|
| Huế ngày càng có nhiều không gian trải nghiệm văn hóa thu hút du khách gần xa. |
Tận dụng cơ hội này để tạo ra những giá trị kinh tế mới cũng là cách để Huế nâng tầm văn hóa trong hành trình bảo tồn, phát huy giá trị di sản và quảng bá hình ảnh đến bạn bè quốc tế.
Cơ hội trở thành “điểm chạm” của Huế
Nghị quyết số 80-NQ và việc xác lập ngày 24/11 hằng năm làm Ngày Văn hóa Việt Nam mở ra cơ hội cho Huế, đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới cách khai thác, phát huy giá trị tài nguyên văn hóa.
“Vấn đề phải làm sao tổ chức, sáng tạo và chuyển hóa tài nguyên ấy thành sản phẩm có giá trị”, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Sửu - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP. Huế nhận định khi bàn về Ngày Văn hóa Việt Nam trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa.
Huế có nguồn tài nguyên văn hóa phong phú: di sản vật thể, di sản phi vật thể, ẩm thực, áo dài, âm nhạc, lễ hội, nghề thủ công, cảnh quan, không gian đô thị và chiều sâu văn hóa đều là những chất liệu quý cho công nghiệp sáng tạo.
Thành phố đang triển khai các nhiệm vụ liên quan đến bảo tồn và phát huy giá trị di sản, đồng thời xây dựng Đề án phát triển công nghiệp văn hóa giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045. Vì thế, Ngày Văn hóa Việt Nam có thể trở thành dịp để Huế giới thiệu, kết nối và phát triển các sản phẩm văn hóa đặc trưng.
|
| Ngày Văn hóa Việt Nam còn là dịp để các làng nghề truyền thống mở cửa đón mọi người đến trải nghiệm. |
Từ thực tế đó, bà Sửu cho rằng, một ngày văn hóa tại Huế không chỉ là người dân vào Đại Nội miễn phí. Đó có thể là một chuỗi trải nghiệm: tham quan di sản, nghe ca Huế, xem trình diễn áo dài, thưởng thức ẩm thực, trải nghiệm nghề thủ công, xem nghệ thuật đương đại, mua một sản phẩm thiết kế mang thương hiệu Huế. Khi đó, một giá trị văn hóa có thể tạo ra một chuỗi giá trị kinh tế cho nghệ sĩ, nghệ nhân, nhà thiết kế, người làm du lịch, cơ sở lưu trú, nhà hàng, làng nghề và doanh nghiệp sáng tạo.
“Đây chính là logic của công nghiệp văn hóa: không thương mại hóa di sản một cách đơn thuần, mà dùng sáng tạo để làm cho di sản sống được trong đời sống hiện đại và tạo ra giá trị mới trên nền giá trị gốc”, bà Sửu phân tích.
Bà Sửu nhấn mạnh, Ngày Văn hóa Việt Nam cần phải được nhìn như một “điểm chạm” thường niên để Huế kể lại câu chuyện văn hóa của mình theo một cách mới. Và nếu làm tốt, hiệu quả cuối cùng không chỉ là quảng bá hình ảnh Huế, mà còn là kéo dài thời gian lưu trú, tăng mức chi tiêu của du khách, tạo việc làm, mở rộng thị trường cho sản phẩm văn hóa và nâng giá trị thương hiệu của thành phố.
|
| Ngày Văn hóa Việt Nam không chỉ là dịp để Huế tôn vinh, giới thiệu di sản mà còn gợi mở cách tiếp cận mới trong phát triển công nghiệp văn hóa. |
Đưa văn hóa vào đời sống
Ở góc nhìn khác, TS Lê Vũ Trường Giang (Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế) cho rằng, bên cạnh ý nghĩa nhân văn của Ngày Văn hóa Việt Nam, cần đưa văn hóa ra khỏi những trang sách lý thuyết, các thiết chế hàn lâm để hòa vào nhịp sống thường nhật. Chẳng hạn, vào ngày này, các bảo tàng, di tích, nhà hát… cần mở cửa rộng rãi hơn, miễn vé tham quan để người lao động bình dân, học sinh, sinh viên đều có cơ hội bước vào không gian của di sản.
