Các diễn giả tại hội nghị "Thúc đẩy chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo vì việc làm thỏa đáng tại Việt Nam". (Ảnh: ILO) 

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi số theo định hướng của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, AI được kỳ vọng góp phần nâng cao năng suất, tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp và tạo thêm những cơ hội việc làm mới.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cũng đặt ra nhiều thách thức đối với lực lượng lao động, nhất là những nhóm có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi tự động hóa.

Hơn 20% việc làm có khả năng chịu tác động của AI tạo sinh

Theo ước tính của ILO, năm 2024, khoảng 11,5 triệu việc làm tại Việt Nam, tương đương 20,8% tổng số việc làm có khả năng chịu tác động của AI tạo sinh.

Đáng chú ý, lao động nữ chiếm tỷ lệ cao hơn đáng kể trong các nhóm nghề có mức độ chịu tác động lớn. Điều này cho thấy yêu cầu lồng ghép bình đẳng giới trong các chính sách đào tạo, phát triển kỹ năng và hỗ trợ người lao động thích ứng với chuyển đổi công nghệ. 

Tuy nhiên, ILO lưu ý, việc chịu tác động của AI không đồng nghĩa với nguy cơ mất việc làm. Mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào đặc điểm công việc, khả năng ứng dụng công nghệ của doanh nghiệp và kỹ năng của người lao động.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc ứng dụng AI vẫn đang trong giai đoạn đầu. Công nghệ này có thể giúp tự động hóa các công việc lặp lại, cải thiện quản lý thông tin, hỗ trợ ra quyết định và nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, đầu tư công nghệ không đồng nghĩa với năng suất sẽ tự động tăng lên. Doanh nghiệp cần đồng thời đổi mới quy trình hoạt động, nâng cao năng lực quản lý và đào tạo nhân lực để khai thác hiệu quả các công cụ AI. 

Ông Nguyễn Tiến Huy, Giám đốc Văn phòng Doanh nghiệp vì sự Phát triển Bền vững, Tổng Thư ký Hội đồng Doanh nghiệp vì sự Phát triển Bền vững Việt Nam thuộc VCCI, cho rằng AI mở ra nhiều cơ hội để doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động, đổi mới sáng tạo và tăng cường năng lực cạnh tranh.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Tiến Huy nhấn mạnh, chỉ đầu tư vào công nghệ là chưa đủ. Doanh nghiệp cần xác định những lĩnh vực AI có thể tạo ra giá trị thực chất, củng cố năng lực tổ chức và phát triển kỹ năng cho người lao động để chuyển những tiến bộ công nghệ thành kết quả tăng năng suất bền vững.

Đồng thời, cần tăng cường dữ liệu và thông tin thị trường lao động để đánh giá chính xác hơn những thay đổi do AI mang lại, dự báo xu hướng chuyển dịch nghề nghiệp và xác định nhu cầu kỹ năng trong thời gian tới.

Nâng cao năng suất phải gắn với cải thiện chất lượng việc làm

Bên cạnh lợi ích kinh tế, việc ứng dụng AI cũng đặt ra yêu cầu bảo vệ quyền lợi người lao động, nhất là trong những ngành nghề có nguy cơ chịu tác động lớn từ tự động hóa.

Theo ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, AI có tiềm năng nâng cao năng suất lao động, thúc đẩy việc làm thỏa đáng và cải thiện đời sống người lao động. 

Tuy nhiên, cần đặc biệt quan tâm trang bị kiến thức, kỹ năng cho các nhóm lao động dễ bị tổn thương, giúp họ có khả năng thích ứng với những thay đổi của thị trường lao động, không bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi công nghệ.

Theo ILO, để AI thực sự mang lại lợi ích cho nền kinh tế, việc nâng cao năng suất cần đi đôi với cải thiện điều kiện làm việc, bảo vệ quyền của người lao động và mở rộng cơ hội đào tạo, phát triển kỹ năng.

Bà Sinwon Park, Giám đốc Văn phòng ILO tại Việt Nam, nhấn mạnh: "AI không đơn thuần là câu chuyện chuyển đổi công nghệ hay nâng cao năng suất. Thành công của quá trình này còn phải được nhìn nhận qua những cơ hội việc làm tốt hơn và điều kiện làm việc được cải thiện mà nó mang lại". 

Theo bà Sinwon Park, Việt Nam cần đầu tư phát triển kỹ năng cho người lao động song song với đầu tư công nghệ, củng cố các thể chế thị trường lao động và thúc đẩy đối thoại giữa Chính phủ, người sử dụng lao động và người lao động.

Các đại biểu cho rằng, để khai thác hiệu quả tiềm năng của AI, Việt Nam cần kết hợp đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp với hoàn thiện chính sách, nâng cao chất lượng thông tin thị trường lao động và tăng cường đào tạo kỹ năng.

Đặc biệt, người lao động cần có cơ hội tham gia đóng góp ý kiến vào quá trình ứng dụng công nghệ tại nơi làm việc, qua đó bảo đảm thành quả tăng năng suất được chuyển hóa thành lợi ích thiết thực cho cả doanh nghiệp và người lao động.

https://nhandan.vn/khoang-115-trieu-viec-lam-tai-viet-nam-co-the-chiu-tac-dong-cua-ai-post1003809.html?gidzl=ymg72qFwMqdn5uuBJU5QIF4NYmnQuGb0l1BQK5-tM1JgHunNMk1QHhr1Y04FirqMxaJV0cQ5m-HrH_fMIm

Theo nhandan.vn