Đồng chí Phạm Đức Tiến, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố kết luận phiên giải trình. 

Chủ trì phiên giải trình có các đồng chí: Phạm Đức Tiến, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố; Nguyễn Quang Tuấn, UVTV Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố; Lương Bảo Toàn, TUV, Phó Chủ tịch HĐND thành phố. Tham dự có lãnh đạo UBND thành phố, lãnh đạo các Ban HĐND, Tổ trưởng các Tổ đại biểu HĐND thành phố; các sở, ngành, đơn vị y tế liên quan.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch HĐND thành phố Phạm Đức Tiến nhấn mạnh, thực hiện cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế  là chủ trương đúng nhưng phải phù hợp với điều kiện và đặc thù từng đơn vị. Đối với các đơn vị y tế ở vùng khó khăn, các trạm y tế chủ yếu làm nhiệm vụ y tế dự phòng, chăm sóc sức khỏe ban đầu, không thể chỉ căn cứ tổng doanh thu để xác định khả năng tự bảo đảm tiền lương, bởi nhiều khoản thu phải dành cho chi phí chuyên môn.

290 biên chế viên chức chưa có nguồn bảo đảm tiền lương

Báo cáo tại phiên giải trình, Giám đốc Sở Y tế Trần Kiêm Hảo cho biết, năm 2022, toàn ngành được giao 2.997 viên chức, trong đó 1.549 người hưởng lương từ ngân sách nhà nước và 1.448 người hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp. Tuy nhiên, việc xác định số người hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp chưa tính đầy đủ các khoản chi đặc thù. Nhiều khoản thu từ thuốc, vật tư, hóa chất và dịch vụ kỹ thuật phải dành để thanh toán chi phí chuyên môn, không thể sử dụng chi trả tiền lương. Qua rà soát, ngành Y tế xác định thiếu 290 biên chế viên chức hưởng lương ngân sách, gồm 204 vị trí tại các đơn vị trực thuộc Sở và 86 vị trí tại các trạm y tế xã, phường.

Năm 2025, có 7 đơn vị thiếu hơn 20,5 tỷ đồng kinh phí trả lương, đến nay chưa được ngân sách hỗ trợ. Năm 2026, tính đến ngày 30/9, dự kiến 11 đơn vị thiếu hơn 37 tỷ đồng. Trước đó, năm 2024, ngân sách thành phố đã hỗ trợ 37,766 tỷ đồng cho các đơn vị không đủ nguồn chi trả tiền lương và thực hiện cải cách tiền lương.

Theo kết quả khảo sát của Ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố, giai đoạn 2022 - 2025, có 19/22 đơn vị sự nghiệp y tế trực thuộc Sở Y tế được phân loại tự chủ tài chính nhóm 3 (tự bảo đảm một phần chi thường xuyên). Trong số 1.448 người được bố trí hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp, chỉ 1.158 người được bảo đảm đầy đủ kinh phí, còn 290 người chưa có nguồn thu ổn định để chi trả.

Ban Văn hóa - Xã hội chỉ rõ, nguyên nhân chủ yếu là việc đánh giá khả năng tự chủ dựa trên tỷ lệ tự chủ tài chính tổng thể, chưa phản ánh đúng nguồn thu thực tế có thể sử dụng để trả lương sau khi trừ chi phí chuyên môn và các khoản chi thường xuyên. Khi nguồn thu không đáp ứng mức tự chủ được giao, việc điều chỉnh phương án tự chủ, cơ cấu nguồn trả lương và số lượng người làm việc chưa kịp thời.

Giám đốc Sở Y tế Trần Kiêm Hảo thông tin về công tác giao tự chủ cho trạm y tế cấp xã.

