Hoa sen giấy Thanh Tiên. Ảnh: Thân Minh Nhật

Từ những giá trị gần gũi

Trong chuyến du lịch đến A Roàng, gia đình anh Lương Hoài An (Hà Nội) có dịp tìm hiểu và trải nghiệm dệt zèng, lấy rượu đoác, thưởng thức rau rừng, cá suối. Anh An chia sẻ, những ngày ở miền núi A Lưới không chỉ là dịp thư giãn mà còn giúp các con của anh học thêm kỹ năng sống, biết trân trọng thiên nhiên qua những hoạt động trải nghiệm cùng đồng bào.

Với anh Viên Đăng Phú, người làm du lịch tại xã A Lưới 4, mỗi lần đón khách là một dịp giới thiệu văn hóa quê hương. Là người Tà Ôi, lớn lên cùng câu hát, điệu múa, khung dệt và những đặc sản núi rừng, anh mang những giá trị văn hóa quen thuộc trong đời sống bản làng đến với du khách. Tại homestay Hương Danh, anh Phú đón khách nghỉ trong ngôi nhà sàn mang kiến trúc truyền thống, tham gia làm nông, bắt cá suối, khám phá rừng, dệt zèng và giao lưu văn nghệ bên ánh lửa. Mỗi trải nghiệm đều là dịp anh kể cho khách về nét văn hóa độc đáo của quê hương.

  Khách trải nghiệm làm gốm Phước Tích.

Trong những trải nghiệm ấy, dệt zèng có sức hút riêng. Với người Tà Ôi, zèng là một trong những tài sản quý, được dùng làm lễ vật trong lễ cưới hỏi và gắn với các nghi thức của gia đình, bản làng. Nét đặc sắc của zèng là kỹ thuật đưa hạt cườm vào quá trình dệt để tạo hoa văn. Tấm vải không chỉ là một sản phẩm thủ công mà còn chứa đựng cả kỹ năng nghề, quan niệm thẩm mỹ và những mối gắn kết giữa con người với cộng đồng.

Theo anh Phú, khi khách được giới thiệu cách dệt zèng, họ rất trân trọng nghề và yêu quý mảnh đất A Lưới. Càng tiếp xúc với du khách, anh càng nhận ra, những điều quen thuộc trong đời sống quê mình có sức hấp dẫn riêng. Những gì được trao truyền từ thế hệ trước cũng trở thành vốn quý để anh kể câu chuyện bản làng với người phương xa.

Xuôi về làng hoa giấy Thanh Tiên, câu chuyện văn hóa hiện ra từ giấy, tre và bàn tay người thợ. Ở cơ sở của nghệ nhân Nguyễn Hóa, nghề được tiếp nối trong gia đình, những người con cũng trở thành thợ lành nghề. Các cơ sở trong làng vừa sản xuất, vừa đón khách tìm hiểu, trải nghiệm.

Hoa giấy Thanh Tiên gắn với tín ngưỡng thờ cúng dân gian. Ý nghĩa của cành hoa trong đời sống người Huế còn là câu chuyện văn hóa để khách khám phá. Anh Châu Hữu Phước, du khách TP. Hồ Chí Minh chia sẻ: “Đến làng hoa giấy Thanh Tiên, tôi mới biết thêm nghề thủ công gắn với việc thờ cúng, đời sống tinh thần của người Huế”.

 Khách trải nghiệm nghề may áo dài ở Huế.

Ở làng cổ Phước Tích, những sản phẩm gốm kể câu chuyện từ căn bếp dân gian đến đời sống cung đình. Làng từng làm nhiều loại đồ dùng như om, niêu, chum, ghè, bình vôi… Đặc biệt, nghề gốm Phước Tích còn ghi dấu qua những chiếc om ngự, tương truyền được dùng để nấu cơm dâng vua.