Theo TS Giang, có thể biến đường phố thành sân khấu lớn, nơi công nghệ số, âm nhạc đường phố, nghệ thuật sắp đặt và các làng nghề thủ công truyền thống cùng hội ngộ. Mỗi người dân đều có thể trực tiếp tham gia sáng tạo, chạm tay vào đất nung, dệt nên những thớ vải, ca một bài ca Huế. Nếu được như vậy, văn hóa thật sự sống, chạm đến từng giác quan, dung dị và gần gũi.
“Nhà nước cần tạo hành lang pháp lý ưu đãi thuế, hỗ trợ nguồn vốn ban đầu để khuyến khích các doanh nghiệp tư nhân, các làng nghề truyền thống Huế kết hợp cùng ngành du lịch tạo ra các sản phẩm thủ công cao cấp gắn liền với trải nghiệm thực tế. Biến mỗi di tích, mỗi nhà rường thành không gian hội thảo, không gian trình diễn nghệ thuật đương đại hoặc không gian lưu trú tinh tế. Khi người dân Huế sống được, làm giàu được bằng nghề truyền thống và dịch vụ di sản, họ sẽ là những pháo đài vững chắc nhất bảo vệ hồn cốt quê hương”, TS Giang chia sẻ.
|
| Ngày Văn hóa Việt Nam không chỉ là dịp để Huế tôn vinh, giới thiệu di sản mà còn gợi mở cách tiếp cận mới trong phát triển công nghiệp văn hóa. |
Đặt Ngày Văn hóa Việt Nam trong chiến lược dài hạn, thì cần hướng tới việc xây dựng ngày hội bản quyền và sáng tạo cho Huế. “Ngày 24/11 hằng năm sẽ là ngày hội tụ của những ý tưởng sáng tạo lớn, các nhà đầu tư, nghệ sĩ, nhà thiết kế và cộng đồng cùng ngồi lại để ký kết những dự án đưa văn hóa Huế vươn xa ra biển lớn, hóa thân thành nguồn lực nội sinh mạnh mẽ đưa thành phố di sản bước vào kỷ nguyên mới”, TS Giang hy vọng.
Trong khi đó, ThS Nguyễn Anh Tuấn - Chánh văn phòng Hội Khoa học Lịch sử TP. Huế cho rằng, việc phát triển công nghiệp văn hóa cần được đặt trong một chiến lược dài hạn. Ông Tuấn chỉ rõ, Huế có nguồn di sản phong phú, nhưng đó mới là nguồn lực ban đầu. Muốn phát triển công nghiệp văn hóa, thành phố cần đội ngũ nhân lực sáng tạo, những sản phẩm mang bản sắc riêng, hệ thống phân phối phù hợp và thị trường bền vững.
Trong đó cần đặc biệt chú trọng xây dựng công chúng văn hóa, nhất là thế hệ trẻ. Công nghiệp văn hóa khó phát triển nếu chỉ có người sáng tạo mà thiếu người thưởng thức và sử dụng sản phẩm. Khi người trẻ hiểu, yêu thích và sẵn sàng chi trả cho những sản phẩm văn hóa có chất lượng, đó sẽ là nền tảng để mở rộng thị trường và khuyến khích sáng tạo.
“Về lâu dài, tôi kỳ vọng Huế không chỉ là đô thị lưu giữ những di sản quý giá mà còn là một đô thị sáng tạo, biết kế thừa và phát huy di sản để tạo ra giá trị mới. Bảo tồn không có nghĩa là giữ nguyên mọi thứ trong trạng thái tĩnh, mà cần tạo điều kiện để những giá trị văn hóa tiếp tục hiện diện và phát triển trong đời sống đương đại.
Khi người dân được thụ hưởng văn hóa tốt hơn, nghệ nhân có thể sống bằng nghề, người sáng tạo có môi trường phát triển và những sản phẩm mang bản sắc Huế có chỗ đứng trên thị trường, đó mới là kết quả thiết thực của quá trình phát triển công nghiệp văn hóa. Ngày Văn hóa Việt Nam cần góp phần thúc đẩy những mục tiêu lâu dài ấy”, ông Tuấn mong mỏi.
Từ những kỳ vọng ấy, Ngày Văn hóa Việt Nam không chỉ là dịp để Huế tôn vinh, giới thiệu di sản mà còn gợi mở cách tiếp cận mới trong phát triển công nghiệp văn hóa. Để cơ hội trở thành động lực lâu dài, điều quan trọng là hình thành được những sản phẩm có sức sống, có thị trường và mang lại sinh kế cho người dân, trên nền tảng gìn giữ những giá trị cốt lõi của di sản.