Bất cập còn thể hiện ở việc giao tự chủ cho trạm y tế cấp xã. Nhiều trạm thiếu bác sĩ, nhân lực chuyên môn, cơ sở vật chất và trang thiết bị, trong khi nguồn thu khám, chữa bệnh hạn chế. Việc yêu cầu các đơn vị này tự bảo đảm một phần chi thường xuyên, nhất là tiền lương cho các viên chức hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp là chưa phù hợp với thực tế. Tình trạng chậm thanh toán chi phí khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế cũng gây thêm áp lực lên khả năng cân đối tài chính.

Đề xuất bổ sung 290 biên chế viên chức hưởng lương ngân sách

Liên quan đến bố trí nhân lực, Giám đốc Sở Nội vụ Trần Quốc Thắng cho biết, việc phân bổ biên chế năm 2022 được thực hiện trong bối cảnh thành phố triển khai chủ trương tinh giản ít nhất 10% biên chế viên chức hưởng lương ngân sách giai đoạn 2021 - 2026.

Đến năm 2026, ngành Y tế được giao 1.628 biên chế hưởng lương ngân sách và 1.534 người hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp. Dù xác định thiếu 290 vị trí hưởng lương ngân sách, toàn thành phố hiện chỉ còn 14 biên chế dự phòng nên chưa thể bổ sung. Trong khi đó, giai đoạn 2027 - 2031, thành phố tiếp tục phải thực hiện lộ trình tinh giản biên chế khoảng 5 - 10%.

Đáng chú ý, trong đề án biên chế giai đoạn 2027 - 2031, thành phố đề xuất tăng 290 người so với năm 2026 để bảo đảm tiền lương, phụ cấp cho viên chức y tế công lập. Trong đó, đề xuất tăng thêm 105 biên chế viên chức, gồm 19 biên chế bảo đảm cơ cấu tổ chức tối thiểu tại các trạm y tế và 86 biên chế hưởng lương ngân sách thay cho số người hiện hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp tại các trạm y tế.

Tại phiên giải trình, các đại biểu tập trung làm rõ căn cứ phân loại đơn vị tự chủ nhóm 3, tính phù hợp giữa mức tự chủ được giao với khả năng tạo nguồn thu thực tế; đồng thời đặt vấn đề về việc đồng nhất tự chủ tài chính với yêu cầu giảm số người hưởng lương ngân sách, dẫn đến mất cân đối nguồn trả lương tại các đơn vị.

 Đại biểu Hoàng Phú phát biểu tại phiên giải trình.

Phát biểu bế mạc, Chủ tịch HĐND thành phố Phạm Đức Tiến đánh giá cao hoạt động giám sát, khảo sát của Ban Văn hóa - Xã hội và tinh thần trách nhiệm của các đại biểu, cơ quan liên quan. 

Chủ tịch HĐND thành phố đề nghị UBND thành phố khẩn trương rà soát, bố trí kinh phí còn thiếu, bảo đảm quyền lợi chính đáng của viên chức, người lao động; điều chỉnh cơ chế tự chủ phù hợp với đặc thù và khả năng tạo nguồn thu của từng đơn vị, nhất là y tế dự phòng và trạm y tế cấp xã. Đồng thời, ngành Y tế cần sắp xếp tổ chức, nhân lực, nâng cao năng lực quản trị và chất lượng khám, chữa bệnh.

Đối với 290 vị trí việc làm chưa được bảo đảm nguồn kinh phí trả lương, cần đánh giá toàn diện, đề xuất phương án xử lý phù hợp. Các đơn vị y tế phải chủ động đổi mới quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn lực và phát triển dịch vụ kỹ thuật để cải thiện nguồn thu.

Đồng chí yêu cầu ngay sau phiên giải trình, UBND thành phố chỉ đạo các cơ quan liên quan xây dựng phương án cụ thể, xác định rõ trách nhiệm, cơ quan chủ trì và thời hạn hoàn thành. HĐND thành phố sẽ tiếp tục theo dõi, giám sát; những vấn đề chưa được giải quyết thỏa đáng sẽ được xem xét đưa ra chất vấn tại kỳ họp giữa năm 2027.

Lê Thọ