ” đến từng phường, xã để hỗ trợ người dân xử lý rác tái chế. Điểm nhấn của tổ hợp tác là ứng dụng nền tảng di động mGreen, cho phép người dân đặt lịch thu gom phế liệu nhanh chóng và tiện lợi chỉ qua vài thao tác số hóa.

Tổ ve chai công nghệ phường An Cựu thu gom rác thải. 

Theo Chi cục Bảo vệ Môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường), hiện trên địa bàn thành phố, hệ thống cơ sở vật chất phục vụ PLRTN đã được chú trọng đầu tư với gần 300 thùng phân loại rác công cộng chuyên biệt được lắp đặt tại các khu vực trung tâm, tuyến phố du lịch, trường học, công viên cùng hơn 100 mô hình “Ngôi nhà xanh” tại các phường, xã.

Những thiết bị này tạo điều kiện thuận lợi để người dân và du khách dễ dàng thực hiện việc bỏ rác đúng quy định. Bên cạnh đó, việc ứng dụng nền tảng công nghệ số như mGreen trong thu gom rác tái chế đã kết nối hiệu quả giữa người dân và mạng lưới thu mua phế liệu, giúp hàng chục tấn rác tái chế được thu hồi. Việc cung cấp trang thiết bị, phương tiện vận chuyển thân thiện với môi trường đã góp phần hiện đại hóa năng lực thu gom của thành phố.

Từ năm 2024, Nhà máy điện rác Phú Sơn đi vào vận hành đã giải quyết triệt để bài toán xử lý rác cuối nguồn của thành phố. Với công nghệ đốt thu hồi năng lượng tiên tiến, nhà máy này tiếp nhận phần lớn chất thải rắn sinh hoạt để phát điện, kiểm soát các tiêu chuẩn môi trường và thay thế hoàn toàn phương thức chôn lấp truyền thống vốn gây nhiều áp lực về ô nhiễm trước đây. Sự kết hợp chặt chẽ giữa PLRTN, thu gom khoa học và công nghệ xử lý hiện đại đã tạo nên một chu trình khép kín, tối ưu hóa giá trị tài nguyên trong chất thải.

Cũng theo Chi cục Bảo vệ Môi trường, tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thành phố đã được nâng lên mức 98%, qua đó làm giảm gần một nửa khối lượng rác thải không được thu gom so với các năm trước. Khối lượng rác thải nhựa thất thoát ra môi trường tự nhiên đã giảm mạnh 34%, từ hơn 700 tấn xuống còn 470 tấn mỗi năm. Trong đó, lượng nhựa thất thoát vào hệ thống nước giảm 64%, từ 493 tấn xuống 178 tấn/năm, phản ánh hiệu quả rõ rệt của các biện pháp kiểm soát nguồn thải và nâng cao ý thức cộng đồng.

 Phân loại rác tại nguồn giảm áp lực thu gom, xử lý và bảo vệ môi trường.

Chuyển biến tích cực

Ông Huỳnh Trường Ngọ, Phó Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ Môi trường cho biết, việc PLRTN còn thể hiện rõ ý thức và trách nhiệm của người dân đối với công tác bảo vệ môi trường chung. Hiện nay toàn bộ 40/40 xã, phường đã xây dựng kế hoạch và đưa công tác PLRTN đi vào thực tế.

Các địa phương đã tập trung đầu tư hoàn thiện hệ thống hạ tầng thu gom, phân loại chất thải rắn cũng như hạ tầng tại các khu xử lý tập trung của thành phố. Hiện nay, trên địa bàn đã có gần 300 điểm đặt thùng lưu chứa rác sinh hoạt phân loại tích hợp trên ứng dụng Hue-S cùng 586 thùng loại 240 lít để thu gom bao bì hóa chất bảo vệ thực vật.

Phong trào bảo vệ môi trường tiếp tục lan tỏa sâu rộng thông qua hiệu quả của chương trình “Ngày Chủ nhật xanh” và việc duy trì khẩu hiệu “Nói không với túi ni lông và sản phẩm nhựa sử dụng một lần”, góp phần giúp TP. Huế xứng đáng là “Thành phố Xanh quốc gia”.

Bên cạnh đó, dự án “Huế - Đô thị giảm nhựa miền Trung Việt Nam” đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp truyền thông đa dạng nhằm thay đổi nhận thức cộng đồng và nhân rộng các mô hình giảm nhựa. Dự án cũng hỗ trợ thiết thực về cơ sở vật chất với 500 bộ thùng lưu chứa, hơn 100 mô hình “Ngôi nhà xanh”, 2 xe thu gom cuốn ép rác dung tích lớn, 2 máy thu gom bèo, 243 camera giám sát; đồng thời cấp phát tận tay các hộ gia đình 29.500 túi phân loại chất thải rắn kèm sổ tay hướng dẫn chi tiết.

 Nhà máy điện rác Phú Sơn đi vào vận hành đã giải quyết triệt để bài toán xử lý rác cuối nguồn của thành phố.

Những nỗ lực trên đã mang lại những kết quả tích cực. Trong đó, giai đoạn từ năm 2021 đến nay đã giảm được 1.772 tấn rác thải nhựa thất thoát ra môi trường, hình thành thói quen PLRTN trong Nhân dân; đồng thời năng lực thu gom, vận chuyển cùng hệ thống chính sách, quy định ngày càng được hoàn thiện và thực thi hiệu quả. Nhờ vậy, TP. Huế đã vươn lên xếp vị trí thứ nhất trong Bộ chỉ số đánh giá kết quả bảo vệ môi trường năm 2024 của các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và được WWF vinh danh là “Thành phố Xanh quốc gia” của Việt Nam trong năm 2025.

Cũng theo ông Huỳnh Trường Ngọ, mặc dù đạt được nhiều thành tựu quan trọng, công tác bảo vệ môi trường vẫn còn một số hạn chế nhất định như ý thức giữ gìn vệ sinh chung của một bộ phận tổ chức và cá nhân chưa cao, tình trạng đổ rác sai quy định vẫn xảy ra và còn tồn đọng một số điểm đen về rác thải.

Cùng với đó, cơ sở vật chất phục vụ phân loại và thu gom vẫn còn thiếu, chưa đồng bộ. Thành phố chưa có cơ sở tái chế chính thống và chưa bố trí quy hoạch phù hợp mặt bằng cho các điểm tập kết, phân loại, lưu giữ chất thải rắn sinh hoạt sau khi phân loại.

Để khắc phục những tồn tại này và tiếp tục phát huy hiệu quả trong thời gian tới, địa phương cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền và giáo dục nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò của việc PLRTN, đồng thời lồng ghép giáo dục môi trường cho học sinh trong các nhà trường. Song song với đó, thành phố còn thúc đẩy việc thực hiện phân loại rác kết nối chặt chẽ với hệ thống tái chế, nghiên cứu tiếp tục đầu tư trang thiết bị, cơ sở vật chất và nhân rộng các mô hình thí điểm hiệu quả từ dự án “Huế - Đô thị giảm nhựa miền Trung Việt Nam”.

Bài, ảnh: HÀ NGUYÊN