Lực lượng chức năng phường Hóa Châu kiểm tra trật tự đô thị tại cơ sở kinh doanh. 

Vướng mắc từ thực tiễn

Tại phường Thuận Hóa, việc cưỡng chế tháo dỡ công trình xây dựng vi phạm đặt ra vướng mắc về cách xử lý thực phẩm, tài sản tươi sống có trong công trình nhưng không thuộc diện cưỡng chế. Địa phương đã đề nghị Sở Tư pháp hướng dẫn trình tự di chuyển, bảo quản và xử lý số tài sản này, nhất là trường hợp người có tài sản không tự di chuyển hoặc từ chối nhận lại.

Ở phường Hương Trà, Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị lại gặp vướng mắc về thủ tục xử lý vi phạm đất đai đã hết thời hiệu xử phạt. Vấn đề đặt ra là khi đã hết thời hiệu ra quyết định xử phạt nhưng vẫn phải áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định, cơ quan có thẩm quyền có cần lập biên bản vi phạm hành chính hay không.

Trong khi đó, xã Phú Vinh gặp khó khi xem xét hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất liên quan đến vi phạm từ nhiều năm trước. Có trường hợp đã nộp 200 nghìn đồng tiền phạt theo quyết định năm 1999 nhưng chưa thực hiện yêu cầu tháo dỡ công trình. Vướng mắc này đã được Sở Tư pháp phúc đáp bằng văn bản, hướng dẫn xử lý.

Đây là những tình huống thực tế được ông Trần Hùng Nam, Phó Giám đốc Sở Tư pháp thành phố Huế, chia sẻ, cho thấy việc áp dụng các quy định về xử lý vi phạm hành chính tại cơ sở vẫn phát sinh những vấn đề cần hướng dẫn, tháo gỡ. Theo ông Nam, việc xử lý vi phạm hành chính không đơn thuần là xác định hành vi và mức tiền phạt mà còn liên quan đến thời hiệu, thẩm quyền, trình tự xử lý, biện pháp khắc phục hậu quả và quyền lợi của cá nhân, tổ chức. Vì vậy, cần xác định đúng căn cứ pháp lý, tuân thủ trình tự và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chuyên môn.

Theo báo cáo 9 tháng đầu năm 2026 của UBND phường Hóa Châu, địa phương đã xử phạt 33 trường hợp vi phạm hành chính về đất đai, với tổng số tiền hơn 715 triệu đồng. Khi cấp xã đảm nhận thêm nhiều nhiệm vụ, áp lực giải quyết các vụ việc đúng trình tự, thẩm quyền và thời hạn cũng ngày càng lớn.

Thực tế cho thấy, một số thủ tục xử phạt còn phức tạp, việc xác định thẩm quyền và phối hợp giữa các cơ quan vẫn phát sinh vướng mắc. Có trường hợp vi phạm được phát hiện bằng thiết bị kỹ thuật, đủ dữ liệu làm căn cứ xử lý nhưng vẫn phải lập biên bản, làm tăng thời gian giải quyết.

Kỳ vọng từ dự án luật sửa đổi                

Dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) đang được Quốc hội khóa XVI xem xét tại Kỳ họp thứ 2, được kỳ vọng tháo gỡ những bất cập, đáp ứng yêu cầu vận hành chính quyền địa phương hai cấp và chuyển đổi số, phục vụ tốt hơn người dân, doanh nghiệp.

Lực lượng chức năng phường An Cựu kiểm tra, ghi nhận tình hình trật tự đô thị. Ảnh: Đơn vị cung cấp 

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là hoàn thiện quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu, sử dụng hồ sơ và tài liệu điện tử hợp pháp được kỳ vọng giảm bớt các công đoạn xử lý thủ công, hạn chế luân chuyển giấy tờ nhiều lần giữa các cơ quan.

Cùng với đó, dự thảo tiếp tục hoàn thiện các quy định về quyền giải trình và sử dụng chứng cứ điện tử làm căn cứ xử phạt. Việc tiếp cận thông tin, trình bày ý kiến và cung cấp chứng cứ giúp cá nhân, tổ chức có thêm cơ sở bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Với người dân, lợi ích của cải cách không chỉ là giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục mà còn được bảo đảm quyền giải trình, quyền sở hữu tài sản và các quyền lợi hợp pháp trong quá trình xử lý vi phạm hành chính.

Bên cạnh yêu cầu bảo đảm tính nghiêm minh, những quy định về giảm, miễn tiền phạt và các biện pháp khắc phục hậu quả cũng được xem xét, hoàn thiện, hướng đến việc xử lý phù hợp với tính chất, mức độ vi phạm, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của cá nhân, tổ chức.

Góp ý dự thảo luật, Sở Tư pháp thành phố Huế đề nghị làm rõ điều kiện áp dụng hình thức cảnh cáo và các khái niệm “hành vi vi phạm hành chính nghiêm trọng”, “vụ việc đặc biệt nghiêm trọng”, “có nhiều tình tiết phức tạp” để bảo đảm áp dụng thống nhất, đúng thời hạn xử phạt. Đồng thời, kiến nghị bổ sung quy định về các trường hợp khác phù hợp với thực tế vụ việc khi không áp dụng hình thức xử phạt bổ sung hoặc biện pháp khắc phục hậu quả, nhưng phải nêu rõ căn cứ, lý do và trách nhiệm của người ra quyết định.

Lực lượng chức năng phường An Cựu xử lý lấn chiếm trong quá trình kiểm tra trật tự đô thị. Ảnh: Đơn vị cung cấp 

Ông Trần Hùng Nam kỳ vọng, Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) khi được ban hành sẽ khắc phục những bất cập, chồng chéo trong các quy định hiện hành, làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm và đơn giản hóa trình tự, thủ tục xử lý vi phạm. Quan trọng hơn, cải cách phải giúp người dân, doanh nghiệp giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục, được bảo đảm quyền giải trình, quyền và lợi ích hợp pháp, đồng thời nâng cao tính công khai, minh bạch trong xử lý vi phạm hành chính.

Theo ông Nam, cùng với việc sửa đổi luật, cần chú trọng hướng dẫn, cập nhật kịp thời các quy định mới, giúp cán bộ cơ sở áp dụng pháp luật thống nhất, hạn chế phiền hà cho người dân, doanh nghiệp.

Hải Thuận