Không chỉ tìm hiểu công dụng của các sản phẩm gốm, du khách còn có dịp khám phá kỹ thuật chế tác của người thợ và những giá trị lịch sử, văn hóa gắn với nghề truyền thống. Giữa không gian làng cổ, bên những dấu tích lò gốm xưa, trải nghiệm tự tay làm gốm giúp du khách hiểu thêm về một nghề thủ công từng vang danh trên đất Huế.

Tạo chiều sâu cho sản phẩm

Từ tấm zèng ở xã A Lưới 4, cành hoa giấy Thanh Tiên đến gốm Phước Tích, mỗi sản phẩm đều mang theo những giá trị văn hóa riêng. Đó không chỉ là kỹ thuật được truyền lại qua nhiều đời mà còn là những phong tục, ký ức của người làm nghề và những dấu ấn lịch sử địa phương. Những giá trị ấy tạo nên chất liệu quý để xây dựng câu chuyện riêng cho các sản phẩm du lịch Huế.

 Khách trải nghiệm làm hoa giấy Thanh Tiên. Ảnh: Hò Lơ Travel

Huế còn nhiều nguồn chất liệu để khai thác theo cách ấy. Miền núi có nét độc đáo của văn hóa đồng bào các dân tộc thiểu số, với kiến trúc, nghề dệt, dân ca, dân nhạc, dân vũ và tri thức bản địa gắn với núi rừng. Vùng đầm phá có những nghề mưu sinh theo con nước, kinh nghiệm mùa vụ và văn hóa làng chài. Trong những ngôi nhà vườn, câu chuyện văn hóa hiện diện qua cách sử dụng sản vật, nếp ăn ở, bài trí không gian và sinh hoạt gia đình. Mỗi vùng đất, cộng đồng đều có những nét riêng để hình thành các trải nghiệm du lịch mang bản sắc địa phương.

Theo Phó Chủ tịch Hội Lữ hành thành phố Dương Thị Công Lý, điều cuốn hút du khách không chỉ là những điểm đến mà còn là câu chuyện được kể trong mỗi hành trình. Từ nền tảng văn hóa địa phương, các hoạt động có thể được kết nối theo chủ đề. Tuy nhiên, mạch kể ấy cần được hình thành từ chính giá trị văn hóa của điểm đến. Chẳng hạn, một hành trình tìm hiểu nghề thủ công có thể dẫn khách từ nguyên liệu, kỹ thuật đến công dụng và ý nghĩa của sản phẩm. Một chuyến khám phá văn hóa bản làng có thể bắt đầu từ chuyện ngôi nhà, trang phục, câu hát đến bữa cơm để khách hiểu thêm những khía cạnh khác nhau trong đời sống của đời sống của người dân.

 Du khách giao lưu văn nghệ với người dân địa phương.

Để khai thác được chiều sâu đó, cần có sự tham gia của nghệ nhân, người am hiểu phong tục và cộng đồng sở hữu văn hóa. Họ là những người nắm giữ kỹ thuật, hiểu nguồn gốc, công dụng và ý nghĩa của từng sản phẩm, tập quán trong đời sống gia đình, bản làng. Những hiểu biết ấy giúp câu chuyện giới thiệu với du khách trở nên chân thực và gần gũi. Bên cạnh đó, sự đồng hành của các đơn vị lữ hành cũng rất cần thiết để kết nối các trải nghiệm, xây dựng cách kể chuyện hấp dẫn nhưng vẫn tôn trọng giá trị nguyên bản.

Du khách biết đến Huế nhiều nhờ di sản. Ngày nay, những trải nghiệm văn hóa góp phần làm phong phú thêm hành trình khám phá Cố đô. Khi những giá trị văn hóa được khai thác có chiều sâu, các sản phẩm du lịch không chỉ mang bản sắc riêng mà còn góp phần để lại trong lòng du khách những câu chuyện, ấn tượng về vùng đất và con người xứ Huế.

Hữu Phúc